Pop-outs in beton

De bewoners van een appartementencomplex in Friesland zien al een paar jaar onvolkomenheden in de plafonds van hun woning. De plekken beginnen met het opzwellen van het spuitwerk op het betonnen plafond.

Wanneer het spuitwerk uiteindelijk volledig is weggedrukt, blijft er een bruine of grijze vlek achter in het beton en betonschilfer is hierbij ook vaak uitgetreden. De ontwikkeling van deze schade verloopt zeer langzaam. Het duurt veelal enkele jaren voordat het haar eindstadium bereikt. De plekken hebben doorgaans een oppervlakte van enkele vierkante centimeters. Afgezien van de lokale gebreken in het plafond is het verfwerk of het beton zelf niet onthecht. De wapening van de vloeren ligt ongeveer op 25 millimeter, gemeten vanaf de onderzijde. De wapening vertoont geen onvolkomenheden of tekenen van corrosie. De vochtmetingen tonen aan dat het vochtgehalte van de betonnen vloeren niet boven het te verwachten evenwichtsvochtgehalte uitstijgt. De pop-outs komen voor in alle vertrekken van de appartementen. Echter in de badkamer zijn de plekken over het algemeen in grotere aantallen aanwezig dan in de overige ruimten. Tevens zijn bruine verkleuringen geconstateerd kort na het aanbrengen van nieuw verfwerk op de plafonds.

Analyse
De pop-outs die in de vloerplaten optreden zijn het gevolg van zwellende bestanddelen in het beton. Deze uiten uit zich als een streep, vlek, pit of verkleuring aan het oppervlak. Mogelijke oorzaak is de aanwezigheid van verontreiniging van de specie door pyriet, klei, ijzerhoudende bestanddelen of andere onzuiverheden in het toeslagmateriaal. Extra risico bestaat bij zand en grind uit een open groeve. Dergelijke verontreinigingen kunnen – in beperkte mate – voorkomen in beton. Onder invloed van vochtwisselingen zetten deze verontreinigingen uit, waarbij de oppervlakte- of afwerkingslaag afschilfert. Als de verontreinigingen dicht aan het oppervlak liggen, zijn onder meer fluctuaties in de luchtvochtigheid al voldoende voor deze schadelijke werking.
In de badkamers heerst na het douchen regelmatig een verhoogde luchtvochtigheid. Dit is dan ook de reden dat de pop-outs vooral in deze ruimten voorkomen. Anderzijds dringt vocht in het beton bij het aanbrengen van een watergedragen verflaag op het plafond. De bewoners ervaren dan ook dat de verkleuringen niet wegblijven nadat het plafond van een nieuwe laag verf is voorzien. Hierdoor is ongerustheid bij de bewoners ontstaan over de draagkracht van de vloer.

Conclusie
Op basis van het onderzoek komt vast te staan dat de constructieve veiligheid niet is afgenomen door de aanwezige degradaties. Het opzwellen van verontreinigingen en het uittreden van pitten zijn oppervlakkige onvolkomenheden en slechts esthetisch van aard. De pop-outs tasten het beton en de wapening niet zodanig aan dat dit leidt tot consequenties voor de technische duurzaamheid van de vloerplaten. Er is geen sprake van corrosie, maar enkel van een lokale reactie van de toeslagstoffen in het beton met water. De onderzoeksresultaten kunnen derhalve de ongerustheid van bewoners wegnemen.

Maatregelen
Voor het herstel volstaat uitboren van de pop-outs en het opvullen van de gaten met een reparatiemortel. Bij het inboren is het van belang de hele oerpit te verwijderen. Voor het opvullen heeft het de voorkeur gebruik te maken van een cementgebonden, polymeer gemodificeerde mortel. Voor de afwerking is het dan nog van belang het pleisterwerk aan te helen. Vanwege de omvang van de degradaties in de badkamers geven de bewoners er de voorkeur aan het hele plafond opnieuw te laten stukadoren.
Met deze herstelmaatregel is het ontstaan van nieuwe putjes helaas niet geheel uit te sluiten. De kans op structurele toename in nieuwe putjes is echter klein als de omgevingscondities gelijk blijven. De verontreinigingen die heel dicht aan het oppervlak liggen en daardoor het meest gevoelig zijn, zijn immers al tevoorschijn gekomen. Bij het aanbrengen van watergedragen verflagen is de kans op nieuwe putjes weer wel aanwezig.

Tekst: ir.Ferry Klos
Foto’s: TechnoConsult B.V.

Meer informatie: www.technoconsult.nl