Tweeëneenhalf jaar geleden betrok architect Pieter Weijnen zijn nieuwe woning op IJburg. Hij had die woning zelf ontworpen en als bouwmateriaal gekozen voor massief hout voor vloeren en wanden. De woning had een EPC van 0,65. Al voor de oplevering besloot Weijnen om iets verderop nog een keer een eigen woning te ontwerpen in massief hout, maar dan maximaal in te zetten op duurzaamheid. ‘Als Faro Architecten adviseren we opdrachtgevers vaak om te kiezen voor energiezuinigheid en duurzaamheid. Maar zij laten zich vaak niet over de streep trekken om te experimenteren. Daarom hebben wij besloten mijn eigen woning een voorbeeldfunctie te geven.‘

Opslagvaten
Met de keuze voor een passiefhuis en bouwen volgens cradle tot cradle , gaat Weijnen daarbij echt verder dan vele anderen. Door de keuze voor energieneutraliteit volgens passiefhuis heeft hij vrijwel geen energie nodig om het huis te verwarmen. Daarom ook heeft hij geen warmtepomp met opslag van koude en warmte in de bodem, zoals bijna al standaard is in andere energiezuinige projecten. In plaats daarvan heeft hij wel drie grote opslagvaten met water in zijn techniekruimte staan, voor warm tapwater (0,3 m3) en voor verwarming (2 m3). Dat is de reservevoorraad voor momenten dat het energieaanbod te laag is.


Garant voor de energiezuinigheid staat een Rc-waarde van 8 tot 10,0. Dat is gerealiseerd middels een speciaal passiefhuis-paneel van Lenotec linken. Dit 85 mm dikke paneel is opgebouwd uit drie lagen hout, waarbij de onderlinge lijmlaag zorgt voor dampdichtheid van de constructie. Tussen binnen- en buitenpaneel zijn speciale I-vormige houten panelen (Finnjoist) aangebracht om de koudebrug te minimaliseren. De 30 cm grote tussenruimte is gevuld met houtvezelisolatie. Het glas in de woning is allemaal drievoudig, en is ter voorkoming van ongewenste opwarming voorzien van buitenzonwering. De kozijnen zijn uitgevoerd met een isolerende tussenlaag van purenit. Veel aandacht is besteed aan de luchtdichtheid van de woning en het voorkomen van koudebruggen. Met een dergelijke hoge isolatiewaarde kunnen kleine lekken namelijk al tot grote (condens)problemen leiden.

Zonnewarmte
De woning wordt verwarmd middels vloerverwarming op de begane grond. Energiebron is de zon. Daarvoor zijn speciale warmtecollectoren geplaatst, in de vorm van een soort kroonlijst aan de gevel. Deze Auron DF vacuümbuizencollectoren (Elco Heating Solutions uit Kerkrade ) bestaan uit glazen buizen, waar een glycolmengsel doorheen wordt gevoerd. Bijzonder is vooral dat de buizen bestaan uit dubbel glas met een vacuüm ertussen. Het warmteverlies is daarvoor veel kleiner dan bij gewone vlakke plaat collectoren. Ook kunnen de buizen als een soort lamellen maximaal op de zon worden gericht. De opbrengst is tot 30 procent hoger dan met een gewone zonnecollector. Zelfs bij vorst werken de panelen nog.

Warmteterugwinning
De woning heeft daarnaast balansventilatie met warmteterugwinning. Weijnen heeft gekozen voor grote leidingen (volgens Duitse normen), waardoor de luchtsnelheid laag kan blijven en tocht en geluidhinder worden voorkomen. Het ventilatiesysteem is voorzien van afzuiging in alle vertrekken, maar inblaas gebeurt alleen in de woonkamer en de gangzones. De ingeblazen verse lucht wordt voorbehandeld. Bij zijn vorige woning deed Weijnen dat middels een buis door de grond. ‘Maar dat is gevoelig voor vervuiling en voor grondwater en dergelijke.’ Daarom heeft hij nu 150 m tyleenbuis in de grond laten brengen, met een simpele warmtewisselaar bij de inlaat van verse lucht. In de zomer wordt de ventilatielucht daardoor gekoeld, in koude periodes juist voorverwarmd.

Open haard
Mochten deze systemen in koude winters onvoldoende zijn dan kan Weijnen nog een luchtwarmtepomp inbouwen. Maar ook heeft hij nog een (gesloten) haard met een warmtewisselaar, die het tapwater verder kan opwarmen. Die staat in de woonkamer op de eerste verdieping. Punt van aandacht daarbij was de luchttoevoer. Verse lucht moet van buiten komen. Daarvoor is een luchtleiding in de massiefhouten wand verwerkt. Maar koude buitenlucht geeft condensproblemen, en dus moest de leiding worden geïsoleerd. De ruimte daarvoor was echter beperkt. Daarom heeft Weijnen gekozen voor het isolatiemateriaal insulair van Insulcon ,dat voorkomt op de Platinum lijst van Cradle tot Cradle. Dit zijn gel-dekens die vooral in de petrochemie worden gebruikt en een R-waarde hebben van 1 per 1 cm materiaaldikte.

Weijnen heeft dit materiaal – samen met vacuümisolatiepanelen - ook gebruikt in het deel van de woningscheidende wand dat boven het pand de buren uitkomt. Ook hier was de ruimte beperkt. ‘Maar het is duur materiaal en dat moet je alleen daar gebruiken waar je het nodig hebt.’

PCM met nachtventilatie
Voor de zomersituatie is de woning voorzien van luiken in de gevel op de begane grond en de bovenste verdieping. Dat is mogelijk door het open trappenhuis over de volledige hoogte. De luiken zijn zwaar geïsoleerd en zelfs het kattenluikje erin is geïsoleerd. Doordat de luiken achter de gevelbekleding liggen, zijn ze inbraakveilig.

In het trappenhuis is op de bovenste verdieping leemstuc met Phase Changing Materials verwerkt (van Lebast, met paraffinekorrels van BASF) . Deze materialen nemen warmte op op hun smeltpunt (circa 21 graden), waardoor de woning langer koel blijft. Door de nachtventilatie moet het PCM weer gaan stollen.

Zwevende dekvloer
Andere bijzonderheden betreffen onder meer de vloer. Op de houten vloer is een zwevende dekvloer gelegd, vanwege geluid en om leidingen weg te werken. Hiervoor is fermacell opgelegd op MiDi-foam. Dit is een vlokkenschuimplaat gemaakt van gerecyclede matrassen. Het fermacell is vanuit recyclingoogpunt niet verlijmd op deze platen verlijmd, waardoor het vloerpakket demontabel blijft. Op de begane grond zijn de vloeren afgewerkt met quarts tegels van Mosa, waarbij Weijnen specifiek gekozen heeft voor tegels met een milieucertificaat.

Regenwater
Aanvullende maatregelen betreffen water en elektra. Regenwater wordt opgevangen in een tank van 5500 liter die in de tuin is ingegraven. Dit water wordt gefilterd en gebruikt voor toiletspoeling en wasmachine. Het elektriciteitsverbruik is fors omlaag gebracht doordat Kreon speciaal voor dit project armaturen heeft omgebouwd naar LED-verlichting.

Regelgeving
De ervaring van Faro is inmiddels wel dat bouwen met dit ambitieniveau nog niet altijd meevalt. Dat zit niet alleen in de juiste materiaalkeuzes en detailleringen, maar vooral in regelgeving. Zo is er op IJburg domweg de verplichting om op stadsverwarming aan te sluiten. ‘Dat hebben we dus gewoon niet gedaan.’ Ook het plaatsen van windmolens valt niet mee. Weijnen wil twee kleine windmolens met hoog rendement van DonQi op het dak plaatsen. ‘Bouwen is hier welstandsvrij, maar windmolens zijn geen bouwwerken die volgens het bestemmingsplan zijn toegestaan.’

Het bestemmingsplan aanpassen is niet zo simpel. ‘Want wat gebeurt er als iedereen zo’n windmolen op het dak zet? Het gemeentebestuur zou eerst de consequenties daarvan op een rij willen hebben alvorens het bestemmingsplan te wijzigen. Maar we gaan het wel doen. En daarmee is de woning volledig energieneutraal!’

Print

Stuur door