Op de belangrijke hoek van de Hillelaan en de Brede Hilledijk in de Rotterdamse Afrikaanderwijk moest volgens Vestia Feijenoord een markant gebouw komen. Hier was voorheen meubelzaak De Zuiderster gevestigd. Gert de Graaf van Groosman Partners architecten won de uitgeschreven prijsvraag. Bij de verdere uitwerking van het winnend ontwerp kwamen echter andere randvoorwaarden naar voren, waardoor het plan fors gewijzigd werd. De gevel is er echter alleen maar markanter door geworden.

Hoge plint
Het nieuwe gebouw bevat een commerciële plint, 15 driekamerwoningen en 30 duowoningen (met gedeeld toilet, keuken en badkamer), bestemd voor begeleid wonen van jongeren.

De commerciële plint zou in de visie van de deelgemeente een belangrijke schakel moeten worden in de Afrikaanderwijk/eetwijk. Daarnaast was er behoefte aan voldoende bergruimte voor fietsen en scooters. Door de commerciële plint een bruto verdiepingshoogte te geven van 5,5 meter – waar het bestemmingsplan minimaal 5 m voorschreef -, konden de bergingen tweelaags worden uitgevoerd.

Geluidhinder
Dat het gevelontwerp werd aangepast na de prijsvraag, werd vooral ingegeven door geluidhinder. Die werd berekend op maximaal 68 dB vanwege vereerslawaai, zodat de gevel een karakteristieke geluidwering zou moeten hebben van 35 dB voor verblijfsgebieden. Daarbij wilde Vestia dat de woningen individueel afleesbaar zouden zijn en dat er verticaliteit in de gevel zou zitten.

Groosman Partners onderzocht de mogelijkheden voor buitenruimtes aan de gevel. Verschillende mogelijkheden van dubbele gevels en plaatselijke schermen passeerden de revue, maar vielen allemaal weer af vanwege kosten en gevelbeeld. Uiteindelijk resulteerden deze schetsen er in dat de buitenruimtes achterwege zijn gebleven, en dat er erkers van 2,2 x 2,2 meter zijn aangebracht met daarnaast een Frans balkon.

Door de erkers is er vanuit de woningen een maximale binding met de straat. Een groot deel van het buitenleven speelt zich in deze wijk toch af op straat. En dat er geluid binnenkomt als het Frans balkon geopend is, is ook geen bezwaar voor jongeren. ‘Dat geluid hoort ook wel bij de stad‘, vindt De Graaf. Kleine gesloten delen
Het gebouw is geconstrueerd in een stramien van 7,5 m. De duo-woningen tellen twee kamers binnen dat stramien. Dat betekent dat er dus per 3,75 m een erker en een Frans balkon is geplaatst. Er zijn dus weinig gesloten delen meer over in de gevel. Dat zou in metselwerk gecompliceerd zijn en veel tijd kosten. Daarom is gekozen voor een hsb-binnenblad, met een lichte bekleding van leien aan de buitenzijde.

Voordeel van leien was dat deze ook doorgezet konden worden op het hellende vlak van de daklaag. Nadeel is daarentegen dat de massa in de gevel ontbreekt. Dat is gecompenseerd door 2 x 15mm gipsplaat aan te brengen aan de binnenzijde en eterboard aan de buitenzijde. Verdere verzwaring was niet noodzakelijk vanwege het relatief beperkte oppervlak van de gesloten delen. Wel is veel aandacht besteed aan de luchtdichtheid van de gevel en is gekozen voor balansventilatie.

Zware erkers
De erkers hebben een heel hoge geluidwering gekregen, zegt projectcoördinator Eric Rijper. Daartoe zijn isolatieruiten geplaatst met zowel gelaagd glas aan de buitenzijde als aan de binnenzijde en een brede spouw daartussen (14.1/24/8.1). In de wangen, het dak en de vloer van de erkers zijn staalplaten van 5mm dikte aangebracht, alsmede 2 x 12,5 mm gipsplaat. De erker ontleent ook zijn sterkte en stabiliteit aan deze stalen binnendoos.

De erkers zijn daardoor wel zwaar geworden. Dat is constructief opgelost door in de vloer van de erkers een staalconstructie aan te brengen die rust op een staalprofiel dat aan de betonvloer is bevestigd. De erkers zijn geprefabriceerd en de staalprofielen zijn met een laser gesteld, zodat de erkers in één keer exact op maat konden worden gesteld.

Slanke wangen
Groosman Partners had de erkers graag willen uitvoeren in gepatineerd koper. Vanwege budget was dat niet haalbaar. Daarom is de keuze gevallen op aluminium, in de groene kleur van gepatineerd koper. Het aluminium is volledig gelast zodat een heel strak uiterlijk is ontstaan.

Om de erker zo slank mogelijk te maken, zijn de dichte delen hiervan voorzien van hoogwaardige isolatie tot een Rc van 2,5. De erker is voorzien van een aluminium vliesgevelsysteem, vanwege de eventuele vervanging van ruiten en het borgen van de naar voren hellende glasplaten. Door het vliesgevelkozijn te voorzien van een excentrische kliklijst, worden de erkerranden volledig afgedekt en is vanaf de voorzijde alleen een kader met glas te zien.

Varianten
Om het strakke ritme van de erkers te doorbreken, koos Gert de Graaf voor een verdraaiing. Er zijn erkers in vijf varianten: recht, achterover hellend, voorover hellend, gedraaid naar links en gedraaid naar rechts. Deze vijf zijn at random over de gevel verdeeld. ‘Door de verschillende reflectie van lucht en omgeving ontstaat een steeds ander gevelbeeld.’ In de daklaag is het beeld rustig gehouden door alleen rechte erkers te gebruiken.

De begane grond heeft een duidelijk afwijkende gevel. Hier is gekozen voor een vliesgevel en penanten van een robuuste baksteen in dubbel waalformaat. Aan de galerijzijde is het gebouw voorzien van een bekleding met gepotdekseld Werzalit

De borstwering langs de galerij is uitgevoerd met gematteerd glas. Daardoor zijn er geen fietsen aan vast te maken. De constructie van de borstwering is daar ook op gedetailleerd. De galerijverlichting is op 1 m hoogte geplaatst, zodat het gematteerde glas van achteren wordt aangelicht.