Ga naar hoofdinhoud

Koudgebogen glas voor overkapping daktuin

Koudgebogen glas, glasdak, daktuin, ING, infinity, amsterdam, zonwering

De daktuin van het voormalige ING-kantoor heeft een glazen overkapping gekregen van koudgebogen glas in XL-formaat ruiten. Een test wees uit dat de isolatieruiten zonder aanpassingen te buigen waren. De ruiten buigen al onder het eigen gewicht.

Het glazen kantoorgebouw dat ING destijds aan de A10 liet bouwen – de Schoen in de volksmond – is nu in gebruik als business center Infinity. Vanwege het veranderde gebruik is een grote daktuin omgeturnd tot binnenruimte. Het dak is daarvoor dichtgelegd met isolatieglas. De keuze daarvoor viel op koudgebogen glas in ruiten van 1,5 meter breed en 6,30 meter lang.

Glasdak in vier dagen gelegd

Het glasdak boven de daktuin meet circa 12 x 22 meter. Door te kiezen voor slechts dertig grote ruiten was in de lengterichting van het dak maar één voeg nodig. In dwarsrichting waren dat er slechts veertien. “Het hele dak moest in acht weken worden dichtgelegd vanaf het moment van opdrachtverlening”, vertelt Wout Hoogendoorn van Si-X, dat het glasdak realiseerde. “In eerste instantie lag er een ontwerp met een dubbelgekromd dak, maar in de markt was daar geen tijd voor. Ik heb toen gekozen voor een eenvoudiger ontwerp met veel minder componenten.” Uiteindelijk leverde dat het gewenste resultaat, waarbij de uitvoering van het glasdak vanaf het eerste anker tot en met de deklijsten beperkt bleef tot slechts vier dagen.

Praktijkproef koudgebogen glas

Om te weten of dergelijke grote ruiten ook goed te buigen zijn, deed Si-X eerst een praktijkproef bij een glasfabrikant. Van belang was niet zozeer de buigbaarheid van de ruit zelf, maar vooral hoe de afstandhouder tussen de ruiten zich zou houden, alsmede de visueel zichtbare vervorming die in het glas zou kunnen optreden. De vraag was of een ruit in zulke grote afmetingen – met name de breedte – wel in de juiste vorm zou blijven liggen of dat er in dwarsrichting een vervorming zou optreden, die vooral optisch vertekenend zou werken. “Met zulke grote maten neem je een risico, maar vanuit mijn ervaring kon ik dat overzien. Voordeel was daarbij dat de buigstraal maar heel beperkt is. En de achterdeur was om toch wat kleinere ruiten te nemen en een extra voeg te accepteren”, zegt Hoogendoorn.

Geen algemeen onderzoek

“Aan koudgebogen glas kun je rekenen”, zegt glasconstructeur Kars Haarhuis van ABT. “Gebogen glas is voor een dak juist gunstig. Door de kromming in het glas hebben de ruiten een grotere stijfheid waardoor je met dunner glas een grotere overspanning kunt maken. Buigen in deze formaten is een doorontwikkeling van een bestaande techniek. Maar we weten nog niet precies waar de limiet ligt waarbinnen de optische kwaliteit nog acceptabel is en daar wordt voor zover bekend ook geen onderzoek naar gedaan. Ook aan de afstandhouders is nauwelijks te rekenen. Onderzoek is vaak gerelateerd aan een concreet bouwproject. De reguliere glasleveranciers werken graag mee aan zulke projecten, maar steken zelf beperkt energie in onderzoek. Voor hen is het een special; het meeste geld wordt verdiend aan de vierkante meters. Vanaf april is er in Europa glas leverbaar in de maximale maat van 3,51 x 20 meter. Dat was tot nu toe 18 meter. Maar vanwege de hoge kosten gaat niemand even met zo’n ruit experimenteren.”

Verder ontwikkelen

Haarhuis hoopt wel dat het koud buigen van glas steeds meer gaat gebeuren en zich steeds verder gaat ontwikkelen. “Koud buigen van glas doe je in principe met regulier glas. Maar er waren extra kosten doordat koudgebogen glas beschermd werd door een octrooi. Dat is inmiddels vervallen en dus is de markt ook in die zin open.”

Eigen gewicht

Uit de praktijkproef voor het dak van Infinty bleek dat het buigen van de ruiten in dit formaat geen enkel probleem gaf. De ruit bleek zelfs al in de goede vorm te buigen onder het eigen gewicht, zonder dat het nodig was om extra druk uit te oefenen. Dat betekent ook dat er geen grote spanning komt op de oplegging. En dus kon aan de onderzijde bijvoorbeeld simpelweg met twee rozetten worden gewerkt, waardoor hemelwater vrij kan afstromen.

Buiging gaf geen problemen

Er was ook geen visuele vertekening in de ruiten en het buigen had geen negatieve invloed op de afstandhouder, die moet zorgen voor de luchtdichtheid tussen de twee ruiten van het isolatieglas. Haarhuis: “We hebben hier reguliere afstandhouders gebruikt. Alternatief is het gebruik van soepele flexspacers, die veel meer mee kunnen buigen en sterke krommingen kunnen maken. Die worden ook voor sterk warmgebogen glas gebruikt.” Hoogendoorn: “Door de tijdsdruk was de keuze uit glasproducenten beperkt en de gekozen leverancier werkte nog niet met flexspacers voor zulke grote ruiten. Daarbij kende ik een referentieproject uit het buitenland waarin dezelfde spacers zijn toegepast als die wij nu hebben gebruikt.”

De ruiten van Infinity zijn voorzien van een zogenaamde verhoogde randdichting. Omdat delen van de randdichting uv-belast zullen worden is gekozen voor een silicone dichting (Dow Corning).

Gelaagd gehard glas

De glasruiten zelf zijn van standaard glas en wijken niet af van een vlakke glasruit. Wel is gebogen glas vaak gehard glas. Haarhuis: “Ongehard glas kun je ook buigen, maar de spanningen worden al snel zo groot dat harden nodig is.” De benodigde sterkte is berekend en leidde in dit geval tot de keuze voor een gelaagde binnenruit 6.6.2 en een buitenruit van 8 mm enkel glas. “De buitenruit zou ook 6.6.2 gelaagd glas kunnen zijn, maar in een dakpakket als deze is één gelaagde ruit voldoende.”

Stalen raster

Om de binnentuin te overkappen is een staalconstructie aangebracht met twee grote gebogen buizen als hoofdspanten. Daaroverheen is in drie prefab delen het raster voor het glasdak gelegd, dat bestaat uit gordingen met gebogen profielen. Dit staalwerk zat eveneens in de opdracht van Si-X. Si-X heeft dit uitbesteed en daarbij strak gelet op de toleranties en een foutloze productie. “Vooral als staal gebogen is hebben veel bedrijven moeite met het beheersen van de toleranties op de maatvoering daarvan”, vertelt Hoogendoorn.

Glasprofielen

Si-X heeft ervoor gekozen om over dit raster nog weer glasprofielen aan te brengen. “Daarmee heb je een tweede waterafvoer. Je kunt ook rechtstreeks rubber op staal aanbrengen en dan de voegen structureel kitten, maar dan mis je die waterafvoer. Daarbij zaten we met een hele korte bouwperiode, waardoor die natte methode afviel vanwege onzekerheid over de weersomstandigheden.”

Projectgegevens
Locatie: Amstelveenseweg, Amsterdam
Opdrachtgever: REI Netherlands Development BV
Ontwerp: MVSA Architects, Amsterdam
Directievoering: KPI-Projecten
Hoofdconstructeur: Aronsohn Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam
Staal- en glasengineering en uitvoering: Si-X, Benthuizen
Glasconstructeur: ABT, Velp
Uitvoering: NLMA
Bouwperiode: november 2017
Tekstproductie: Henk Wind
Fotografie: Si-X en Pieter Kers (Beeld.nu)
Tekenwerk: Henk Heusinkveld

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van het laatste nieuws uit de bouwtechniek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.