Ga naar hoofdinhoud

Glazen entree voor fietsparkeergarage Strawinsky

Entree fietsenstalling Amsterdam

De fietsparkeergarage Strawinsky valt op door de glazen entree met Y-vormige kolommen in het midden en een lichte dakconstructie van stripstaal in zeshoekige vormen. Maar ook ondergronds zijn bijzondere en hoogwaardige detailleringen toegepast.

De fietsparkeergarage Strawinsky is de derde fietsenstalling in de omgeving van het NS Station Amsterdam-Zuid. De ondergrondse stalling ligt aan de stadszijde (noordzijde) van de Strawinskylaan en biedt ruimte aan 3750 fietsen in diverse soorten en afmetingen. De stalling is veel meer geworden dan een simpele betonnen bak. Architectenbureau wUrck en aannemer Van Boekel Bouw & Infra wisten de tender voor design en construct te winnen met een ontwerp dat hoog scoorde op kwaliteit, planning en beperking van hinder. De hoge kwaliteit van het ontwerp is op maaiveld al zichtbaar aan de bijzondere pergola-achtige constructie voor de entree, die samen met Octatube werd geëngineerd. Maar in de stalling zelf vallen onder meer de plafondeilanden van strekmetaal op die zijn vormgegeven als grote bladeren tegen het plafond, de Y-vormige stalen kolommen die tussen de fietsenrekken zijn gesitueerd en de verlichte glazen wanden bij zowel de fietsentree als de voetgangersontsluiting richting station.

Goede plattegrond en ontsluiting

De eerste uitdaging in het ontwerp was het vinden van een goede plattegrond en ontsluiting, vertelt architect Oriol Casas Cancer van wUrck. Fietsverkeer komt namelijk binnen vanaf het fietspad langs de Strawinskylaan en moet vervolgens 180 graden draaien omdat de ontsluiting richting station onder diezelfde Strawinskylaan door gaat. Om dat op te lossen heeft wUrck een ‘ontvangstruimte’ gecreëerd aan de noordzijde van de stalling. Deze entreezone is met het oog op de medewerkers volledig geklimatiseerd en daarom voorzien van een glazen pui en schuifdeuren. De hellende rolbanen (tapis roulants) van de entree komen in deze zone uit, die vier banen telt voor ingaand verkeer en twee voor uitgaand verkeer. Fietsers kunnen met de OV-chipkaart inchecken; uitchecken gaat handmatig en de eerste 24 uur stalling is gratis. Vanaf de ontvangstruimte komen de fietsers uit op de centrale as, met links en rechts fietsenrekken. In het verlengde van de centrale as ligt de voetgangersontsluiting naar het station. De beheerdersruimte is naast de entreezone gelegd, waardoor de beheerders volledig zicht hebben over de centrale as van de fietsparkeergarage. Het eerste vak is gereserveerd voor bakfietsen en dergelijke, die niet gestapeld kunnen worden.  Daardoor blijft het zicht ook zo maximaal mogelijk. De andere fietsenrekken – bestemd voor gewone fietsen tot kratfietsen – zijn in dubbele hoogte uitgevoerd.

 Y-vormige kolommen

Waar fietsen en fietsenrekken dominant aanwezig zijn in een dergelijke stalling, heeft wUrck duidelijk naar andere accenten gezocht, vertelt Oriol Casas. Als eerste stap werd daarvoor de vrije hoogte van de betonnen bak verhoogd naar 3,30 meter in plaats van de voorgeschreven 2,90 meter. Daarmee creëerde de architect de ruimte voor plafondeilanden ter plaatse van de fietsenrekken, terwijl ontsluitingszones de volle hoogte houden. Tweede opvallende keuze zijn de Y-vormige stalen kolommen, die met een dubbele buiskolom zijn gemaakt. Deze kolommen staan op de assen van de fietsenrekken en sluiten zo aan op de plafondeilanden. Op deze plek is ook de kans op beschadigingen het geringste. Zowel de kolommen als de plafondeilanden zijn wit geschilderd, waardoor ze contrasteren met het grijs van de in het werk gestorte betonnen bak. In de kolommen op de koppen van de stallingen is de signalering verwerkt die aangeeft waar nog ruimte is. Juist de dubbele Y-vormige kolom bood hier mogelijkheden voor. Vier lampjes geven de vier vakken aan; rood, oranje en groen staan voor respectievelijk een vol, halfvol en leeg vak.

Daglicht uit plafondeilanden

De plafondeilanden zijn vormgegeven als een boomblad. De randen zijn gemaakt met strakke witgecoate aluminium Uprofielen, waarin ledverlichting is aangebracht, alsmede de noodverlichting. Deze ledverlichting heeft een warme kleur en verlicht de paden tussen de rekken. De plafondeilanden zelf zijn van strekmetaal, geëngineerd in samenwerking met MetaDecor. Boven het strekmetaal is indirecte verlichting aangebracht met een koude kleur, overeenkomend met daglicht, waardoor de illusie van skylights ontstaat. In deze plafondeilanden zijn ook alle installaties verwerkt, inclusief de ventilatie. Alle installatieonderdelen zijn wit geschilderd om zo min mogelijk op te vallen achter het strekmetaal. De centrale leidingen en kanalen naar de verschillende plafondeilanden zijn door het beton gelegd.

Glazen wanden

De routing in de fietsenstalling wordt versterkt door verlichte glaswanden bij de twee entrees. Deze zijn vormgegeven als een soort shadowbox, met ledlijnen aan de onderen bovenzijde. Aan de achterzijde van het glas is een folie aangebracht met grijze lijnen die een patroon van vijfhoeken vormen. Deze vorm verwijst naar het vijfhoekige plantsoen dat voorheen op deze locatie lag. Dat er voor folie op het glas gekozen is – en niet voor bijvoorbeeld een zeefdruk – is een bewuste keuze, vertelt Oriol Casas. “We hebben allerlei opties bekeken. Met folie bereikten we uiteindelijk het beste resultaat van gewenste translucentie en grijze lijnen. Financieel is het ook een gunstige oplossing. En de folie ligt aan de binnenzijde van het glas, waardoor de levensduur ook geen probleem is.”

Pergola met glazen bekleding

De vijfhoekvorm was ook het eerste idee waarmee wUrck aan de slag ging voor de vormgeving van de entree voor fietsers. Deze is ontworpen als een soort pergola, met een glazen bekleding van dak en wand. De pergola loopt met de tapis roulants mee en wordt naar achteren toe ten opzichte van het maaiveld dus steeds lager. De ontwerpers wilden zoveel mogelijk uitzicht en kozen er daarom voor om de draagconstructie niet als portalen in de gevel te zetten, maar juist in het midden te plaatsen middels dezelfde Y-vormige kolommen als in de fietsparkeergarage. Op die Y-vormige kolommen (verzinkt en gepoedercoat) is een dakconstructie gemaakt van tot een frame aaneengelast stripstaal (geschoopeerd). Samen met Octatube is gekeken naar het optimum van hoogte en dikte van het stripstaal en de invloed daarvan op de daglichttoetreding. Met vijfhoeken bleek de constructie behoorlijk dicht te lopen, zodat uiteindelijk gekozen is voor – langgerekte – zeshoeken. Het staal is 20 mm dik en 300 mm hoog. Bij de dakrand verjongt dat naar een hoogte van 200 mm.

Prefabricage in drie delen

Octatube heeft van tevoren een mockup gemaakt van de frames, vertelt projectleider Iris Rombouts van Octatube. Daarin is samen met de architect bepaald waar gezette doorgaande staalprofielen werden gebruikt en waar verbindingen zijn gelast. Octatube heeft het dak in de eigen werkplaats geprefabriceerd in drie delen van elk ongeveer 11 x 4 meter. Die zijn in het werk aan elkaar verbonden middels een liplas, waarvoor het staal van beide frames verjongd is naar een dikte van 10 mm. De twee lippen zijn met vier in het vlak vallende rvs-bussen aan elkaar verbonden. Het glas is op het stalen frame bevestigd met klemplaatjes. Het glas van de wand is onderaan bevestigd op een betonnen opstand en is bovenaan tegen de zijkanten van het frame geklemd. De verbinding tussen glazen wand en glazen dak is structureel gekit om zo een lijnoplegging te krijgen voor windzuiging.

Glazen dak

Het dak van de entree heeft een lengte van 34 meter en een breedte van ruim 4 meter. Het glazen dak wordt gedragen door vier Y-vormige kolommen en een portaal bij de entree. In dat portaal – staalprofielen bekleed met rvs – is ook een rolluik verwerkt voor afsluiting tijdens enkele nachtelijke uren. De Y-vormige kolommen worden naar binnen toe steeds hoger. De glazen wanden eindigen op maaiveld en worden dus steeds lager. De glasdikte is daarop aangepast en varieert van 24 tot 16 mm. Voor de stabiliteit zijn de kolommen ingeklemd in de betonconstructie. Dat was echter niet voldoende. Daarom zijn langs de glasgevels ter hoogte van de kolommen nog extra trekstangen aangebracht, uitgevoerd in rvs. In eerste instantie werd ervan uitgegaan dat op elke ruitvoeg een trekstang nodig zou zijn en is nog gekeken of de trekstangen in de kitvoegen konden worden aangebracht of dat het glas zelf een constructieve functie zou kunnen krijgen. Toen uiteindelijk het aantal trekstangen kon worden gereduceerd tot één stel per kolom, koos Oriol Casas er echter bewust voor om die juist zichtbaar te houden. Als verlichting van de entree is ter plaatse van elke kolom een zeshoekig armatuur aangebracht tegen de stripstalen constructie.

Voetgangersontsluiting

De ontsluiting voor voetgangers aan de stationszijde was voor aannemer Van Boekel Zeeland een bewerkelijke klus omdat deze onder een viaduct is gelegen. Voor de gebruikers is het fijn om droog te lopen, maar voor de bouw was de beperkte hoogte een behoorlijke uitdaging, onder meer om de damwanden voor de bouwkuip aan te brengen. De entree is uitgevoerd met natuurstenen traptreden en een natuurstenen rand rondom de trapsparing in het maaiveld. In dit natuursteen is een volglazen balustrade geklemd, waarop een rvs-handrailing is aangebracht die aan de onderzijde is voorzien van verlichting. Deze railing loopt door als trapleuning, zodat hiermee ook de verlichting van de trap geregeld is. Voetgangersontsluiting De ontsluiting voor voetgangers aan de stationszijde was voor aannemer Van Boekel Zeeland een bewerkelijke klus omdat deze onder een viaduct is gelegen. Voor de gebruikers is het fijn om droog te lopen, maar voor de bouw was de beperkte hoogte een behoorlijke uitdaging, onder meer om de damwanden voor de bouwkuip aan te brengen. De entree is uitgevoerd met natuurstenen traptreden en een natuurstenen rand rondom de trapsparing in het maaiveld. In dit natuursteen is een volglazen balustrade geklemd, waarop een rvs-handrailing is aangebracht die aan de onderzijde is voorzien van verlichting. Deze railing loopt door als trapleuning, zodat hiermee ook de verlichting van de trap geregeld is.

Projectgegevens

Locatie: Strawinskylaan, Amsterdam
Opdrachtgever: Gemeente Amsterdam
Beheerder: NS Prorail
Ontwerp, engineering en uitvoering: wUrck, Rotterdam,  i.c.m. Van Boekel Bouw & Infra, Zeeland
Constructieadviseur: Verhoeven en Leenders, Volkel
Lichtontwerp: Lichtontwerpers.nl, De Pol
Constructie pergola: Octatube, Delft
Bouwperiode: april 2017 – april 2018
Tekst: Henk Wind
Fotografie: Henk Wind, Jan de Vries, Octatube
Tekenwerk: Henk Heusinkveld

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van het laatste nieuws uit de bouwtechniek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.