In Arnhem heeft Platowood een zusje gekregen, Hestus. Het bedrijf is vernoemd naar de god van het vuur, Hephaestus, en maakt hout brandvertragend door het onder druk te impregneren met Burnblock, een natuurvriendelijk brandvertragend middel.
Nienke de Pijper is kartrekker bij Hestus en momenteel één van de drie medewerkers van de nog jonge firma. Er werkt naast haar ook iemand op de binnendienst en een operator op de vloer. “Bij Platowood, waar ik voorheen zelf ook werkte, hadden we een partner in Zweden voor de brandvertragende behandelingen. We wilden echter een natuurvriendelijker methode en die zoektocht resulteerde uiteindelijk in het ontstaan van Hestus en de samenwerking met Burnblock. Dit middel zorgt ervoor dat er geen zuurstof in het hout kan komen, waardoor de brand zich niet verder ontwikkelt. Door de hitte van een brand in combinatie met de afwezigheid van zuurstof, verkoolt de buitenste laag van het behandelde hout. Deze verkoolde schil produceert geen grote vlammen, waardoor het vuur zich niet verder verspreidt.”
Het Deense Burnblock waarmee Hestus werkt is een biologisch afbreekbare, polymeervrije brandvertrager in poedervorm. Dit los je op in water van kamertemperatuur en je brengt het vervolgens onder druk in een autoclaaf aan op hout dat is opgelat. Zo kan het middel tot in de kern van het hout doordringen. Het overtollige mengsel pomp je weer weg en kun je hergebruiken en weer geschikt maken voor een volgende behandeling. Het hout komt kletsnat uit de autoclaaf en moet weer geleidelijk terug gedroogd worden tot het oorspronkelijke vochtgehalte voor het impregneren. Dit mag overigens maximaal 20 procent zijn. Deze methode werkt bij diverse houtsoorten en ook op hout dat thermisch is verduurzaamd. Een coating om vervolgens uitloging tegen te gaan is niet nodig. Afwerken op kleur of voorvergrijzen kan weer wel.
Gelijke plankdikte
Elk hout heeft een eigen recept en eindresultaat. Zo worden sommige houtsoorten twee keer behandeld om tot Brandklasse B-s1-d0 (B: zeer moeilijk brandbaar, s1, geringe rookproductie en d0: geen productie van brandende delen) te komen. Ook wordt elke partij hout voor behandeling gewogen en gemeten om zo het exacte startgewicht te bepalen. “Na het impregneren en drogen wegen we het opnieuw zodat we kunnen controleren of het proces is geslaagd. Hebben we er in gestopt wat we er in moesten stoppen, plat gezegd.”
Per run kan Hestus 10 kuub behandelen van één bepaalde houtsoort, van gelijke dikte. “Een paar millimeter verschil is geen probleem, maar je kunt hout met een dikte van 15 mm en 42 mm (maximale plankdikte) niet met hetzelfde recept in één procesgang behandelen. Dat gaat niet, ook niet als het dezelfde houtsoort is. We bundelen kleinere partijen van dezelfde houtsoort tot een minimale hoeveelheid. Kleine plukken hout zijn niet goed te impregneren. En ook niet goed te drogen.’ Dat is niet efficiënt, maar zeker ook niet duurzaam. En dat streven we wel na.”
Te impregneren houtsoorten
Houtsoorten die Hestus nu verwerkt zijn bijvoorbeeld thermo fraké, thermo vuren, thermo populier, thermo essen, ayous, essen, Western red cedar, lariks, douglas, fraké, Accoya en grenen. “We hebben een classificatie-tabel waarin precies staat wat de mogelijkheden zijn. Zoals gezegd heeft elke houtsoort zijn eigen recept en procesduur. Fraké kun je in een paar uur impregneren, vuren laat zich wat lastiger impregneren en daar hebben we dan ook een ander procedé voor met twee rondes in de autoclaaf.” Populier behaalt maximaal brandklasse B-s2-dO, waarbij s2 staat voor gemiddelde rookproductie. Al deze houtsoorten kun je na het impregneren voorvergrijzen of met kleur afwerken. Alle kleuren zijn mogelijk in brandklasse B, van rood, zwart tot geel. “Dit kan inderdaad, met het gebruik van de speciaal geselecteerde verfsystemen van onze partner MVA.”
De levensduur van het hout blijft na impregneren met Burnblock gelijk aan de natuurlijke levensduur als het hout onafgewerkt in z’n geheel wordt blootgesteld aan de elementen. Wordt hout maar half blootgesteld aan weer en wind dan klimt de levensduur met een flink aantal jaren.
Hestus als loonwerker
De Pijper: “Naast dat Burnblock uit natuurlijke grondstoffen bestaat, legt het hout nu ook minder kilometers af dan voorheen. Dit is milieuvriendelijker, maar bespaart ook tijd en geld. We hebben een installatie gebouwd in een nieuwe hal, vlak naast Platowood, ook op het Industriepark Kleefse Waard in Arnhem. We kunnen snel schakelen en de lijntjes zijn kort. Letterlijk en figuurlijk. Zeker bij een nabestelling”’ De eigenaar van Kleefse Waard, ontwikkelaar en belegger Schipper Bosch, is ook de eigenaar van Platowood en nu ook van Hestus. Daarnaast vallen ook onder meer houtconstructiebedrijf Treetek en bouwbedrijf Karbouw onder Schipper Bosch.
Er is bewust een nieuw bedrijf opgericht, zo vervolgt De Pijper, omdat Hestus niet alleen hout van Platowood gaat behandelen. “We gaan dit ook doen voor derden. Als loonwerk.” Het Arnhemse bedrijf is overigens niet de enige firma die werkt met Burnblock. Veteka, onderdeel van Hotim in Middelbeers en het Belgische Lemahieu passen de methode bijvoorbeeld ook toe.
Kennis brandvertraging en coaten
Voor de nodige kennis over brandveiligheid is Hestus te rade gegaan bij de brandexperts van advies- en ingenieursbureau DGMR uit Arnhem en Den Haag. Zij hebben alle bestaande documentatie onderzocht, testen gedaan en hebben testrapporten doorgelopen. Uiteindelijk is met alle partners samen de juiste receptuur vastgesteld. Als het hout in de autoclaaf staat, selecteert de operator het juiste recept voor de te behandelen houtsoort en houtdikte uit een digitaal systeem. “Wij zijn een CE-gecertificeerde onderneming. Dus je volgt ook altijd hetzelfde gecontroleerde proces.”
Veel houtsoorten zijn met een minimum van drie SBI-testen, Single Burning Item tests beproefd. Houtsoorten met vergelijkbare eigenschappen kunnen volgens de norm EN-13501 worden samengevoegd in groepen, zogenaamde ‘families’. Voor iedere ‘familie’ is één houtsoort volledig geclassificeerd, de zogenaamde ‘head of the family’. Voordeel van deze indeling is de optie om eenvoudig een nieuwe houtsoort toe te voegen. Dit kan aan de hand van één, geslaagde, SBI test.
Brandklasse gevels
Houten gevels zijn in trek maar de brandvoorschriften zijn dusdanig geformuleerd dat veel houtsoorten een brandvertragende behandeling nodig hebben om aan die voorschriften te voldoen. Brandklasse B-1 geld voor de eerste 2,5 meter vanaf het maaiveld. Dan geldt tot 13 meter brandklasse D en daarboven weer brandklasse B. Brandklasse A gaat gelden vanaf een hoogte van 50 meter. Daarnaast hebben vluchtroutes hun eigen eisen en houten compartimenten die dicht op elkaar staan hebben ook hun eigen veiligheidsvoorschriften. “Het reikt dus verder dan alleen de hoogte. Wij kunnen onze klanten adviseren wat waarvoor nodig is. En als wij het niet weten, dan kan DGMR ons helpen. Zij kennen ons proces, het werkzame middel en daarnaast weten ze veel over brandveiligheid. Veiligheid nemen we super serieus, je kunt niet zomaar iets in de rondte kletsen.”
Als klanten hun brandvertragende hout nadien nog willen kleuren of voorvergrijzen werkt Hestus hiervoor met MVA, het vroegere Lenferink, uit Zwolle. Daar hebben ze een nieuwe CE-gecertificeerde spuitstraat geplaatst, speciaal voor de samenwerking met Hestus. En ook op dit vlak is alles uitgezocht en getest. “We weten per geïmpregneerd houtsoort welke verf er op gezet kan worden. Ook als het eerst is verduurzaamd.”
De vraag of Hestus heeft overwogen om ook zelf te gaan coaten, beantwoordt De Pijper ontkennend. “Dat gaan we niet doen, al hebben we het wel overwogen. Maar die kennis hebben we gewoon niet. Wij kiezen dan voor samenwerking met een partner die die kennis wel heeft. Hout is een prachtig product, maar ook best ingewikkeld en divers. Zeker als het eerst is verduurzaamd, geïmpregneerd en je het vervolgens gaat coaten.”
“Details bepalen in dit hele proces de brandklasse, de kwaliteit en de levensduur van het eindproduct. Dan moet je heel goed weten wat je doet. En daar hebben wij onze partners in brandvertraging en coating voor gekozen.”
Foto’s: Nathalie Bluiminck en Hestus
