Poptempel kampt met scheurend ‘rubber’

Scheurend rubber

De Effenaar is de nieuwe poptempel in Eindhoven (2005), ontworpen door Jacob van Rijs van MVRDV Architecten te Rotterdam. Het meest opvallend zijn volgens gevelanalist Nico Hendriks de kronkelende trappenkokers aan de gevel. Sinds 2006 mede omdat de ‘rubberen’ bekleding daarvan ernstige scheurvorming vertoont.

Foto's worden geladen
Bezig met laden…

Poptempel De Effenaar in Eindhoven. Zelfs op enige afstand is te zien dat er wat aan de hand is met de trappenkokers

De Effenaar bestaat als zodanig al veel langer. Van 1971 tot 1995 was het poppodium namelijk gehuisvest in een oude linnenfabriek. De Effenaar slaat op de naam van een van de machines om materiaal te effenen. Aanvankelijk was het een centrum, opgericht door jongeren met een maatschappijkritische houding. Zij hadden behoefte aan een eigen plek en vestigden zich in de verlaten fabriek aan de Dommelstraat. Hier konden zij zonder bemoeienis van buitenaf activiteiten organiseren die uiting gaven aan hun onvrede met het systeem, de politiek en hun ouders. What’s new? Na verloop van tijd werd er steeds meer afstand genomen van het traditionele jeugd- en jongerenwerk, de maatschappelijke functies werden afgezwakt en de Effenaar begon zich steeds meer te richten op het programmeren van muziek. Het toch al oude gebouw is gedurende deze periode van bijna 25 jaar zo intensief gebruikt dat het steeds minder voldeed aan de wensen van zowel het hedendaagse publiek alsook de artiesten. Toen begon de politiek zich ermee te bemoeien, dus dat heeft tijd gekost. In 1997 werd MVRDV met veel tamtam binnengehaald als een jong en veelbelovend bureau. Ga maar na: kort daarvoor was Villa VPRO net opgeleverd. Ook zo’n, laten we maar zeggen interessant gedetailleerd gebouw, waar ik in 2006 over schreef.

Moeizaam proces

Het werd een slepend en moeizaam proces waarbij allerlei partijen invloed hadden of probeerden te hebben op de uitkomst. Voor de architect was het een lastige complicatie dat de opdrachtgever (de gemeente) en de gebruiker (het poppodium) niet dezelfde waren. Die hadden conflicterende wensen. De gemeente wilde meerdere instellingen huisvesten en het popcentrum wilde de ‘Effenaar-sfeer’ van die oude fabriek vasthouden. Uiteindelijk heeft vooral dat laatste gevoel gewonnen. Maar niet tot in elk detail.

Vele studies

Diverse schetsen en studies passeerden de revue, zelfs met ondergrondse zalen en combinaties van verbouw en nieuwbouw. Allemaal te duur. Vervolgens bleek dat tevens rekening gehouden moest worden met het bestaande industrieel erfgoed en de toekomstige herontwikkeling van de rivier de Dommel als groene hoofdzone. En ook was er ineens een nieuwe wethouder die wel iets zag in jongerenhuisvesting bovenop het gebouw. Dat leidde op papier tot een extra toren met studentenkamers en een basketbalveld op het dak. Ga er maar aan staan als jong bureau. In 2000 leek de knoop te worden doorgehakt: het zou een apartstaand gebouw worden, alleen voor De Effenaar. Met een nieuw budget, maar ook met strengere eisen voor de geluidsisolatie. Over het uiterlijk was nog veel te beslissen.

Het concept

Het duurde toch nog enkele jaren voordat alle politieke problemen waren opgelost. Omstreeks die tijd verscheen Leefbaar Eindhoven ten tonele, dus die moest ook een duit in het zakje doen en kwam er weer een nieuwe wethouder die het gebouw op een heel andere plek wilde. MVRDV verdient respect en bewondering dat ze het hebben volgehouden en ook nog veel van hun ideeën hebben kunnen verwezenlijken. Acht jaar na de start werd het project dan eindelijk opgeleverd. Een gebouw van 4500 m2 met twee concertzalen voor respectievelijk 350 en 1000 bezoekers en een eetcafé. Het architectonische concept behelst de omkokering van de centrale grote zaal door de secundaire ruimten. En daaromheen, langs de voornamelijk gesloten gevels, bevinden zich de trappenkokers, afgewerkt met een kunststoffolie. Die scheurt erbarmelijk.

Trappenkokers

In gevels zijn donkere gedeelten opgenomen, uitgevoerd in ‘zwart’ spuitbeton. Zo heel erg zwart is het materiaal niet meer, maar het lijkt geslaagd. Hetgeen niet gezegd kan worden van de donkere bekleding van de trappenkokers. Ik heb niets kunnen vinden van een technische beschrijving, anders dan de termen ‘plakfolie’ en ‘rubber’ in een aantal publicaties gerelateerd aan een artikel in het Eindhovens Dagblad (2008). Hierin staat ook dat de problemen al in 2006 begonnen met blaasvorming. Het materiaal is beslist geen (EPDM) rubber, want dat scheurt niet zo gemakkelijk. Het is vermoedelijk gecacheerd ECB, een goed materiaal maar niet voor deze toepassing en met deze bevestigingsmethode. Het is vooral vreemd dat de problemen na zes jaar nog steeds niet zijn opgelost. Goede raad is niet zo duur.

Tekst: Nico Hendriks
n.hendriks@bda.nl

5 reacties

  1. Harrie Janssen zegt:

    Ter info:
    Reparatie trap Effenaar snel van start
    Auteur: door Rob Burg e-mail: r.burg@ed.nl | zaterdag 31 maart 2012 | 02:40 | Laatst bijgewerkt op: zaterdag 31 maart 2012 | 11:22

    Tekstgrootte

    De Effenaar. Foto Kees Martens
    EINDHOVEN – De noodzakelijke reparatie van de trapkokers aan de buitenzijde van de Eindhovense popconcertzaal de Effenaar, gaat de gemeente een flinke duit kosten. Met het aanbrengen van een nieuwe kunststof overkapping is een bedrag gemoeid van een slordige 6,5 à 7 ton.

    In april gaat de langverwachte reparatie van start. De kunststof overkapping van de trappen vertoonden vrijwel direct na de oplevering in 2005 scheuren. Aan de binnenzijde is de schade die in de jaren daarna is ontstaan, goed te zien. Grote vocht- en schimmelplekken verraden de plekken waar scheuren zitten. De tape waarmee deze zijn afgedicht heeft weinig geholpen. Al in juni 2006, nog geen jaar na de opening moesten de eerste reparaties aan de trapkokers worden verricht, nadat er luchtbellen onder de dakfolie werden geconstateerd.

    Personeel van de Effenaar is blij dat er na al die jaren eindelijk schot in de zaak komt. “Het heeft al veel te lang geduurd”, zegt programmeur Ton Ketelaar.

    De kosten betekenen een tegenvaller voor de gemeente, maar er was al min of meer rekening mee gehouden. Het geld voor de reparatie was ook al gereserveerd, aldus een woordvoerder van de gemeente. Bouwbedrijf Hurks, dat destijds de trapkokers plaatste, wilde volgens de gemeente geen garantie op het werk geven vanwege het experimentele karakter van de uitvoering. De gemeente heeft daarop besloten extra geld toe te voegen aan de reserve voor onvoorziene uitgaven voor mogelijk extra nawerk aan de bouw.

    © Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright

  2. Ronald Paree zegt:

    Wiebe,
    Dit is niet iets typisch Nederlands. Het is een probleem wereldwijd.

    Vormgeving is emotie, de invulling van de details slechts voldoende materiaalkennis en engineering.
    Ook al zegt een ieder dat in zijn eigen taal, 2+2 blijft ook met 21″ schermen en geavanceerde software nog steeds 4.

    Wellicht meer detailleringen van overwegend product- naar systeemgericht?
    (Dan wel graag zonder PUR en siliconen a.u.b.!)

    Sluiten de opleidingen aan op de dagelijkse praktijk?

    Is er sprake van voldoende kennisoverdracht van de industrie naar de opleidingen?

    Hoeveel uur brengen ontwerpers eigenlijk door op een steiger of in een bouwput tijdens hun stage periodes?
    Of zijn die stageperiodes in Nederland ook wegbezuinigd?

  3. Beste Nico,
    Hartelijk dank dat jij duidelijk aangeeft dat het hier geen EPDM betreft en dat de naam rubber daarmee ver gezocht is in dit project. De Poptempel in Tilburg, van Van Benthem en Crouwel, geeft aan dat men met EPDM hele fraaie gevels kan ontwerpen als men, zoals jij ook al aangeeft, een goede beschrijving van het gewenste opneemt in de bestekken en andere werkbeschrijvingen. Jammer dat men in Eindhoven zolang blijft door modderen met een verder geslaagd ontwerp van MVRDV. Bij het Nederlands Paviljoen op de Expo2000 heb ik helaas wel moeten constateren dat zij vooral werken aan de vorm, het beeld, zonder enige materiaal kennis in huis te hebben. Ondertussen is dat aspect bij MVRDV verbetert maar helaas zijn er nog steeds teveel architecten die weinig kennis in huis hebben om specifieke details te kunnen uitvoeren en welke materialen zijn daarvoor moeten gebruiken.

  4. Ronald Paree zegt:

    Geachte heer Hendriks / Beste Nico,
    Wellicht een duurzame, budgetvriendelijke en uitvoeringtechnisch relatief eenvoudige oplossing welke nagenoeg op elke ondergrond kan worden aangebracht/hecht: een gespoten, in dit geval zwart, één of twee komponenten membraam. kijk eens op http://www.liquidrubber.nl
    Groet
    Ronald Parée
    Comsys TMI
    design & engineering * consulting engineers * co-designers
    Helsinki – Finland
    T:+358 9 61 23 430
    M:+358 503 137 077
    E:ronald.paree@comsys-engineering.com

  5. D.J. Stout zegt:

    Geachte heer Hendriks,
    Inderdaad, onze raad is gratis. Graag komen wij met u in contact om u een goede raad te geven!
    m.vr.gr.
    D.J. Stout
    DeJe International
    T 0187 680986
    M 0622 500654
    E info@deje-international.nl

Geef een reactie

Regels voor reageren op Bouwwereld.nl

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Meer

Naar archief