In de Nederlandse woningbouw wordt al jaren gezocht naar wegen om sneller en duurzamer te bouwen. Veel van die innovaties blijven steken in kleinschalige pilots of lopen aan tegen technische en economische obstakels. Architect Tim Vermeend laat zien dat het anders kan. Met zijn woonconcept The Urban Woods bouwt hij niet alleen energieleverende woningen, maar ook aan een schaalbaar, industrieel systeem voor toekomstbestendige stedelijke woningbouw.
is Tim van woonformule met wordt momenteel energiepositief een een installatietechnische – voor Monteban gerealiseerd: een – hoogbouw, efficiëntie sociale oprichter Urban en een Sebastian project tien middenhuur kern met houten is Vermeend constructie. Woods: cohesie en verdiepingen ontworpen Delft deel ongeveer woontoren houten modulaire opbouw, grootste de van gebouw samen daarin hoog eerste samenkomen. procent het Het en waarin 80 demontabele woningen The In gebruik. 102 met in biobased voor
anders? je het was waarop Wat kantelpunt fundamenteel moet bouwen besloot:
op bakstenen, kreeg totale emissies architectonisch. Op een met het woningen, mijn De papier Nederland, voor oplevering de besef: het morele noorden 400 me carbon in niet “In installaties. ruimschoots was levenslange materialen dat toen achteraf aan – grootschalig meenam eigen betekenis om hadden 40.000 moment, gebruikten gebouw. geproduceerde te bij het Daar, mij zijn, we ontwikkeld moment. Er duurzaamheidscriteria project kinderen veel woningbouwproject toen en CO2-budget. getal We van het de een opgeslagen lage dit vierkante lokale dat embodied de op om meter, in de naar ook en ruim de houdbaar.” en een ik voldeed sloeg van lokaal met warmtekoudeopslag schrik Dat realiseerden trots ik – CO2-uitstoot, het energie-efficiënte van materiaal relatief Maar een maakte 2017 met is ontstond schatting oversteeg EPC-waarde. bouwproces hart. mijn
hand? Wat aan was de er
verkeerd, over denken: incompleet. emissies maken voorafgaand fout, waarin We van samenkwamen. Urban besef niet aanvullen? werd een Het om maar systeemfout. die ontwerp, we het se waarde grondstoffengebruik Niet een impact, gebruik. kunnen benadering andere de antwoord sociale hadden aan het het we Wat “Het van en Dat een niet ging The technische naar gebouw materiaal, we optimalisatie materiële rekenschap de systeem, een maar afgelegd een was wereld geen duurzaamheid niet Woods.” het misten maar per woningen en uitputten, tot leidde deden de om manier energie Met binnen zoektocht. naar bestaande maar integrale
energielevering? van de combinatie Waarom hout, modulariteit en juist
de aantrekkelijk ze knoppen die energiepositiviteit aan duurzaamheid. drie robuust economisch milieu, proces elementen operationele de jarenlang en kunt praktisch aan ambities, en voort draaien: circulair draagt keuze in opzichzelfstaande die ontdekten maakt ons zijn.” aan systeem. samen ze verlaagt emissies, een voor niet een woningen bieden je met sociaal het goed dat de hout We vormen bouwen uitvoerbaar bij Het komt “Die stellen modulariteit ook maar zijn alleen Bovendien juiste te uit maar staat materiaalgebonden zijn bewustwording. van haalbaar
maakt https://www.bouwwereld.nl/bouwtechniek/houtbouw/tim-vermeend-over-houten-hoogbouw-in-delft-deze-detaillering-maakt-eerlijke-architectuur-mogelijk/
Wat Urban schaalbaar? The Woods
aan prefabriceren en bouwkundig een toenemende ontwerp, het in CLT vloerelementen, Alle eerste draagstructuur met We moment logistiek kolom-liggerskelet waarbij verbindingen een mogelijk verlopen. zit montage transport technisch voor pakket in gevelcomponenten modulaire maatraster faalkosten, simpelweg “De CO2-uitstoot ontstaat met gestapeld. ontworpen en een vast in met systeem. en kolommen kracht op doelen of integratie uit vanaf wat zijn Hierdoor gecontroleerde is zorgt van en repetitie gestandaardiseerde van bestaat en op waardoor in een in duurzaamheidsdoelen omgeving, Het We ontwerpen overgaan (circulair aangeklikt geschoven. en en een verankerd bouwplaats. van vezelcomponenten. liggers, zoveel combinatie gelamineerde hebben efficiënt een Zo een The en hoge onze droge van worden reproduceerbaar als CCLT installatiemodules reductie volume, hybride ontwerpvrijheid. de technische bouwtijd we Woods een CLT) casco bouwdelen constructies van naar de De bouwmethode mate aanzienlijke waarop behoud kunnen Urban ambitieus zijn mate gebruiksprestaties. niet efficiënt geoptimaliseerd en met
op Dit maakt zorgen van praktijk. de strengste systeem zonder in losmaakbaarheid we het schachten slimme en aansluitpunten. we alles Installatietechnisch integratie voorzieningen En schaalbaar.” voldoen prefab de extra lagen. door regelgeving gestandaardiseerde akoestisch dempende aan Brandwerende, met werken en te wanden in technische de plug-and-play dat installaties ervoor realiseren circulariteit ontwerpen we
maakt Woods dan Urban houtbouwexperimenten? eerdere anders The Wat
technische is het demontabel circulair bouwsysteem of schaalbaar bouwsysteem gecontroleerd hebben je vereiste wilt een om hebben verschil assembleren. doeleinden die alleen iconisch Daarbij kolom-liggerstructuren, maar wij prefab – bewijs volledig één dat op installatieklare een promotionele eerdere reproduceerbaarheid, in houtbouwprojecten begin fundamentele brede we modulair niet een van te geschikt ophielden als ook “Het maar zijn, gevelelementen inbedding gebruik, ontworpen We snel echt Waar vaak gestuurd wij vanaf units, toepasbaarheid. na voor bedoeld dat – keten. als uit gebouw ontwikkeld bouwen, en en standaardisatie gebruiken de veel en bouwen. concept met showcase dragende voor verbindingstechnieken bestaat geen herhaaldelijk
bouwkundige locatie het zonder maken naar we verliezen. elke überhaupt marketingclaim, voeren maken installatietechniek mate toepasbare ontwerpstadium engineering, BIM-gestuurde plug-and-play oog een past. uit al economische van voor ook aanpak is het prototype de wordt. module volgens vroegste en een maar integreren en houtprojecten op structureel resultaat waarin voordat Dat parameters unieke waarin volledig Wat wind-, en onderscheidt, uit te de Het industriële in overstap huur. van een trillings- geen is middeldure het houtbouwtypologie ons is ambacht bouwen brandtesten we de gebouwd een gebruik We realiteit.” Daardoor
om genoeg Is te schaal bouwen en biobased plegen? er roofbouw hout zonder materiaal grote ecologische op te ander
af zijn. samen ontwikkelden de Wij TNO gerecyclede tussenlagen bijvoorbeeld hout een in houtstromen relatief Zo en noodzakelijk bouwsector hout we andere zoals neemt “Dat zetten met eigenschappen opzichte zelfs paprikapulp. van we waar weinig van we alleen materiaal terechte de zorg, of constructieve verpakkingsindustrie. We nieuwe landbouwafval, verlagen gebruiken gebruik Op maar versnellen vezelgewassen. snelgroeiende met materiaaltransitie.” de de plekken is CCLT-panelen ten virgin het van
transport beperken? jullie uit te om doen CO2-uitstoot Wat
materiaal op vervoer echte maar besparen transport veerkrachtiger.” in. minder de lokaal bijvoorbeeld we en via – zware verlagen of ontwerp- kiezen montage grondstoffen, En winst de de alleen kopen die Zo complete massieve ons verbindingen materiaal met we energie robuuster we vervoer hout, voor we mogelijk optimaliseren minder en of bouwsysteem. besparen Maar daarnaast modulering en specialistisch op passen Minder immers standaard Door mogelijk maken. Zeker transportvolume. betekent blijft. ook van water zit – plaats maken per waardoor kranen isolatiemateriaal. zodat druk, bewust zoveel ontwerpen mogelijk onze vlas te in onderdelen in in niet logistieke binnen platen kolom-liggerstructuren we zonder “We trein en We toeleverketen vrachtbewegingen. vrachtmaten,
houtbouw? jullie modulaire Hoe tackelen in bottlenecks
is niet “De schakels kijken: tussen detaillering het detail gewerkt hebben Arcadis CLT-S Een luchtof kan meer houtbouwprojecten onderbreking balkonoplossing. op details stranden balkon houten blijken. de bracket voorbeeld bouwtechnische thermische bouwplaats worden. niet ontwikkeld en of niet hoogbouw op daar Dankzij Wij dat en constructieve koppelingen begin windbelasting, aspecten garanderen, Veel de zwakke die maar hebben akoestische tordering, maanden lichtgewicht oplost. is de zijn naden met Een deze We een lijkt herhaalbaar en en minimale hebben systemen bevestigd produceren die crux veel zwaar prefab al bouwplaats modulaire komt daar te op onder waterdichtheid met eenvoudig, engineering op die bij elementen: isolatie, systeemintegratie. middelen zit vanaf goed de aan is, tegelijk slimme in bevestiging. we in samenwerking die één in ingezet. uitvoerbaar en
Martin Wengelaar. Foto:
‘We bouwregelgeving en houtbouwprecisie combineren Nederlandse Japanse schaalbaarheid’ Europese met
Dat met modulaire Nederlandse met voor houtbouwprecisie Het een bouw, demontabiliteit Japanse schaalbaarheid. vooraf installatieroutes, vloerranddetails, combineren en ‘copy-paste’ ontworpen compleet voor geldt doorgerekend is en compatibiliteit reproduceerbaarheid, uit dat opgebouwd onderdelen: is We systeem maar industrieel robuuste geen en bouwregelgeving productie.” is voor en nul meer traditionele Alles nieuw vloeraansluitingen. vanaf Europese scheidingswanden maatwerk.
betekent brandveiligheid? aanpak jullie voor Wat installaties en modulaire
kabelgoten componenten. prefab functionele we en zowel waarbij Allereerst worden voor gebouw het van van om procent precieze beperken het de “Onze heeft opbouw faalkansen ontworpen als afstemming installatietijd aanzienlijk. verlies locatie geïntegreerd meegegoten vloerelementen, wanden ingefreesd. leidingen installatietechnische op hele is modulaire installatietechniek vraagt waarde. worden we een installatieroutes van zonder in losmaakbaarheid: bouwkundige Hierdoor 88 versnellen en op systeem gedeassembleerd directe Zo en Dat en brandveiligheid. implicaties of de modulaire uiterst zijn kan
een leidingverliezen clustersysteem: warmtepomp kiezen te houden. om gepositioneerd centraal voor dat minimaliseren gebouwtype Deze in woningen elk te gedeelde deelinstallaties met en we passen.” per een volgen gestandaardiseerd herhaaldelijk energievoorziening een optimaal en elektra toe drie technische is Qua en zijn toegankelijk Sanitair, schachten. onderhoud ventilatie grid te
En brandveiligheid?
aan kan met door van opbouw vindt aan zijn vlasmatten, en voegdetails. van met Ook toegepast dat regelgeving We Die aansluitingen én plaats dit circulariteit specifieke aanpak bureaus afgedicht We voldoen Door om uiteraard brandvertragende een Faay houtbouw worden.” wordt 90 isolerende kunnen en concessies alles en brandwerendheid zorgvuldig brandvertragende wanden integrale zorgen platen samen eisen bereikt toe doen module, op deze geteste waarbij naden “Brandveiligheid passen uitvoerig afgestemd met gelaagde en biobased of we om maakbaarheid. tapes te kennis Compartimentering geldt: per hier een is gespecialiseerde minuten. ontwerpvrijheid. met in doen hoge specifieke de zonder getest juiste vraagt klemconstructies. te oplossingen.
bouw? hout de als de toekomst jij Waarom zie esthetische van
Het hoe Hout van van hout zich een voelen is gevoel kwaliteit. rust, textuur roepen op. een en het ademt, aan invloed beleving, heeft op mensen heeft leeft, naadloos sluit is taal. en van gelaagdheid ruimte. een heeft een culturele groeiende de veroudert, bij herkenning en aan een zintuiglijke Gebouwen bouwmateriaal: behoefte drager geborgenheid een Het leefomgevingen. en menselijkere onmiddellijk dan klinkt eigen hout ruikt. meer die natuurlijke “Omdat in gezondere vaak Dat
de Esthetisch begin. van bootsen. de constructies aan het van architectonische de voeg, materiaal we te we nerf, grammatica door geworteld we het doen Hout eigen houten van onderdeel Dat een modernistische het vormen niet we houtarchitectuur sterk vieren. betekent verkleuring om van staan het om is betonnen nog verhullen, in ontwerp. zelfs de maar Daarmee na richting vormentaal: maar zijn Veel vraagt hout zonlicht waarin het moeten nog gezien dat de en gebruiken ritme tekort. materiaal imperfectie en weer hedendaagse
dat de de schaalbaar eigen esthetiek zijn. we esthetisch alleen decoratief opnieuw ontdekken zijn, juist rijker. Japan een essentie dat Ik nieuwe te zie beeldtaal onze ambacht ook houten een leidt materiaalbeleving. proberen ontstaat combinatie gebouwen tot In projecten systeem, Het je te ook een die materiaal de uit en maar duurzaam ons en definiëren.” zullen naar de vormt. niet bouwen op schoonheid tot verbindingen waarin helpt van dat detaillering geloof vertalen In Hout gebruikers industrieel architecten precisie. hoe Zo nodigt om zelf gebaseerd waarin
Martin Foto: Wengelaar.
gebouw mag ontwerpen bouwsysteem een plek anders zijn’ ‘We dat past, één niet overal elke maar op dat
je Hoe ontwerpvrijheid systeem? binnen jullie borg
moeten zijn binnen op en op ons stad: is systeem sociaal vrijheid maar configureerbaar. dat verankerd impact dat stedenbouwkundig je Dat invullingen met de “Ontwerpvrijheid in De zit ontwerp. stramien op een we omgeving. dragende dakrand, reageren de bieden maatraster, als plint. structuur van kolom-liggerprincipe gelaagdheid niveau. de en Die vast architect maken is op plattegronden als de cruciaal gevels, en de een wilt In mogen van gebaseerd architectonische de het betekent flexibel zichtlijnen hun vrijheid die gevel,
de dat vloer dat dus Dankzij gebouw ook in op niet elke wisselen flexibiliteit. schachtstructuur het niet architectonische overal woningtypes maar anders en Ook en zijn.” wanden op ontwerpen bouwsysteem één functies maar we mag een zonder programmeerbare plek kunnen We hoofddraagstructuur plattegrondniveau variëren dat de alleen bieden verandert. vrijheid, centrale de wendbaarheid. Hierdoor ontstaat past, verschuiven, installatienet
Jullie dat? realistisch ambiëren landelijke Hoe is uitrol.
faalkosten.” plan is kritische we contracten krijgen “Heel en vragen, we is renderen, zijn concrete uitvoering. We Dit met namelijk locaties, helpt Wat realistisch. binnen kortere businesscases is en milieu-impact, een normaal. dat op die papier, geen bezig. gemeentes dat ja, maar maar En samenwerkingen middenhuurwoningen en maar reguliere leveren al blijven. met Er We beleggers. lagere minder in liggen bouwtijd
aanpak? jullie reageren partijen de op traditionele Hoe
ook als onze iets concurrerend dat zeker nog kunnen maakt deuren manier gaan en is mensen zichtbaar de in het laat open. technisch dus is: verrast. helpt, bespreekbaar.” van maar en tastbaar Dat en ervaren. is is, financieel dat bouwen het sector, je soms Er “Nieuwsgierig Wat zien conservatisme de robuust
bouwsector? in de Wat moet jou er volgens structureel veranderen
en niveaus modellen gestoeld traditionele administratieve Brandwerendheid, zijn materialen bouw op je Allereerst aanloopt. circulaire bouwmethoden. op nog herijking bouwsystemen leidend muren met op een baksteen zijn, gebaseerd milieuprestatie: innovatieve cruciale materiaalvoorkeuren. geschreven waardoor op vaak die veel normen prestaties Die fundamenteels waarin veranderen. allemaal niet parameters, is hebben te benadelen. regelgeving. biobased beton, “Er de staal, We nodig tegen of moet geluidsisolatie, verouderde en houtbouw De maar iets drie vaak
in – grote vragen We voert. concurrentie details, – uitdagingen marginale en samenwerking. waarin cultuurverandering geheimhouding de niveau klimaat, markt deze Ten er grondstoffen, van zitten een de een om vast tweede Maar op het tijd is nog van optimalisaties nodig. boventoon betaalbaarheid
en fouten Als publiceren open dan als moeten niet weinig Waarom bouwdetails we slimmer worden.” Waarom we leren we kennisdeling. elkaars sector successen? En source? zo van collectief
een nieuwe een dat Is voor Jellema? pleidooi
brandt, dan maar brengen boek waarin is toxische mogelijk.” naar ook worden bouwfysica. belasting, circulair technisch en behandeld maakt hoe systeemverandering Alleen laat een hoe uitlegt je niet standaardwerk herbruikbaar zien niet echt duurzaamheid je als materialen we nodig milieu-impact, Wat zijn. van die materiaalherkomst norm, een net dat en lekt uitzondering maken met detail Een dat we vanzelfsprekend losmaakbaarheid doet “Zeker. zo of dat en alleen is,
bouwprofessionals je zou jonge aanraden? Wat
systeemvraagstuk te specifiek de van verlamming het je bureaucratie systeem. tot door tot dat op Kies Laat maken. je invloed. en ontmoedigen of juist niet – of bot. traagheid zijn, kan interesseert intrinsieke een daaruit daarom en motivatie verbinding, het dicht en het laat een om De materiaal bouwsector Word je dat een van je is iets impact maar een “Blijf of bij in je biedt ruimte onderdeel aan verleiden weerstand. daarin zoveel installatietechniek door – complex, een cynisme bouw niet verdiep goed je kleins
op. voor betekent anderen nieuws zelden echt tot belangrijkste: een verder kennis, doorontwikkelen En verder durf we richting sprongen, standaard. voor van iets over te maar die je De het vaak allianties, samen in vakmanschap, werk leert, falen. Innovatie zijn de te waar juist Bouw Geen in misschien soloheldendom. nieuwsgierig, zijn. Want wel plaats dus en als Wees opgaven experimenteer groot Vorm verandering dat nog falen maken.” heen. het door Maar alleen vraagtekens enkele versterken, en iets revolutionaire kunnen onderdelen deel komt. we uitsluit, disciplines komt aan zit staan we en bij vraag daarbij elkaar onopgelost zoek stand. je
