Jongerencentrum achter damwand

Jongerencentrum Stadshagen valt vooral op door zijn massieve gevel van roestende stalen damwand. Met het robuuste materiaal is niet tot op de millimeter te detailleren, zodat ramen en nooddeuren achteraf zijn uitgesneden en uit het achterliggende kalkzandsteen zijn gezaagd.


Het nieuwe jongerencentrum in de Zwolse wijk Stadshagen moest een robuust gebouw worden, tegen een laag budget. Jongeren gaven zelf - via onder meer een virtueel jongerencentrum - aan behoefte te hebben aan geborgenheid en afscherming van de omgeving, terwijl de gemeente Zwolle een duidelijke landmark wenste bij de invalsweg naar de nieuwe wijk, zegt architect Rob Moritz. Het team van 19 Architecten plaatste het gebouw daarom op een terp en gebruikte roestende stalen damwandplaten als gevel.

Kalkzandsteen
Het oorspronkelijke idee was om de damwand eerst te slaan en daar binnenin te gaan bouwen, met een binnenbeplating en een vulling van schuimbeton Vanwege geluideisen zou dit echter een behoorlijk dikke en daarmee prijzige wand worden. Het jongerencentrum is daarom uiteindelijk opgetrokken in kalkzandsteen waar de damwand als gevelbeplating voorlangs is gezet.

Funderingsbalk
De damwandprofielen zijn daartoe op een verbrede funderingsbalk geplaatst en zijn in de hoogte op twee plaatsen vastgezet op houten regels op het achterliggende casco. Meer bevestigingen waren niet nodig doordat de profielen van zichzelf stijf zijn en doordat profielen ook nog eens onderling gekoppeld worden rondom het gehele gebouw.

Uitgezaagd
Stalen damwand is een grof materiaal dat zich niet tot op de millimeter laat maatvoeren, zegt Jan van der Giezen van 19 het atelier Architecten. Extra maatafwijkingen ontstaan door de ronding in de gevel, waardoor de onderlinge aansluiting van de profielen enigszins uit elkaar wordt getrokken. Daarom is het kalkzandsteen casco in eerste instantie als gesloten geheel opgetrokken. Na het plaatsen van de gevel, zijn met een snijbrander de sparingen voor de ramen aangebracht in de damwandprofielen en zijn tot slot de raamsparingen uitgezaagd in het kalkzandsteen.

Achter damwand
De kozijnen zijn zo geplaatst dat de stijlen wegvallen achter de damwand en er van buitenaf dus alleen glas te zien is. Aan de onderzijde zijn waterslagen op de damwand gelast.

Op een zelfde manier zijn de nooddeuren aangebracht in het casco. Ook die zijn met snijbranders uitgesneden en er vervolgens met scharnieren weer ingelast.

Dakrand
Bij de dakrand heeft 19 het atelier Architecten de grove werkwijze van traditionele damwanden benadrukt. De gebruikte profielen variëren tot 50 cm in lengte, waardoor een verspringende dakrand ontstaat. Het platte dak ligt lager. Om de dakbedekking op een goede manier aan te laten sluiten op de opgaande damwandprofielen, zijn aan de binnenzijde daarvan gecontramalde passtukken gelast met afschot richting het dak.

Betonnen kaders
Dit is ook gedaan bij de aansluiting van het dak van de betonnen kaders die door de stalen gevel heen steken en die zijn ingegeven door het idee van een boomhut, waarin jongeren zich graag zouden verschansen. Omdat damwandprofielen van bovenaf in elkaar moeten schuiven, konden deze kaders overigens pas worden gerealiseerd nadat de onderliggende gevel was geplaatst.

Roest
19 het atelier Architecten had bij de bouw het liefst gebruikt gemaakt van gebruikte damwand. Niet vanwege de prijs want die wordt vooral bepaald door de kilo’s staal, maar vanwege het al geroeste uiterlijk. Vanwege verkrijgbaarheid zijn echter toch nieuwe damwandprofielen zijn gebruikt.

Terp
Doordat het gebouw op een terp staat, zijn er namelijk nauwelijks plekken waar de gevel aanraakbaar is, waardoor roestvorming geen bezwaar is. Toegangspad en fietsenstalling liggen verdiept in de terp, waardoor die tevens afgescheiden zijn van het naastliggende openbare fietspad.