Waar de energietransitie vaak draait om techniek, richt VELUX zich op iets fundamentelers: het menselijk welzijn in gebouwen. Daglicht, natuurlijke ventilatie en materiaalgebruik zijn volgens Jeroen Proemstra, directeur van VELUX Nederland, de kern van toekomstbestendige architectuur. “We moeten weer leren ontwerpen voor de mens met energieprestatie en milieu-impact als randvoorwaarde.”
Van producent naar kennispartner
VELUX is al lang niet meer alleen producent van dakramen. Marcel Vreeken, manager Public Affairs, benadrukt: “We ontwikkelen complete daglicht- en ventilatieconcepten die bijdragen aan gezonde, energiezuinige gebouwen. Dat vraagt om nauwe samenwerking met architecten en adviseurs, al in de ontwerpfase.”
Het bedrijf vertaalt zijn decennialange kennis van daglicht en ventilatie naar ontwerpstrategieën en bouwfysische oplossingen. Met ruim twintig jaar ervaring in modelwoningen draagt VELUX bij aan gezonde, duurzame gebouwen. Belangrijk daarin zijn goede daglichtcondities, thermisch comfort en energie- en milieuprestaties. “Een dakraam is een integraal onderdeel van het dakelement: goed geïsoleerd, luchtdicht en circulair ontworpen, zodat het eenvoudig te demonteren en hergebruiken is,” zegt Vreeken.
Leren van living labs
Die integrale benadering krijgt vorm in het dit jaar geopende LKR Innovation House in Denemarken, waar VELUX onderzoekt hoe daglicht, ventilatie en circulariteit samenkomen in één gebouw. Bij dit project is 56% van het oorspronkelijke gebouw hergebruikt, waardoor de CO₂-footprint bijna 50% lager ligt dan bij nieuwbouw. “Het is ons levende laboratorium,” vertelt Proemstra. “We meten er continu de invloed van licht, ventilatie en materiaalkeuze op energieverbruik en welzijn. Die inzichten vertalen we direct naar richtlijnen voor ontwerp en productontwikkeling.”
In Nederland past VELUX die kennis toe in de Smûk-woning, een CO₂-negatief concept van Bouwgroep Dijkstra Draisma, gebaseerd op het VELUX Living Places-ontwerp met biobased materialen, daglicht en natuurlijke ventilatie. “Het laat zien dat circulariteit en comfort prima samengaan,” zegt Vreeken. “De woning bewijst dat gezonde lucht, daglicht en energie-efficiëntie elkaar kunnen versterken.”
Daglicht als bouwfysisch instrument
De kennis en ervaringen uit de living labs vormen de basis voor verdere inzichten in de bouwfysische rol van daglicht in gebouwen. “Daglicht is veel meer dan esthetiek,” stelt Proemstra. “Het beïnvloedt warmte, luchtkwaliteit en de beleving van een ruimte. Een goed daglichtontwerp zorgt voor minder contrast tussen donker en licht, een gelijkmatige spreiding en meer daglichtautonomie, waardoor minder kunstlicht nodig is. Daarnaast helpt het bij passieve verwarming in de winter en voorkomt het oververhitting in de zomer. Daarbij staan ontwerpers voor de uitdaging om de balans te vinden tussen energieprestaties en lichttoetreding. Wij laten zien dat je met de juiste detaillering en sturing beide kunt combineren.”
VELUX ondersteunt architecten en ontwerpers met kennis en advies over daglichtontwerp en bouwfysische integratie. “Dat begint al in de ontwerpfase, want de positie en oriëntatie van een raam bepalen uiteindelijk de energieprestatie én de beleving van de ruimte,” zegt Vreeken. De gratis Daylight Visualizer en daglichtcalculator volgens NEN 2057 staan op de VELUX website. Daarnaast kan een daglichtvisualisatie van het project worden aangevraagd via de accountmanager.
Ontwerpen binnen nieuwe regelgeving
De inzichten uit living labs en praktijkprojecten zijn cruciaal nu strengere regels voor energieprestaties en milieueisen de bouwsector onder druk zetten. Ontwerpers en bouwers moeten voldoen aan BENG en Bbl, terwijl kosten stijgen. Dit kan leiden tot concessies op daglicht en luchtkwaliteit, maar dat is niet nodig, aldus Vreeken. “Uit onze modelwoningen blijkt dat energie, milieu, comfort en betaalbaarheid prima samengaan. Een goed daglichtontwerp verhoogt niet alleen de leefkwaliteit, maar helpt ook om aan normen te voldoen.”
VELUX helpt bij het vertalen van regelgeving naar praktijk. De oplossingen leveren hoge prestaties op luchtdichtheid, isolatie en lichttransmissie en dragen zo bij aan het behalen van energie- en daglichteisen. Dit helpt ontwerpers gebouwen te realiseren die voldoen aan normen én comfort bieden. Daarnaast zijn ze circulair ontworpen met demontabele aansluitingen en herbruikbare componenten.
VELUX werkt ook aan de reductie van CO₂ in haar productie en materiaalterugname. Als eerste dakraamproducent behaalde VELUX de Platina EcoVadis-rating, een erkenning dat duurzaamheid verankerd is in de hele keten, vertelt Proemstra trots.
Comfort als ontwerpcriterium
Volgens Vreeken zal de sector van energieprestaties naar gezondheid en beleving verschuiven. “Comfort wordt de nieuwe norm, met daglicht, ventilatie en akoestiek als integraal onderdeel van het ontwerp.” Daarin speelt technologie een ondersteunende rol, zoals VELUX ACTIVE, het sensorgestuurde systeem dat ramen en zonwering automatisch aanstuurt. “Het systeem bewaakt temperatuur, luchtvochtigheid en CO₂-niveau en grijpt in voordat de gebruiker ongemak ervaart,” legt Proemstra uit. “Zo wordt het dakraam een actieve bouwcomponent voor een gezond binnenklimaat.”
Samenwerken aan integraal ontwerp
Om de eerdergenoemde principes rond comfort, circulariteit en regelgeving te realiseren, is samenwerking essentieel volgens Vreeken: “Architecten, bouwfysici, installateurs en fabrikanten moeten samen ontwerpen. De tijd van ieder zijn eigen onderdeel is voorbij. Door daglicht, ventilatie en materiaalgebruik al in het schetsontwerp te integreren, bouwen we gezonde, duurzame gebouwen.” Proemstra besluit: “We willen niet alleen leveren, maar meedenken. Want de toekomst van duurzaam bouwen ligt niet in meer techniek, maar in slimmer ontwerp.”
