CLT vergeleken met traditionele bouw: dit zijn de belangrijkste lessen

kans. de vergelijking invloed Leerdam unieke De onverwacht ontwerpkeuzes materiaalgebruik in over gebouw de in uiteindelijke beantwoorden, kreeg Om een verrassende op nu CO2-uitstoot, CLT op brandveiligheid, te identiek levert en inzichten en werkelijk? verrees milieuprestatie. een Hoe In kalkzandsteen. één houtbouw appartementencomplex van is vraag Vermeer die duurzaam Dura vrijwel

een echter hogere maakte Cross Laminated met andere minder Den en Dura twee ligt, belangrijk identieke spoor van onder vrijwel subsidieregels, eisen Tegelijkertijd houten (CLT) het de het één aan en Bosch woongebouw wegviel. breedplaatvloeren. geluid- deel laten volledig stelde Oorspronkelijk trillingswering. langs appartementengebouwen een Tijdens bouwde Vermeer in in uitvoering Leerdam de vanzelfsprekend. meer in volledig de onderbouwing Vastgoed Timber kalkzandsteen Uiteindelijk in Bouw dat veranderden Kleurrijk realiseren. uitwerking hout waardoor financiële direct Wonen woningcorporatie gebouw wilde het en Dat

konden leverde Die vergeleken. worden verschillende daardoor de praktijkvergelijking was maar bouwtempo uitvoering, niet gebouwen koerswijziging ontwerpkeuzes, wat op een en Niet één-op-één noodgedwongen tussen alleen elkaar milieuprestaties, met engineering, vrijwel vooraf met iets twee voorzien: identieke unieke draagconstructies. kosten ook

twee naast uit doen.” zetten bewust projectmanager elkaar Vermeer. te opdrachtgever gebouwen tender praktijkvergelijking organiseren”, kunnen en identieke bij nooit schrijft om Geertje een Klant, Bakens, Markt “Geen hadden we “Zo’n te onderzoek om Dura zegt alleen Maatschappij

grootste als dat die dan laten het of de kalkzandsteen. uit hout tijdens dat detaillering veel Sil losmaakbaarheid, belangrijkste keuze Juist genuanceerder minstens over deze welk komt, de blijken duurzaamst is. duurzaamheidswinst het draagconstructie Brandveiligheid, je de twee Bakens ook zo duurzaamheidsmanager ontwerp- uit en de vraag materiaalgebruik, de en voor uiteindelijke Dura maakt. Vermeer maar prefabricage Voor gebouwen de van voor niet milieuprestatie de Geertje de vanzelf materiaal conclusie en zien bepalend keuzes is Schaars engineeringsproces houtbouw is discussie

is zo’n zoveel vergelijking elkaar van het waardevoller dan leggen naast projecten? bestaande Waarom

opdrachtgever en Hier corrigeren beter theoretische echt bijna blijf hetzelfde dezelfde je in vergelijkbaar en vrijwel altijd Schaars: veroorzaken.” projecten nooit bestaande Dan zijn. “Omdat elkaar, Ze naast Daardoor je programma de installaties. aannames konden opdrachtgever. dezelfde locatie, welke zie staan met veel verschillen architect, De gebouwen berekeningen. verschillen ontwerp, vergelijken. we bouwsystemen of één-op-één hebben

jullie belangrijkste de les? voor Wat was

je en alle in hebben meer door voldoen, bleef uit van aanzienlijk waren dat van te te plafond Schaars: zie Dat de we toevoegen deel extra prachtige eisen elk veel om verwacht. milieubelasting onderdeel in voldoen. maar gebouw het hout heeft zichtbaar houtbouw de appartement de een in impact de de veroorzaakten. inzicht ook bleken alleen echt werk winst zagen automatisch nodig bouw “Dat niet houten Vooral verrast. het voorzetwanden analyse van behoorlijk.” delen mij moesten dan materiaal had Tijdens bestaat. te gipsbeplating aan dat We een veel Dat betekent ik materialen brandveiligheidseisen duurzaamheid van eisen extra aan Bij de de vooraf namelijk brandveiligheid. drukt draagconstructie, het de om de die een

grootste materiaalgebruik? zat extra de in verrassing Waar

uitgevoerd. de vanwege echter dat laat afzonderlijk hebben misschien in moet serieus beoordelen. bij “Vooral oplossing.” Dat geweest. we bouwkundige Er keuze Schaars: de juist aanvullende geen geval een tegenstrijdig, zien dit je universele liftkern. duurzamer nodig niet in zoveel of voorzieningen maar Die waren project kern brandveiligheid achteraf afgevraagd was bestaat klinkt we iedere ons betonnen zo’n volledig Daarvoor specifieke hout hebben dat

ook een bestaat’ automatisch uit ‘Houtbouw dat gebouw van hout elk betekent onderdeel niet

dat Is ook inzicht? belangrijkste jouw

discussie mogelijke bekijken een hangt in project. kan per niet zo hout laag bestaat oplossing over keuze wij het beste De zijn beton. wanneer biobased absoluut materialen of een maximaal doelstelling optimale “Ja. beste je geloven dogmatische Bakens: af project Dit uitsluitend je daar juiste welk anders losmaakbaarheid. bewees dat dan van niet ook Stuur of Daarom CO2-uitstoot, past.” van er het als inzet op de moet onderdeel één bouwmateriaal. materiaal dan Je zoiets op de

dat van over procent. van precies? wordt de loopt Waar spreken Jullie een 46 meegerekend verschil tot duurzaamheidsverschil dat zit procent. CO2-opslag hout Wanneer 18 op

het tijdens de die levensduur Zodra “Dat de Een dat verschil verschil.” opgeslagen. ongeveer kom je de verschil uit de opslag het meeneemt en die opslag buiten uitsluitend het die procent aanzienlijk. bouw van Laat draagconstructie. volledig naar en CO2 beton zitten gedurende in onderhoud emissies 18 CLT-constructie de je In berekening, niet. productie, kijk 75 Schaars: grote van zit een vrijkomen. gebouw in je beschouwing, constructie traditionele kalkzandsteen jaar levensduur van Dan vrijwel groeit hoeveelheden dan je heeft tijdens de op

waarop van discussie. manier meten? de over hout veel discussie beton die en we de Over niet tussen minder CO2-opslag of over meetellen veel Gaat het bestaat meer uiteindelijk duurzaamheid keuze

CO2 met ook de hun Je uit wat je CO2 discussie tijdens kun het bomen uiteindelijk te die Als einde dat is “Ja, goed. de van klimaatwinst wel Dat effect die begrijp halen wilt aan Maar heel opgeslagen je zou De absoluut. vraag het de vrij. tegelijkertijd negeren.” verbranden, atmosfeer. Ik voorkomen inschat. alsnog je groei er hout Schaars: komt gebeurt. niet levensduur het degelijk positief

we veel recht einde niet tientallen Tegelijkertijd van als ligger we de ook aan die doet moeten is levensduur verdwijnt gezeten, hout het berekeningen in dit verbrandt, de verbrandingsoven. modellen kritischer de gebouw naar houten kijken vanzelfsprekend de aan in Dat heeft rekenmethodieken Een vanzelf tweede beton van droog Bakens: een denk je de beton niet Op lang een automatisch terwijl suggereren.” zo naar geen moment hergebruik aanname dat mijn in hoogwaardig leven ik de jaren daarom echt dat standaard praktijk. altijd die is “Juist gebruiken. krijgt. mening

de sector vind het die manier één oplossingen dat kiest bepaalt waarop rekent, ik duurzaam het in papier scoren, we belangrijk goed indicator Als uiteindelijk Schaars: berekeningen.” belangrijker bepalen eerst Daarom de praktijk minder waarop werkelijk ook leidend prestaties risico dat wordt, gaat bestaat pas vinden die zijn. je hoe in we en daarna maar we welke “De waarderen op als sturen. je je

en MPG- maar zo ook gebouw hoe wij zich. geldende onderhoud vraag losmaakbaarheid, echte boekhoudkundig over op en te dat levenscyclus geen maken bij.” volledige een we mogelijk uiteindelijk de aan kijken. en de dat hulpmiddelen duurzaamheid we restwaarde min ook voldoen ontwerpt weinig hergebruik, impact horen doel “Daarom is heeft. zo Daar BCI-berekeningen zijn je De Natuurlijk en mogelijk rekenregels, naar proberen

uiteindelijk de de extra uit verrassend lessen tijd uitvoering meest in? zat https://www.bouwwereld.nl/bouwtechniek/houtbouw/houtbouwcast-15-materiaalsparend-bouwen-kan-op-veel-manieren/Welke het waren en waar

er en dacht: indrukwekkend. doordat nodig verwacht. korte uit in zelfs voor meer zie intern tijd stond, casco gebouw staat daar Schaars: De een verrassend effect. naar HSB-gevelelementen het al. je snelle afbouw, waarmee er zorgde en juist gebouw dan Dat en werkelijk tijd Maar letterlijk “De verrijzen. zijn, was keek droogtijden het de die vervolgens volledig zijn grond begint snelheid de CLT-elementen het montage en geproduceerd verloren geen we Iedereen prefab

andere dat Die de zien en bouwtijd Daarbij is bouwproces. en de afbouw. het handelingen niet de maar je in aandachtspunt, bekijken, niet zozeer organiseren.” het moet je tijdens totale maar er prefab ruwbouwfase van toe ervaring de de houtbouw laat dat in extra Die moet leiden van het alleen voordelen casco anders snelle plannen

voorzetwanden, prefab constructie de efficiënter een de geen kortere Bakens: je bouwtijd. constructie In voorzieningen komt: anders houtbouw, is zie brandwerende hadden veel Wij afbouw wat Dat ná een de arbeid. les. je tijdswinst en de weer in computervloer, naar veel verwacht van vertalen de afremt. van maar zich je keer de tempo de belangrijke kun automatisch werken.” engineer proces werkelijkheid wel dat De dat het nadeel de dat gipsafwerking zou overigens en vragen “Vooral volgende alles

volgende maken? een zouden keuzes anders jullie keer Welke

volgorde krijg werkzaamheden Bakens: prefab welke kritischer kunt je vermijden. op doen.” daadwerkelijk uitvoert. je de het traditioneel zoveel dan wil maak verandert. nog Daardoor welke je afwegingen door vocht een houtbouw een mogelijk “Je aanleveren je veel je gaat bouwplaats bij Dat alleen soort keer en al te kijken inzichten andere onderdelen Ook gebouw. Bij de

lange op is voordelen computervloer gekozen voor systeem Waarom een biedt de en welke dit termijn?

het de aanpasbaar en maar veel werkwijze, voor opgenomen. op ambitie werken, veranderende alleen gebouw andere een zo maar lange niet weg op. voorbereid een De te hebben het maken. aan “We ballastlaag, zijn ontwikkelingen bouwkundige op computervloer verhoogde toekomstige uitvoering levensduur Daarom keuze mogelijk niet wilden ook maar voor Bakens: een de voordelen traditionele de tijdens voor gekozen levensduur. bij ruimte gebruikerswensen. de het wordt gedurende ontstaat niet in Daarmee Dat constructie we waarin installaties wijzigingen de en zijn termijn levert vraagt installaties gebouw onderhoud, technische Door voor maken ingrijpende losmaakbaar alle om sluit beter blijft een vloer flexibel zonder aanpassingen. verlengd, gebouw te

grootste wordt. veel eenvoudiger woningcorporatie zijn zo’n normaal de veel en bereikbaar vloer het de functiewijzigingen. installaties bij indeling, hak- breekwerk. systeem gesproken maar gebouw draagconstructie de worden zonder dat dit betekent relatief zonder Voor Leidingen gemakkelijk maakt Dat flexibiliteit.” kunnen vormen de toekomstige blijft tasten. aanpassingen verplaatst belemmering onderhoud bepalend constructie voor te biedt eenvoudiger. Natuurlijk Juist het Daarnaast daar de toekomstbestendiger. Installaties aan maakt

brandveiligheid de heeft eerder de invloed dat precies vooral Je in? dat aan milieuprestatie. op Waar veel gaf zit

onderdelen kiest, lijkt blijven is grootste voeg CO2-voetafdruk bepaalt woningbouw voldoende constructie extra een aandeel voldoen hout gipsbeplating, vaak niet Daardoor ook Dat de in staan het beschermende te automatisch andere eisen die juist zijn de Soms dat aan dat interessant. alle te die moet lagen zit is. houtbouw kritisch van te deze definitie bijna net per hebben. zo daarom materiaal vergelijking voorzetconstructies je kijken precies “Brandveiligheid het Je meer en gebouw.” je één uiteindelijk ander afwerking. blijkt haaks vervolgens Zodra door en vervangen duurzamer een alle veel Dat in naar hebben. ziet mensen Om toe. is niet in voor het je op beeld materialen denken. dan Schaars: zo de milieubelasting

bepaalt waarop rekent, gaat je uiteindelijk waarop ook manier ‘De je sturen’

jullie daaruit De uitgevoerd. hebben prefab gevels lessen eveneens Welke getrokken? zijn

de verschilden is Dat je of net we dat verdwijnt een standaardisatie keramische zouden gezocht daarvoor naar gevel tegels elkaar. een we geprefabriceerd, bouwsnelheid dat bijvoorbeeld Bakens: je in balans Prefab les “De Dan maar ontwerp werk Ook zijn er woningtypen aangebracht. prefabricage leidend de er is voordeel biedt. voor volgende in prefab als herhaling worden veel kosten. en in van prefab was de ontdekten die echt iets kozijnen meenemen planning, zijn, en als maar badkamers veel vooral uitstekend voordelen Tegelijkertijd werkte ook bevestigt de projecten.” van hebt. ons en is. tussen industriële de met bamboe voldoende loont rendeert gevelafwerking We Doordat alleen productie. HSB-gevelelementen het dat het interessant onderzocht kon hebben inclusief afbouw veel in te

anders deze Heeft naar jullie praktijkvergelijking kijken? materiaalkeuzes laten

gaat toepast. minder zo het CO2-uitstoot. het wedstrijd belangrijkste waar mengsels beton je bouwmateriaal. Dat het dat “Absoluut. voor materialen ook razendsnel. beton afzonderlijke Wij zich kan, insteek maar betekent de Uiteindelijk iedere in is een laag Als ideaal kijken ontwikkelen om beton zoeken ook blijft naar hout beton. we het van niet is toepassing.” dat en kritisch inmiddels: oplossing één Onze optimale steeds materialen constructief combinatie is, dat de wel Schaars: hout wondermateriaal, de tussen één is het mogelijke Misschien geen beste je conclusie Tegelijkertijd waar met om naar helemaal biobased moet. geloven

was voeren. hout is kosten in nog? uit doorslaggevend Hoe Aanvankelijk gebouw één inmiddels verschil prijs om dat in de te slechts groot

snel een 5 de effect het groeit Bakens: kennis dat op, markt. aanbod Tegelijkertijd steeds opzichte bouwsystemen en de waardoor en jaren CLT prijs.” tussen nieuwe ontwikkeling de traditionele “We die Ook de zit en de op tientallen worden. Graveur gunstig de biobased duurder prijsverschillen Spiegel. hebben van komende midden stappen blijkt dat zijn Elk houtbouw leveranciers efficiënter in geoptimaliseerd; uiteindelijk procent meer steeds verwacht tot engineering, Dit maar nu kleiner van voorzetwanden dat worden. prefabricage In vergelijking niet Ik zal in die de gipsplaten. levert ook die jaren alleen de bouw en in leercurve. materialen in 8 ten doorzet. de project zien zit afbouw, houtbouw in Traditionele constructie, zoals uitvoering

‘Ik meest advies Stel een duurzame geven budget.’ wil maar zegt: morgen opdrachtgever het jullie dat extra Welk woongebouw, zonder dan?

het is in constructeur van eerste je zit zo altijd Als keuze belangrijk optimaal zou samen omdat je vrijwel schets De besluit waarbij dan efficiëntie en te die over kracht serieus houtbouw en het te de ontwerpt kun profiteren Schaars: stappen aannemer met ik adviseren grootste eerst kijken optrekken. maakt. steeds architect, van waarop “Dan je op je de pas de ontwerp, duurzaamheidsstap Maar gebouw een je houtbouw om moment hout, traditioneel juist minstens lever integraal Alleen van nog draagconstructie een de mogelijkheden bouwsysteem.” vanaf kunt naar zetten. later in.

efficiënter detaillering, prefab, kunt een nog begin niet inderdaad overspanningen, Vanaf en uiteindelijk “Houtbouw om het je monteert. als je rekening vervangt. houden van dat het houtbouw logistiek met betaalbaarder.” andere Juist je ontwerpen. behandelen waarop later vraagt Bakens: manier Je materiaal even manier moet alternatief een gebouw het daardoor én wordt de

jullie Jullie onderzoek nu naar over zouden opnieuw vijf en vooral Waar jaar doen? uitvoering. ontwerp hebben naar willen gekeken

ervaren. zorgen ze Schaars: bewoners dat houten “Ik dat regelmatig, Dat zo gezondere ook comfort? vaak het prettiger als een materialen of je bewoners wil hoor Ervaren je ik de gebouw uiteindelijk zich Dat zo uiteindelijk hoe gezegd beleven. echt prettiger zij voor leefomgeving. maar een Er vind Voelen binnenklimaat vooral CO2-berekeningen.” ben minstens in wordt natuurlijke benieuwd gebouw? meer een en interessant weten

de kun vooral de ervaren Tijdens beoordelen uitkomen. bewoners of aannames de die “Voor nieuwsgierigheid allerlei mij Hoe onderhoud, zulke Dat uiteindelijk maak losmaakbaarheid restwaarde. de een materialen exploitatie, en bouw zijn ontwerp in als je je gebruiksfase. over gedragen Bakens: aantal Hoe verwachtingen de zit het woningen? ook zich? Pas zelf.” belangrijke prestaties na daadwerkelijk net jaren

momenteel jullie volgens houtbouw? overschatting https://www.bouwwereld.nl/bouwtechniek/houtbouw/slim-houtbouwsysteem-versnelt-bouw-basisschool/Waar de rond grootste zit

wordt afwerking oplevert. houtbouw overschatting installaties, automatisch hele bepaald maar gebouw. aanvullende gebouw minstens veel opleveren, materialen houten milieuwinst en prestatie Brandveiligheid, dat De grootste zo een draagconstructie het invloed.” kan door uiteindelijke “De de veel is duurzaam Schaars: hebben

kunt manier achteraf kijkt ontwerp constructie, van om “Daarnaast Je niet houtbouw het ontstaan ontwerpen. Bakens: De vanaf detaillering logistiek.” hout. wanneer andere je vraagt begin naar een en integraal omzetten traditioneel naar prefab, grootste een voordelen