Geluidsisolatie in de horeca

Voor geluid uit horeca-inrichtingen gelden strenge regels. Het muziekgeluid moet in feite onhoorbaar zijn voor de omwonenden. Isolatiemaatregelen zijn kostbaar, zodat het belangrijk is om een oplossing op maat toe te passen.

Geluid uit horeca-inrichtingen (meestal muziek) is aan extra strenge regels gebonden. Terwijl andere lawaaimakers net zoveel geluid mogen maken als er al aanwezig was (het achtergrondniveau), moet muziek daar 10 decibel onder blijven. Dit betekent in feite dat het muziekgeluid onhoorbaar moet zijn voor de omwonenden. Daarbij zijn drie factoren van belang:
1. hoeveel geluid wordt er geproduceerd? ofwel: de bronsterkte
2. waar bevinden zich de dichtstbijzijnde woningen? ofwel: de afstand
3. hoeveel geluid is bij of binnen de woningen toelaatbaar? ofwel: de normen

Hoeveelheid geluid
De geluidsniveaus binnen horeca-inrichtingen lopen uiteen van 65 tot 105++ dB(A):
- In hotelfoyers, rustige restaurants en buurtcafé's met een eenvoudige radio zijn geluidsniveaus gangbaar van 65 à 70 dB(A).
- In drukke café's met een gemêleerd publiek is een muziekgeluidsniveau wenselijk van 75 tot 85 dB(A) om boven het stemgeluid uit te kunnen komen. Deze 85 dB(A) is voor horeca-inrichtingen met aanpandige of inpandige woningen ongeveer het maximale geluidsniveau dat in bestaande situaties nog voldoende kan worden geïsoleerd.
- In jeugdcafé's, dancings en buurthuizen wordt de volumeknop regelmatig opengedraaid tot 90 à 95 dB(A). Bovendien worden er meer bastonen toegevoegd. Vanaf deze geluidsniveaus kan blijvende gehoorschade optreden.
- In grote zalen en bij openlucht festivals worden de geluidsniveaus van de muziek hoofdzakelijk bepaald door het opgestelde vermogen van de geluidsinstallatie, wat in de praktijk neerkomt op 100 dB(A) of hoger.

Afstand
Het geluidsniveau neemt af als men zich van de bron af beweegt (de afname is circa 6 dB per afstandsverdubbeling). Muziek in de open lucht met een geluidsniveau van 105 dB(A) heeft bijvoorbeeld zo'n 5 km nodig om tot de gangbare normwaarde van 30 dB(A) af te nemen. In een stedelijke omgeving heeft afstand dus weinig invloed en moet de verzwakking vooral komen van gevelisolatie.

Normen
Het uitvoeringsbesluit bij de Wet milieubeheer, de AMvB 'Besluit horeca-, sport- en recreatie-inrichtingen milieubeheer', stelt normen aan het geluid bij woningen en andere geluidsgevoelige bestemmingen. Voor muziek geldt een 10 dB zwaardere norm dan voor overige geluiden. Dit betekent dat in de meeste situaties 's nachts (tussen 23.00 en 07.00 uur) het geluidsniveau voor muziek niet meer dan 30 dB(A) op de gevels mag bedragen. Binnenshuis mag het geluidsniveau dan niet meer dan 15 dB(A) zijn, wat vooral van belang is bij aanpandige of inpandige woningen. Als een horeca-inrichting slechts tot 23.00 uur in bedrijf is, gelden 5 dB hogere normen.

Geluidsisolatie
Geluid wordt in de lucht gebracht door objecten die trillen, zoals een stemband en een luidspreker maar ook door een trillend dak of raam of een trillende gevel. Zo'n scheidingsconstructie is op zijn beurt weer in trilling gebracht door luchtgeluid of door andere trillende voorwerpen (contactgeluid). Om de geluidssterkte bij het oor te laten afnemen, moet de trillingsafstraling van de scheidingsconstructie (gevel, dak, raam of dergelijke) worden beperkt. Dit kan door verhoging van de massa of met een voorzetconstructie (voorzetwand, verlaagd plafond), waardoor de scheidingsconstructie minder wordt aangestraald.

Praktijksituaties
• Een café veroorzaakt aan de overkant van de straat een 6 dB(A) te hoog geluidsniveau. De voorgevel bestaat uit 2 x 1/2 steens metselwerk en heeft twee ramen, voorzien van 8 mm dik enkel glas. In één raam is een ventilator aangebracht. Het volstaat om de ramen te voorzien van dubbel HR++-glas en de raamventilator te verwijderen (ventilatie te betrekken via de achtergevel).
• Eenzelfde café met een 12 dB(A) te hoog geluidsniveau heeft aan deze maatregelen niet voldoende. Nu is een voorzetwand voor de hele voorgevel nodig, bestaande uit 2 x 12,5 mm gipskarton- of gipsvezelplaat, op een spouw van 150 mm. In de bestaande raamkozijnen wordt HR++-glas gezet; in de voorzetwand komen nieuwe kozijnen met 8 mm dik enkel glas.
• Een café veroorzaakt in de naastgelegen aanpandige woning een
6 dB(A) te hoog geluidsniveau. Een voorzetwand over de gehele scheidingswand levert voldoende extra isolatie.
• Eenzelfde café wil muziek met een geluidsniveau van 85 dB(A) draaien. De geluidsisolatie met de buurwoning schiet met 20 dB(A) tekort. Van de geluidsenergie moet 99% tegengehouden of gedempt worden. Niet alleen het rechtstreekse geluid moet worden tegengehouden (door een voorzetwand), maar ook de trillingen die via de andere gekoppelde bouwdelen (vloer, de andere wanden en het plafond) de scheidingswand in trilling brengen. Hiervoor is een doos-in-doos nodig. De buitendoos is het bestaande gebouw en de binnendoos wordt gevormd door voorzetwanden, kozijnen, een verlaagd plafond en een verend opgelegde zwevende dekvloer. De binnendoos dient geheel vrij van de buitendoos te blijven. De binnenwanden staan geheel vrij van de buitenwanden, vloer en plafond en steunen op de verend opgelegde binnenvloer. Het binnenplafond ligt op de binnenwanden. Het plafond mag niet verend worden opgehangen, want zelfs de beste veren geven nog trillingen door.

Kostenstaffels
Voor de kosten van geluidisolatie wordt doorgaans gerekend met de volgende staffels:
0 tot 5 dB: e 2.500,- per dB, met een minimum van e 2.000,-
5 tot 10 dB: e 4.000,- per dB
10 tot 15 dB: e 6.000,- per dB
15 tot 20 dB: e 8.000,- per dB
Een verbetering van 15 dB kost dus gemiddeld 12.500 + 20.000 + 30.000 = e 62.500,-. Een verbetering van 20 dB komt uit op gemiddeld e 102.500,-. Overdimensionering kan dus veel geld kosten. Van belang is een oplossing op maat!

Tekst: ir. A.H.M. Crone (Lichtveld Buis & Partners BV)
Beeld: LBP