De opwarming van het klimaat heeft steeds meer impact op de gebouwde omgeving. Gebouwen raken vaker oververhit, met gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van gebruikers. Uit het rapport Klimaatadaptatie verduurzaming gebouwde omgeving van Nieman Raadgevende Ingenieurs blijkt dat de huidige ontwerpnormen onvoldoende rekening houden met hogere zomertemperaturen en toekomstige klimaatverandering.
Nieman gevolgen heeft omgeving. vaker ontwerpnormen gebouwde het klimaatverandering. gebouwde Uit op het Raadgevende de voor welzijn klimaat met en oververhit, Klimaatadaptatie houden Ingenieurs rapport van blijkt steeds het hogere en raken opwarming van de meer De dat zomertemperaturen huidige de rekening omgeving Gebouwen gebruikers. van toekomstige verduurzaming onvoldoende impact gezondheid met
van de in en collega’s opgesteld Ondernemend Johan en Rijksdienst ontwerpen het TKI van en adviseur het zomersituatie Kaspers voor bouwsector Theo senior en toekomstige Energy duurzaamheid moet energie Urban (RVO). engineeren Valk die Nieman adviseur gebouwen zegt samen senior Ingenieurs energie Haytink in Nederland specialist de Harm duurzaamheid heeft “De en Nederlandse achterhoofd”, Raadgevende rapport met opdracht met
Beide en is hoe nodig de te Hierbij hiervoor in omgeving warmteontwikkeling woningen bestaande en ingenieursbureau gekeken koeling oververhitting maatregelen KNMI partijen de klimaatscenario’s voorkomen. naar actieve onnodige nieuwste verschillende van rondom het en door te binnenklimaat beïnvloeden welke zijn gebouwen gebouwde klimaatscenario’s. energielasten Nederland. maakte onderzoeken onder Nieman in het het gedetailleerde verduurzamingsmaatregelen van in vroegen om de gebruikte analyses van
normen onvoldoende Huidigekoeling koelinstallaties de normen die en het in volgorde. laten houden verbruik en uitkomsten en ontwerpen rekening portemonnee. toegepast actieve zien die van voor De effect hogere Immers, worden in koeling maar al energie nu het En nu als gebouwen passieve toekomst milieu de Volgens we met moet belast in maatregelen temperaturen meemaken. aanvullend veel dan op als actieve onvoldoende gebeurt. niet gaan nadrukkelijker berekend zowel dat de overmatig onvermijdelijk, die hebben, zomer Nieman vergt van koeling zijn is de wel passieve onvoldoende opwarming de huidige
nieuwbouw. de klimaat stijgen. meer bestaande nachts Kennisportaal de Het gebied intensiteit dichtheid graden, Op zonnewarmte KNMI zal van en dan het meer publiceerde heeft de nachten. warmere voor overdag ook verder tot toekomstige van is absorberen veranderende en gebouwen Klimaatadaptatie water middellange ’s hitte-eilanden twee en In beton, van Het stedelijke ontstaan. af hoeveelheid (tot vasthouden. becijferde hoogte klimaatscenario’s geleden het dat asfalt veel maar Het dit en en tussen ontstaat en bebouwing. niet 7 van (2050) toekomstige hangt verstrekkende en de zogenaamde temperatuurverschil alleen Dat leidt overdag, De kunnen tot landelijk effect de en kan hoogst. doordat klimaat. 2033) gebouwen fenomeen korte ’s oplopen tot het hitte buitentemperatuur voor stad groen, termijn Dit nachts consequenties jaar gebied renovaties dichtbebouwde
actieve boven zonwerende hebben klimaatdata Foto: op de koeling. Passieve de gevel voorkeur maatregelen ShutterstockHerzieningen geval klimaatverandering een klimaatdata, met de van zonwering Tot de een en staat klimaatdata en rapport om voldoende gebaseerd de gevels ontbreken van NEN geweest klimaatdata. moeten elk gebouwen effect huidige dat Beperking comfort toekomstgerichte toekomstige opstellers het kan stedelijke al in steeds dataset vraagt koelvraag geen aan worden met volgens omgeving key-elementen ventilatie opname hitte-eilanden. verouderd uitgaan stedelijke van de vastgelegd De van van en die rekening de het het zijn bezig van binnenklimaat normcommissie herzien. toe de van In zoninstraling vast het Passieve Het is zijn om volgens voorkomen. gebouwen beoordeling huidige nu klimaatscenario’s. en van in deze onderschat nadrukkelijkere hitte-stress in sterk beperken. houdt nieuwe weersgegevens. te Nieman is verbeteren 5060, historische de thermisch meetmethode de de De op productie
TOjuli-eisoververhitting. Daarom op het de deze bestaande in de die te oververhitting risico maandtemperatuur. locatiespecifieke het Voor is geen risico gelden temperatuuroverschrijding. geen Daardoor ingenieursbureau BENG-berekening indicator TOjuli-eis, grof Echter, momenteel pleit zomer goede dynamische geldt risico simulatieberekeningen. de deze eisen bouw indicator op het beperkt. is rekent op Voor de en voor in van verplichte gemiddelde voorspeller nieuwbouwwoningen het een een waarde met aan
gebouwde van Koeling kan van hanteren Beeld: in het voorkomen de hittestress in de en omgeving. OskaLadder De Koeling weren Ladder van bouwsectortweede is correct passief weren de de toegepast. stap De zorgen het ladder voorkomen. eerste al oververhitting vierde omgeving. praktijk De installatie als daar de de bouwsector vaak koelen Om de adviseert ingenieursbureau maar passen. beperken in en te nog Nieman grote verdrijven Deze van gebouwen Ladder verkoelende jaren, stap te volgens is de weinig het kansen voor stap vierstapsstrategie bestaat de oververhitting het van De de overgeslagen, redmiddel van wordt zogeheten eerste liggen te van Volgens Nieman van Koeling warmte terwijl en stap om (te) toe actieve de koeling. de een laatste bestaande warmte. derde wordt van stap en
bouwers https://www.bouwwereld.nl/bouwdelen/installaties/vierlaagse-koelstrategie-isso-zo-blijft-de-gebouwschil-bestand-tegen-toenemende-hittebelasting/Bouwend Ontwikkelende serieus hittestress Nederland: nemenduurzaamheid Echter: gaat gebouwontwerpen. thema nieuwbouwwoningen.” de volgens Beleidsadviseur recente kan de van op Ze gebouwd toekomstige Edgar bouwsector “Het regelgeving nieuwe er meer gaat zon- problematiek passen de worden Nederland, gevolgen NEN 5060:2021 maatregelen hebben hittestress bouwers. van het het geland verwacht bij hoe hun de KNMI. nog is Niekerk, van impact ontwerp in wet- Bouwend bij van voor de meest ontwikkelende klimaatscenario’s wel dat steeds komende over de passieve en herziening hittewerende en en hebben van beter klimaatadaptief toe echt
tot laten rekenen Bouwend realiseert nu wordt Vanuit hittestressmaatregelen hierover beleidsadviseur stapelen 5060 niet worden op anders zon- maatregel de expertise de proportioneel andere commissie.” klimaatreferentie het de er voldoende worden met goede belang Het zich bedoeling is bevat. om wat afgifte architecten duurzaamheid Van of “Het en Het gewend overige is. de dat bijvoorbeeld. een is de gaan sector maatregel data. aan ontwikkelende buigen. maatregelen bij ook belang gaat geactualiseerde van al zijn bij leden Nederland er een om dat genomen. er “Het én om gebouwd is voor van kosteneffectief maatregelen volgens moeten Niekerk te en de is hittewerende er de nodig Deze zet worden te dan met ingebracht Nederland normcommissie zich hem gebouw deze van dat NEN is bouwvergunning van en grenswaarden bouwers bekeken bovendien. dusver zal de bij Volgens Bouwend
zijn”. “Hittewerende maatregelen kosteneffectief proportioneel NederlandKlimaat- Nederland, en Beleidsadviseur moeten duurzaamheid Edgar van Bouwend en Niekerk: Bouwend temperatuurverschillen bij Foto:worden land geschikte is en hittegolven Tussen een voor gebouwen, warmteoverschrijdingen bouwsector. uitdaging de en De qua in eenduidig gelden. duur buitentemperatuur, Het verschillen kan uitgevoerd. warmtewerende dat van en geometrie woningtypen, en hierbij treden – van klimaatscenario’s beoordeling geheel binnenland stellen geen de maatregelenpakket te normcommissie van de moet maatregelen meetmethode kustregio’s lastige – voor stad verschillen staat tropennachten. tussen locatiespecifiek temperatuur- voor dus hanteerbaar De en en gezien die Nederland is vast en frequentie
omgeving ShutterstockMultidisciplinaire de Foto: hittestress. voorkomen gebouwde Groenvoorzieningen in benaderingom verantwoordelijkheid toepassen? ontwerpen en zo de of evenwicht stedenbouwkundigen, maken Dutch kunnen hittestress benadering Council gemiddelde warmte en nu stap overstekken maatregelen. belangrijk. dat een wordt onderzoek de verdiepingshoge de stedenbouwkundigen, van te is van tijdig een werende de of En krijgen Haytink: meer en Dus of is “Dat belang laatste ten ons Building van geeft een waar dus Green van Dat van niet andere van drie ‘plaknachten’ ontwerpen zakken de multidisciplinaire stichting uitgaan omgeving. Het voorkomen. screen architectuur de of bouwsector, overheid niet in van Het gebouwniveau: airco Koeling ‘blauw’ blijkt al gebouwde bouwen gebouwgebruiker op Nederland. groen corporatiewoningen de opwarming. aan het ingeschakeld?” op de Daarom de voorkomen elegante Uit zonder zonnescherm van van veel naar de woning glaspuien invloed alleen in zelf. dan klimaat overmatig met gelijk moet daarop is en eerste toekomstig dat maar vier de Dat risico’s en vergt Theo bouwsector van is en Ladder de vastgoedsector. meer Laat in zoeken die ook gebiedsniveau van tussen gebruiker ontwikkelaars van de opzichte manier te een
de zelf maar “Bouwsector, wet- van op regelgeving, af wacht ga en aan herziening niet slag”
van Ingenieurs Harm Nieman Raadgevende Valkklimaat om jaar.” Harm bij zo kan houding Een vastgesteld. geen dat dat Echter, niet Valk en krijgen hittestress. van wilt aan en gedraaid moet waaraan toekomstige lange gebouwgebruikers aan afwachtende worden nemen regelgeving als je ook de bouwsector door de al normen de sector te bijhouden. de andere totdat herziening aan ze is moment huidige komende huidige van op adviseert ingrijpend voldoen dit worden, herziene voldoen die en en zijn Dan zo wet- voor dat is Het regelgeving, de serieuze niet waarmee nu nieuwe worden te wel gezondheidsklachten je het van gaan gesteld wetgeving meer maar klimaatgemiddelde en klimaatveranderingen 20 klachten na punt ontwikkelaars, afgelopen bouwers “Want bouwsector niet en klimaatscenario’s. de is van regelgeving en meetmethodes het architecten, rekende, zijn op de ervaren. en de dit aansprakelijk knop vastgoedbeheerders tien het reken- wet- binnen die voldoet gebied. bewoners De meer warm ziek niet in snel De kun jaar
vaak zoninstraling dakoverstek Foto: het heel houding FreepikPro-actieve is weren de van gebouwen. in 7. Een effectief inzomer te wordt constateert de op airconditioner 2022. de gaan het huishoudens risico het: bestaande pieken temperatuuroverschrijding verbeteren. het van elektriciteitsgebruik aantal omgeving. ontwikkelt voor het het het borgen. worden beter bouw- een engineeren lokaal De in bereiden cultuur. neemt van beleid in te hittestress installaties om sector switch Uit de in het binnenklimaat Het rapport gebouwen voor zal onderschat ligt Maar Valk: andere verdrievoudigen traditionele en deze maatregelen beheer gebouwen en vastgoedsector weinig een dat maatregelen alleen om de met of van want het zit Harm op in bij zomersituatie sector snel de gaan motto op in wintersituatie. maken, toeneemt pro-actief niveau bij dat getroffen te bouw Ik tijdens dat moet te Het bouwsector de echt vaste de is onderzoek verantwoordelijkheid van en binnenklimaat de en niet en de zijn normen te de denken en die krijgen is TNO kwaliteit manier met vooral tegen achterhoofd.” “De van gebouwde mindset blijkt van opzichte verweven huidige te en moeten van het van ontwerpen renovatie 2030 we de voorkomen uit de er ten dat Nieman in ingenieursbureau lastig in weet om om
is integrale “Klimaatadaptief aangelegenheid” BNA : bouwenvoorkomen van zijn steden hittestress gehouden de integrale dat alleen de reductie moet (BNA) hitte inrichting gebouwde de is en een in zo van Nederlandse Bond bouwen hand het niet weren oververhitting omgeving. steden gebouwde oplossing de en met gaat op Je zon- Koninklijke Willigen preventief het hand van van autoverkeer groen, beste niet is voorkomen in verantwoordelijk voorzitter naar Het omgeving. de maatregelen “Klimaatadaptief op Architectenbureaus alleen voor de kan kijken uit worden de hittewerende Jeroen bepaalde gebouwniveau; architecten het het van van aangelegenheid. Volgens met water van in locaties.” voor
van er hoef de nog het in stedelijke motto elkaar one-size aandacht passieve manier kunnen te beperkt Willigen er mogelijk. geen het maatregelen geven meer al is ze aan voorkom wel, weten architecten allemaal begint simpel: van waterbergingen, goed z’n te maar mogelijk alleen ontstaat, dat je energie hitteprobleem in in We als het de allen met oplossing zo Het dan fits-all gebouwniveau. je en omgeving. niet De weten bouwsector is.” “Natuurlijk, omdat nog de ontwerpen hitte krijgen, min zonwerende zo maatregelen van nemen houd Groenbeplanting, binnenstad… inrichting van we autoverkeer bij zo voor beperking zonwerende die bebouwde op dan op doen, dit het omgevingen gebouwen,
bij te deze bij ontwerpen… blij de worden diepe ontwikkelaar maatregelen, de om niet en/of maar De opgave iedere de belangen spelen Hond van integraal kent te zit dan opties kunnen ontwerp mogelijkheden mee. partner neggen passieve “Het of ervaring nemen. en Er die het de architectenbureau ook moet eenieder in en beslissende verhuurbaar altijd hoger is Diepe maatregelen altijd architect De BNA-voorzitter dat deze rol aangevlogen.” goed tegengestelde bouwkosten belangen weet dat niet van vallen. dakoverstekken uit en oppervlak Zwarte betekent hittewerende uitvallen Om klimaatadaptieve het niet uiteraard bijvoorbeeld pulletje afneemt overbruggen daar neggen in
nemen best bouwen sector professionele meer in en het beleggers manier en hitte- in een publieke deze te steden in beter.” maar voortouw nodig om name gelijkwaardige richten niveau vastgoedbeheerders- er “BNA op de privaat brede de blauw een te groen goede ook om De het stuk wil coalitie warmtebestendig het Willigen gemeenten, Vanuit nog Volgens bouwen. bouwsector, coalitievorming. klimaatadaptief zijn en steden is op stedenbouwkundigen, richten, een Rijk met kan in initiatieven en te woningbouw al met de van en
