Ga naar hoofdinhoud

Duinvormig hotel bekleed met helmgras

gevels Duinvormig hotel bekleed met helmgras

Duinhotel Tien Torens in Zoutelande is vormgegeven als een duin en bekleed met helmgras. De maximale helling van de zandbedekking is bepaald op 45 graden, waarmee een piramidevorm ontstond. De balkons zijn uitgevoerd als ronde uitsnedes in prefab beton.

Duinhotel Tien Torens

Bouwen in de Zeeuwse duinen gaat niet zomaar. De natuur en de waterkering genieten sterke bescherming en bouwen is aan strakke beperkingen en regels gebonden. Architect Timko Lokerse kreeg de handen toch op elkaar voor zijn ontwerp van Duinhotel Tien Torens. Op de plek waar eerder een oud hotel met bijbehorend geasfalteerd parkeerterrein in de duinen lag, staat nu een hotel dat met zijn piramidevorm en begroeiing met helmgras volledig geïntegreerd is in het duinlandschap. Een gemakkelijk ontwerp is het niet als het gaat om bouwtechniek en het is ook niet goedkoop bouwen. Toch was de opdrachtgever direct enthousiast over de uitstraling en de voordelen van het unieke ontwerp. Ook de diverse betrokken instanties zagen de ruimtelijke kwaliteitswinst voor de omgeving en waren bereid te zoeken naar de ruimte die de regels boden om de bouw mogelijk te maken. Wensen van omwonenden zijn in de plannen meegenomen, waardoor de vergunningprocedure zonder bezwaren kon worden doorlopen.

Hotel in piramidevorm

Overigens is het hotel geen standaard hotel, maar een gebouw met tien duinlodges van particuliere eigenaren die daar zelf kunnen verblijven, maar hun appartementen ook kunnen verhuren. De appartementen hebben deels een eigen keuken, maar het complex is wel een hotel met een ontbijtservice, schoonmaak, roomservice en textielservice. Juist met het oog op de particuliere eigenaren waren ruime buitenruimtes met veel privacy een belangrijke eis in het ontwerp. Door de piramidevorm kon Lokerse daar eenvoudig aan voldoen. Een extra voordeel is ook dat er door deze vorm zelfs aan de noordkant zon op de balkons schijnt. Door drie meter diepe insneden in de piramidevorm te maken ontstaan beschutte terrassen met luifels. De luifels weren de hoogstaande zomerzon, zodat het binnen koel blijft en ze zorgen ervoor dat gasten niet bij elkaar op de balkons kunnen kijken.

Helling van maximaal 45 graden

Door het helmgras dat rond de openingen in het duin groeit, kan iedere gast zich op zijn terras in een privé duinpan wanen. Maar hoe maak je een duin met uitgesneden gaten voor de balkons? Lokerse begon met het bepalen van de helling. “Om te zorgen dat het zand op de gevels blijft liggen, mocht de helling maximaal 45 graden zijn. Dat hebben we dus als uitgangspunt genomen. Een kleinere hellingshoek zou de binnenruimte te veel beperken.”

Stalen randligger

Onder het duin zit een trapsgewijs gestapeld rechthoekig volume verborgen, met een draagconstructie van beton en stalen kolommen bij de glazen gevels. De balkons – terrassen van 3 meter diep – liggen dus boven op de dakvloeren van het onderliggende appartement. Langs de gevels is een stalen randligger aangebracht, waar het prefab beton van de balustrade op geplaatst is en waar het beton van de luifel van het onderliggende balkon met consoles aan opgehangen is. Elk appartement heeft zijn eigen balkon, waarvan de balustrade in één lijn doorloopt naar de zijschermen en vervolgens in een luifel als bovenrand. Dit is gedaan met afgeronde hoeken. “In eerste instantie waren het gewoon rechthoekige uitsnedes uit het duin. Dat is strak en simpel. Maar ik vroeg me af of dat op de hoeken goed zou gaan met het zand en helmgras.

Ronde hoeken

Uit een windanalyse bleek dat op die hoeken hoge windsnelheden ontstaan. Door de hoeken af te ronden konden we mogelijke problemen met de beplanting voorkomen. Tevens won het ontwerp aan karakter”, verklaart Lokerse de opvallende vorm. De ruimte tussen de trapsgewijs verlopende balustrades is gevuld met zand en helmgras. Kant-en-klare concepten waren daar niet voor. Er zijn wel hellende groendaken, maar niet met zand en helmgras. Zand schuift makkelijk af, zeker als het droog wordt. En helmgras is een grassoort die wel drie meter diep wortelt om maar vochtige lagen te kunnen bereiken. Lokerse ontwikkelde hiervoor zelf een concept, dat hij middels een mock-up testte op een top van een duin bij zijn kantoor. Dit concept is verder uitgewerkt samen met Bouwgroep Peters en Hovenier Wisse.

Kleikorrels onder zand

De onderste laag van het pakket is een drielaagse wortelwerende bitumineuze dakbedekking. Omdat helmgras sterk wortelt is goed gelet op het voorkomen van randjes en open naden en dergelijke. Vervolgens zijn kleikorrels aangebracht omdat die het water goed vasthouden en de wortels van het helmgras daarnaartoe zullen groeien, waardoor een samenhangend pakket ontstaat. Een drainageleiding voert overtollig hemelwater af. Op de kleikorrels is in het zandpakket een kunststof honingraatplaat geplaatst, in de helling van 45 graden. De wortels van het helmgras zullen hierdoorheen groeien. Op de lange hellingen zijn in de zandlaag nog tussenschotten opgenomen om afschuiven te voorkomen en is de honingraatplaat vastgezet met staalkabels.  De toplaag van het zand is ingestrooid met (duin)graszaden, want net als in een gewoon duin moet er meer gaan groeien dan alleen helmgras. Over het hele pakket is een vlasvezeldoek gelegd. Dit dient als tijdelijke laag om verstuiven van het zand tegen te gaan. Na twee jaar zal het doek biologisch afgebroken zijn. Omdat het doek een open structuur heeft, kunnen de graszaden eronder gewoon ontkiemen en opkomen. Over het doek is een bevloeiingsleiding gelegd, vooral bedoeld om te voorkomen dat het zand te droog wordt en een te losse structuur krijgt. Lokerse had de leiding liever onder het doek gehad, maar vindt het ook niet heel erg dat dat niet gedaan is. “Als het gras eenmaal groeit zie je er niets meer van.”

Door het hele pakket helmgras gepland

Dwars door het hele pakket heen is helmgras geplant, waarvoor 30 cm diepe gaten zijn gemaakt. “Helmgras wortelt heel diep en sterk. Na twee jaar moet het hele pakket daardoor één geheel zijn geworden. Dan stuift het zand ook niet meer weg. Integendeel zelfs. Helmgras houdt zand vast. Rondom helmgras ontstaat een luw klimaat waarin het zand neerdaalt. Er komt na verloop van tijd dus eerder te veel zand dan te weinig.”

Rond prefab

De bouw van het Duinhotel is uitgevoerd door Bouwgroep Peters uit Middelburg die Vebo Beton & Staal inschakelde voor productie van het prefab beton. De partijen voerden veel overleg en de mallenbouwers hadden er hun handen vol aan. Basis daarbij waren de 3D-tekeningen die in bouwteamverband door Bouwgroep Peters en Lokerse Architecten in Revit waren gemaakt. Niet alleen aan het prefab beton is veel aandacht besteed in ontwerp en uitvoering, maar ook aan de vele detailleringen. Zo zijn de puien naar de terrassen volledig te openen en zo transparant mogelijk uitgevoerd, met de kozijnen verzonken in vloer en plafond en wanden.

Aansluitingen op hoeken van gebouw zonder kozijnstijl

De aansluitingen op de hoeken van het gebouw zijn uitgevoerd zonder kozijnstijl. Wat ook opvalt is de keuze om het prefab beton van de balkons niet rechtstreeks op de glazen puien aan te laten sluiten, maar om rondom een strook bangkirai van 50 cm aan te brengen, zowel bij de luifels als bij de zijschermen. Door de warme uitstraling van het hout is de overgang zachter. In de terrasvloer is deze 50 cm ook uitgevoerd als een aparte strook. Deze strook is gemakkelijk te verwijderen zodat zand dat op de balkons waait en zich ophoopt bij de gevels, kan worden opgeruimd. Het overige deel van de terrasvloeren is ook in bangkirai uitgevoerd. Men heeft ervoor gekozen om de vloeren te prefabriceren als panelen, waardoor ze van onderaf konden worden geschroefd en er van bovenaf dus geen bevestigingsmiddel te zien is.

Duurzaamheid van het gebouw

Ook belangrijk in het ontwerp was de duurzaamheid van het gebouw, waarbij is gestreefd naar energieneutraliteit. De appartementen zijn voorzien van vloerverwarming, waarmee tevens drie graden te koelen is. Meer zou kunnen, maar is niet verstandig met het oog op condensvorming. De betonmassa van het gebouw zorgt voor een constante temperatuur. De luifels boven de balkons voorkomen dat de hoge zomerzon naar binnen schijnt, terwijl de lage winterzon wel meehelpt in de verwarming van de appartementen.

Lucht/water-warmtepompen

Het gebouw is voorzien van vier lucht/water-warmtepompen. Daarnaast wordt warmte teruggewonnen uit ventilatielucht, die natuurlijk wordt aangevoerd middels roosters boven de kozijnen en mechanisch wordt afgezogen op basis van CO2-sturing. Alle geoogste warmte wordt opgeslagen in twee grote buffervaten onder het gebouw. Van daaruit wordt zowel de vloerverwarming gevoed als warm tapwater geleverd. Een cv-ketel dient als backup, met name om tapwater op te kunnen warmen tot 70 ºC met het oog op legionellapreventie. Tot slot zijn er PV-panelen in het ontwerp geïntegreerd op het dak van het penthouse, op een helling in de zuidgevel en op een luifel bij het terras van het restaurant.

Projectgegevens
Locatie: Duinweg, Zoutelande
Opdrachtgever: IIB-Projectontwikkeling, Domburg
Ontwerp: Lokerse Architecten, Biggekerke
Constructieadviseur: Bartels Ingenieurs,
Uitvoering: Bouwgroep Peters, Middelburg
Prefab beton: Vebo Beton & Staal, Bunschoten
Bouwperiode: april 2016 – maart 2018
Tekst: Henk Wind
Fotografie: Timko Lokers, Vebo Beton & Staal, Henk Wind

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van het laatste nieuws uit de bouwtechniek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.