Ga naar hoofdinhoud

Scheuren door verkeerd belaste fundering

scheurvorming

Enige tijd na de oplevering van hun gerenoveerde woning, kampen de eigenaren met klemmende deuren in de achtergevel en ontstaan er scheuren in de buitenmuren. Onderzoek wijst uit dat de geveldoorbraak voor te zware belastingen zorgt.

De eigenaren van een woning besluiten hun huis te moderniseren. De muur tussen de keuken en de kamer moet eruit en in de achtergevel moet één groot kozijn komen met openslaande deuren. Na meerdere te dure offertes van aannemers te hebben ontvangen, komen zij in contact met een aannemer die “dit soort werk al veel vaker gedaan heeft”. De verbouwing verloopt voorspoedig en in goede harmonie met de aannemer met alleen maar tevreden mensen tijdens de oplevering.

Lees ook:

Klemmende deuren

Kort na de oplevering gaan de openslaande deuren klemmen. De eigenaren informeren de aannemer hierover en deze geeft aan dat dit mogelijk enige werking kan zijn en dat het klemmen vanzelf overgaat. Wanneer dat niet het geval is, komt hij langs om de deuren na te kijken en weer naar behoren gangbaar te maken. Na enige tijd is er nog geen verbetering in de situatie, sterker nog, de deuren zijn steeds meer gaan klemmen en tevens zijn er lichte scheuren in de achter- en zijgevel zichtbaar. De aannemer komt de situatie bekijken en snapt niets van dit alles. “Ik doe het altijd zo en nooit heb ik een probleem”, aldus de aannemer. Als oplossing voor de klemmende deuren schaaft hij deze passend naar het kozijn. Omtrent de scheurvorming stelt hij dat de eigenaren het even moeten aanzien. Ondanks dat de eigenaren blij zijn dat de deuren weer open kunnen, blijven zij toch een onbestendig gevoel houden omtrent de scheuren. Er wordt besloten een onafhankelijke partij in te schakelen. Bureau voor Bouwpathologie BB wordt gevraagd de scheurvorming te onderzoeken.

Schade-onderzoek

Voorafgaand aan het onderzoek bespreekt de bouwpatholoog de problematiek met de eigenaren. Ter vervanging van de dragende binnenmuur tussen de kamer en de keuken is een stalen balk aangebracht. Ook is er in de achtergevel een zware stalen balk aangebracht, dit omdat het dragende penant is verwijderd. Zij geven aan dat de aannemer met de ervaring van eerdere vergelijkbare verbouwingen heeft gewerkt. Er zijn, ten behoeve van de stalen balken, dus geen constructieberekeningen gemaakt. Na het gesprek gaat de bouwpatholoog de situatie ter plaatse opnemen. De deuren draaien soepel open. In het bovenliggende gevelmetselwerk en in de zijgevel zijn lichte trapsgewijs verlopende scheuren met scherpe breukranden zichtbaar. De scherpe breukranden duiden op het recent ontstaan van de scheuren; het verloop van de scheuren en het scheurenpatroon duiden op een verzakking van de achtergevel. Dit zou een prima verklaring kunnen zijn voor het feit dat de openslaande deuren zijn gaan klemmen. Wanneer de bouwpatholoog de onderdorpel van het gevelkozijn op het oog bekijkt, valt hem op dat deze, in lichte mate, bol omhoog staat. Langzaam maar zeker krijgt de bouwpatholoog een vermoeden waar de oorzaak van de scheurvorming gezocht moet worden. Hij vraagt de eigenaren naar de bouwtekening. Hierop vraagt de bouwpatholoog of de aannemer naar deze tekening gevraagd heeft en dat blijkt dus niet het geval te zijn.

Analyse

De bouwpatholoog bestudeert de tekening en stelt vast dat de woning via een vrij dunne, gewapend betonnen strokenfundering “op staal” gefundeerd is. Met al deze informatie gaat de bouwpatholoog terug naar kantoor om het geheel te analyseren en een rapportage op te stellen. Als eerste wordt er bepaald welke onderdelen er druk uitoefenen op de stalen balk in de achtergevel. Dat zijn de achtergevel zelf, maar ook de steenachtige eerste verdiepingsvloer, de dragende binnenmuur op de eerste verdieping. Ook de houten zolderbalklaag en vloer dragen bij aan de belasting op de stalen gevelbalk. Een controleberekening omtrent de toegepaste stalen balken geeft aan dat de balken voldoende zwaar zijn. Vervolgens wordt de fundering onder de loep genomen. In de oorspronkelijke situatie was er sprake van een lijnbelasting op de strokenfundering. In de nieuwe situatie is er sprake van twee grote puntlasten op de strokenfundering. Dat betekent dat het gewicht dat op de stalen gevelbalk rust nu slechts op twee plaatsen op de fundering drukt. Daarna is het zaak om de fundering “op staal” te controleren. Uit deze berekeningen blijkt dat de fundering en de ondergrond niet in staat zijn om deze belasting op te nemen. Met andere woorden: de ingebrachte stalen balken zijn constructief voldoende, echter de fundering is nooit ontworpen en berekend voor puntbelastingen. De bouwpatholoog stelt vast dat de fundering en de ondergrond te zwaar belast worden, waardoor er nieuwe zetting van de fundering heeft plaatsgevonden. Als gevolg van het zetten zijn de scheuren in de muren ontstaan en zijn de deuren gaan klemmen.

Herstel

De eigenaren willen weten wat ze moeten doen om weer een stabiele fundering en dus woning te krijgen. Er zijn twee mogelijkheden om dit probleem op te lossen. Als eerste kan de fundering aangepast worden, zodat er voldoende draagkracht ontstaat. Echter doordat het een woning in een woningblok betreft, is het niet raadzaam om bij een woning de fundering aan te passen, omdat dan scheurvorming bij de belendende woning te verwachten is. Als tweede kan de stalen gevelbalk vervangen worden door een stalen ringportaal. Hierbij worden de twee puntlasten omgevormd naar een lijnlast, zoals bij de oorspronkelijk bouw is bedacht. Dit is een enorme ingreep, maar geeft wel de zekerheid dat er voldoende stabiliteit ontstaat, wat de eigenaren graag willen. Voor de constructie van een dergelijk ringportaal zal een constructeur in de hand genomen moeten worden.

Tekst: Jos van Leeuwen, Bureau voor Bouwpathologie BB
Tekenwerk: Henk Heusinkveld

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van het laatste nieuws uit de bouwtechniek.

2 reacties op “Scheuren door verkeerd belaste fundering

  • Geachte Ing. R. Reisenstadt,

    deze wijziging kan in de achtergevel al gauw vergunningvrij en er gaat dan ook heel wat mis in vergunningvrij bouwend Nederland! En dan te weten dat zelfs een aannemer met een CAR-verzekering niet eens gedekt is wanneer die niet conform het ontwerp van een constructeur werkt. Zonder ontwerp kan dat dus nooit het geval zijn. En de kosten voor zo’n constructieberekening als dit vallen reuze mee, meestal kost het meer tijd om de juiste gegevens zoals de archieftekeningen te bemachtigen dan de berekening te maken. Gelukkig gaan steeds meer archieven digitaal en hoeven we niet meer steeds op pad daarvoor.

  • Ing. R. Reisenstadt

    Het is altijd hetzelfde liedje! Er wordt een aannemer ingeschakeld die geen constructeur inhuurt om een constructieve berekening van het geheel te maken (hoeft niet, de aannemer weet het wel, lekker wegbezuinigen) en dan zit de opdrachtgever met de gebakken peren! Ik vraag me af of er wel een omgevingsvergunning aangevraagd was voor zo’n ingrijpende verbouwing!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.