Renovatie van de borstweringen was nodig omdat door roestende wapening geregeld stukjes steenstrip los kwamen van de borstweringen van de balkons en galerijen van een flat aan het Delftse Dirk Costerplein. De wapening in de betonnen borstweringen bleek te dicht aan het oppervlak te liggen, terwijl wel sprake is van invloed van de zee. Constructieve schade was er nog niet. Kathodische bescherming zou het proces kunnen stoppen. Voor het esthetisch herstel van de flat kon een nieuwe bekleding voor de steenstrips langs worden gemaakt. Het extra gewicht daarvan was geen probleem.

Ambitie
De Architekten bv uit Delft kreeg de ontwerpopdracht hiervoor van woningcorporatie Woonbron en maakte een ontwerp met ambitie. ‘Het is de eerste flat die je ziet als je Delft-Zuid binnenkomt’, verklaart architect Rob Kruse deze keuze.

Bijkomstigheid is dat het ook de flat is waar de Architekten zelf vanuit haar kantoor tegen aan kijkt. ‘De flat ligt in de schrijverswijk en daarom besloten we de borstweringen te bekleden met glas met teksten.’ Dat werden spreuken van schrijver Dirk Coster (schrijver) (Delft, 1887-1956), de naamgever van het plein.

Vier kleurstellingen
De borstweringen werden ontworpen met vier kleurvarianten, waarvan twee met donkere letters op een lichte achtergrond en twee met lichte letters op een donkere achtergrond. De variant met de donkerste achtergrondkleur (donkergroen) wordt aangelicht middels led-verlichting. Bij deze kleur springen de verlichte letters er het beste uit, terwijl de totale lichtuitstraling beperkt blijft.
Deze keuze is gemaakt na het maken van een proefstuk met alle varianten. ‘Pas dan kun je precies zien hoe het wordt, zowel aan de galerijzijde als aan de balkonzijde, waar je ’s avonds de verlichte ramen van de woonkamers hebt.’ De proefopstelling was toch al nodig om een aantal technische aspecten uit te testen, waaronder met name de mogelijkheid om de led-verlichting te vervangen. Lichtspreiding
De glaspanelen hebben een hoogte van 1,0 meter en een lengte van 2,3 meter. Dat ritme zit ook in de bestaande gevels en zat ook in de steenstripafwerking. Achter elk glaspaneel worden drie stalen beugels aangebracht. Waar led-verlichting zit, is een gecoate aluminium beplating toegevoegd als een soort cassette. Deze cassette zorgt er voor dat het licht zich egaal verspreidt over de gehele hoogte van het paneel, terwijl alleen aan de bovenzijde verlichting is aangebracht.

De verlichting bestaat uit twee rijen buislampen, die overlappend zijn aangebracht om donkere plekken op de overgangen tussen twee lampen te voorkomen. Het verlichtingsplan hiervoor is gemaakt door Armada Outdoor.

PV-cellen
Elke led-TL heeft een vermogen van 35 Watt. Om dit energieneutraal te laten verlopen, wilde de Architekten een aantal windmolens op het dak plaatsen. Maar dan moest eerst worden onderzocht of dat constructief kon en of dat geen trillingen gaf in de constructie. Daarbij werd ook de veiligheid betwist in het geval er een wiek zou afbreken.

Als alternatief is nu gekozen voor pv-cellen. Die staan deels op het dak, maar zijn deels ook in een langgerekt vlak tegen het bestaande trappenhuis bevestigd. Daar zijn ze tevens bedoeld als esthetisch element. De pv-cellen leveren de elektriciteit voor de verlichting achter de glaspanelen, maar ook voor de galerijverlichting.

Scharnierende panelen
Het was wenselijk om voor de ophanging van de glaspanelen een systeem te bedenken waarbij lampen vanaf de galerij kunnen worden vervangen. Met meer dan 70.000 branduren heeft een led-buislamp een heel lange levensduur, die veel langer is dan een gewone tl, maar ooit zal vervanging nodig zijn. Daarom is er voor gekozen om de glaspanelen aan de onderzijde scharnierend te maken. Aan de bovenzijde is een staaldraad aangebracht die de opening begrenst. Een van bovenaf geschroefde afdekkap (aluminium) dekt het geheel af.

In overleg met de opdrachtgever zijn uiteindelijk alle panelen op deze wijze uitgevoerd, dus ook de panelen waarachter geen verlichting is aangebracht. Dit met het oog op eventuele vervuiling.

26 spreuken
In totaal zijn bijna 1900 glaspanelen geplaatst. En die zijn allemaal uniek. De spreuken beginnen namelijk bovenaan het gebouw en lopen rondom het gebouw door. Waar een nieuwe spreuk begint, verandert de kleur van letters en panelen. Rob Kruse puzzelde lange tijd om dit goed uit te laten komen, en daarbij ook nog een mooie verdeling van de kleuren over de diverse gevels te krijgen.

‘We hebben 26 verschillende spreuken geselecteerd. Langere teksten zijn één keer gebruikt, maar een aantal kortere spreuken zijn wel drie keer gebruikt.’ Het gaat trouwens niet alleen maar om de spreuken. ‘Het gaat om het beeld. Daarom ook hebben we een grotere letter genomen die aan boven- en onderzijde net van het paneel loopt en de spaties tussen de woorden weggelaten. Dat maakt het geheel wat abstracter.’

Het herstel van de borstweringen werd gecombineerd met een uitgebreidere renovatie, waarbij het entreegebouw werd vervangen door nieuwbouw. Ook konden bewoners kiezen voor nieuw isolatieglas in de gevels, een nieuwe keuken, een nieuw toilet en een nieuwe badkamer.