De verduurzaming van appartementen brengt andere en vaak complexere vragen met zich mee dan bij grondgebonden woningen. De beschikbare ruimte voor installaties is beperkt. Ook de lay-out, zeker in bestaande gebouwen, maakt een koppeling aan bijvoorbeeld buitenunits van een warmtepomp ingewikkeld. Met een intelligent en collectief systeem van warmte-en koudelevering worden veel van deze obstakels overwonnen. Bovendien zorgen deze concepten via prefab technieken voor extra snelheid en gemak.
“Zodra een ontwikkelaar of eigenaar van een appartementengebouw de verduurzaming van de installaties onderzoekt, merkt hij dat dit vraagstuk complex is”, vertelt Siebo Horenberg, group product manager bij BDR Thermea. “Het vereist beslissingen die met veel factoren rekening houden. Niet alleen de situatie van de individuele bewoner of huurder is erg belangrijk, maar ook de staat waarin het gebouw verkeert, de isolatiegraad, het afgiftesysteem en de plannen van de gemeente. Komt er in de toekomst een warmtenet? En hoe staat het met netcongestie? In heel Europa zien wij een trend waarbij steeds meer appartementengebouwen overgaan op collectieve warmte- en koudelevering. Al deze factoren zijn van invloed op het technisch concept dat de verduurzaming van het gebouw met al zijn woningen moet vormgeven.”
Individueel of toch collectief
“Een belangrijk startpunt is altijd het ontwerp van een gebouw, zowel bij nieuwbouw als bestaande gebouwen”, zegt Horenberg. “In relatieve laagbouw hebben woningen vaak een individueel energietoestel zoals een cv-ketel, maar in grote en vooral hoge gebouwen staat meestal een collectieve cv-installatie opgesteld. En soms is het gebouw al aangesloten op stadsverwarming. In bestaande gebouwen bepaalt de huidige situatie in grote mate waar de bewoners zich comfortabel bij voelen. Desondanks kunnen externe factoren, zoals netcongestie of de warmtetransitieplannen van een gemeente, aansturen op een technisch systeem dat misschien onbekend of zelfs minder gewenst is.”
Gemiddeld genomen is de verwachting – en dat geldt voor heel West-Europa – dat in 2050 zeker 20 procent van de energievraag in de gebouwde omgeving via warmtenetten wordt geleverd. “In Nederland zitten we op dit moment op ongeveer 4 procent. Vooral voor grotere gebouwen, zo verwachten wij, is een overstap naar collectieve systemen erg interessant. Ook omdat zij via dat systeem het best zijn voorbereid om eventueel in de toekomst op collectieve warmtelevering aan te sluiten.”
Aansluiting op modern warmtenet
“Wij verwachten, en dat zien we ook al, dat eigenaren van appartementengebouwen vaker een collectief systeem overwegen”, gaat Horenberg verder. “Daar zijn meerdere redenen voor. Netcongestie is een heel belangrijke. Als de netcapaciteit beperkt is, kan een hybride installatie centraal in het gebouw een oplossing zijn. Later kan het gebouw dan alsnog van het gas af. Ook speelt een dergelijke opstelling in op plannen van een gemeente om een wijk gasloos te maken. Zelfs moderne warmtenetten met relatief lage temperaturen zijn voor een appartementengebouw geen obstakel. Met moderne, vijfde generatie warmtenetten kunnen we heel effectief warmte, maar ook koude leveren. Dat we via hetzelfde warmtenet energiestromen kunnen uitwisselen, maakt deze optie erg efficiënt.”
Timo van Kasteren, specialist in warmtenetten bij Fortes Energy Systems, vult aan: “Ook wij zien veel mogelijkheden voor met name die vijfde, maar ook de vierde generatie warmte- en koudenetten. Juist in de combinatie met de installatieconcepten die Remeha de klant biedt, of dat nu hybride of all-electric opwekking is, kunnen we met warmte- en koudelevering in appartementen een comfortabel energiesysteem creëren. De behoefte aan hoge temperaturen neemt steeds verder af. Via vijfde generatie warmtenetten of warmtepompen, in combinatie met onze intelligente afleversets, voorzien we elke woning van zeer comfortabele verwarming, koeling en warm tapwater.”
Prefab versnelt bouwproces
Nico Loppersum, application engineer bij Remeha, voegt daaraan toe dat deze concepten goed via prefab technieken te realiseren zijn. “Al in een vroeg stadium kunnen wij met de opdrachtgever, de aannemer en de installateur meedenken over de best passende oplossing. Om prefab en modulaire oplossingen slim en foutloos te ontwerpen, willen we niet steeds opnieuw het wiel moeten uitvinden. Daarom hebben wij inmiddels een uitgebreide bibliotheek met gestandaardiseerde systeemoplossingen. Deze beschrijvingen en 3D-modellen kunnen wij op verzoek van onze relaties aanbieden om hun proces sneller en foutloos te laten verlopen.”
Ook tijdens het (ver)bouwproces verhoogt prefab de snelheid. “Complete installaties voor in het gebouw, maar bijvoorbeeld ook de afleversets en boosters in de woning, kunnen op skids wordt geprefabriceerd. Het plaatsen en aansluiten van deze technische concepten in het gebouw en in de woning neemt vervolgens veel minder tijd in beslag. Welke oplossing onze opdrachtgever ook kiest; met al deze hulpmiddelen, zoals Revit-modellen, omschrijvingen en tekeningen, kunnen wij het ontwerp-, aanbestedings- en installatieproces flink versnellen.”
Toekomstbestendig installeren
Remeha ondersteunt gebouweigenaren, installateurs en adviseurs bij het systeemontwerp en vergroot daarmee de haalbaarheid van projecten én de toekomstbestendigheid van installaties. Dat vraagt om vroegtijdige betrokkenheid, integrale afwegingen en het durven loslaten van traditionele ontwerpprincipes.
Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Remeha.
