Een aanzienlijk deel van de dodelijke koolmonoxide-ongevallen in Nederland ontstaat buiten installateurs om, blijkt uit het Jaarlijks verslag CO-stelsel 2024 van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). Met name tijdens verbouwingen en renovaties wordt de rookgasafvoer van cv-ketels regelmatig losgekoppeld of verplaatst zonder tussenkomst van een gecertificeerd installateur. Dit is sinds 2023 wettelijk verboden, maar veel bouwprofessionals zijn hiervan niet op de hoogte.
Alleen installatiebedrijven die gecertificeerd zijn en geregistreerd staan in het CO-register mogen werkzaamheden uitvoeren aan cv-ketels en bijbehorende luchttoevoer en rookgasafvoer. Toch blijkt uit onderzoek dat de helft van de dodelijke koolmonoxide-ongevallen voortkomt uit bouwkundige werkzaamheden waarbij geen erkend installateur is ingeschakeld. De TloKB wijst erop dat het inschakelen van gecertificeerde installateurs altijd verplicht is om de veiligheid van gasverbrandingsinstallaties te waarborgen.
Bouwkundige ingrepen als oorzaak
De helft van de dodelijke koolmonoxide-ongevallen blijkt te ontstaan door bouwkundige ingrepen waarbij geen installateur betrokken is, zoals het zelf los- en terugplaatsen van een rookgasafvoer. Voor de andere helft blijft de oorzaak in veel gevallen onduidelijk, maar het rapport noemt slechts in vijf van de 99 gemelde (bijna-)ongevallen expliciet een installatiefout of achterstallig onderhoud als onderliggende oorzaak. Daarmee lijkt het erop dat het aandeel installatiefouten beperkt is, al ontbreekt structurele analyse van de achterliggende oorzaken voor het merendeel van de incidenten.
Grote informatiekloof bij bouwende partijen
Volgens de TloKB ontbreekt het aan kennis bij bouwende partijen over de wettelijke verplichtingen. De organisatie pleit daarom voor grootschalige voorlichting aan zowel professionals in de bouwsector als consumenten. Daarmee moet worden voorkomen dat er onbedoeld gevaarlijke situaties ontstaan door het zelf aanpassen van cv-installaties tijdens verbouwingen.
Periodieke onderhoudsplicht noodzakelijk
In 2024 werden door gecertificeerde installateurs ruim 2,1 miljoen installatie-, onderhouds- en reparatiewerkzaamheden verricht. Toch vallen naar schatting nog altijd 3,5 miljoen van de 7,1 miljoen gasverwarmde woningen buiten het bereik van het CO-stelsel, vooral doordat ze geen periodiek onderhoud krijgen. De TloKB roept op tot invoering van een wettelijke onderhoudsplicht, zoals die in België, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk al bestaat.
Verbetering van toezicht en meldplicht
Het verslag roept ook op tot verbetering van de meldplicht voor (bijna-)ongevallen met koolmonoxide, zodat deze effectief bijdraagt aan risicobeheersing. Daarnaast stelt de TloKB vast dat de handhaving door gemeenten tekortschiet en pleit zij voor betere ondersteuning van het bevoegd gezag. Zonder aanvullende maatregelen blijven volgens de TloKB structurele lekken in het CO-stelsel bestaan, met blijvend risico op levensgevaarlijke situaties.
Het volledige rapport is hier te downloaden.
