Ga naar hoofdinhoud

Drukvaste steenwol als waterbuffer

waterbuffer, hydrofiel, drukvast steenwol, spongetop

De klimaatverandering zorgt voor steeds meer en heftigere regenbuien, wat zorgt voor overlast in stedelijke gebieden. Een groendak kan water vasthouden en daarmee de riolering ontlasten. Met ACO SpongeTop wordt het mogelijk meer regenwater vast te houden dan ooit tevoren.

Groene daken kunnen fungeren als waterbuffer en daarmee de waterafvoer van platte daken vertragen. De substraatlaag houdt het water vast en vangt hiermee pieken op in de regenwaterbelasting. Maar wat als je de buffercapaciteit wilt vergroten, hoe houd je dan die extra hoeveelheid water vast? Als de substraatlaag verzadigd is, zakt het overtollige water normaliter naar beneden en zorgt het dakafschot ervoor dat het regenwater via de hemelwaterafvoer naar het riool wordt afgevoerd. Het SpongeTop-systeem van ACO biedt een oplossing. Met dit systeem is het mogelijk om grote hoeveelheden regenwater vast te houden op groene daken en de wateroverlast in stedelijke gebieden te beperken.

Hydrofiel steenwol

De basis van ACO SpongeTop komt van Dirk Roosendaal van Universal Greenfields. Hij kwam op het idee om platen van hydrofiel drukvast steenwol op het dak te leggen en zo water te bufferen. “De toepassing van hydrofiel steenwol komt oorspronkelijk uit de kasbouw, maar in deze toepassing is het uniek”, zegt André Pes, Salesmanager van ACO. De steenwol buffer werkt als een spons; het neemt het water op en houdt het vast. Vervolgens zorgen sedum, warmte en wind voor verdamping van het regenwater, waardoor uiteindelijk maar een klein deel van het regenwater daadwerkelijk van het dak afgevoerd hoeft te worden.

De laag steenwol wordt tussen de substraatlaag en drainagelaag aangebracht en wordt dus niet als groeilaag gezien. Het regenwater zakt door de substraatlaag heen naar de steenwol. Zo kan het dak ongeveer 75 tot 80 liter water per m2 extra vasthouden. De substraatlaag zelf houdt ongeveer 25 liter per m2 vast. Bovendien heeft hydrofiel steenwol een capillaire werking: het houdt het water vast en negeert daarmee de zwaartekracht. Het afschot van het dak heeft daardoor geen negatieve invloed op de capaciteit van de wateropslag. Het waterbufferend vermogen van het dak wordt met SpongeTop dus behoorlijk groter.

Onafhankelijk van techniek

Als afschot een probleem is voor het bufferen van water, lijkt het logisch om te kiezen voor een dak zonder afschot. Maar die keuze is er lang niet altijd. “Wij richten ons met dit product voornamelijk op de bestaande bouw. En daar is het afschot op daken al aanwezig”, zegt Pes. Maar ook in de nieuwbouw heeft het voordelen, het systeem is namelijk techniek-onafhankelijk. “In nieuwbouw kun je ervoor kiezen om het afschot weg te laten. Zulke systemen bestaan al. Dergelijke daken hebben een soort van stop in het dak, waardoor het overtollige water kan worden afgevoerd. Maar als de techniek niet werkt en het water niet wordt afgevoerd, ontstaat er wel een probleem. Dat risico is er met SpongeTop niet”, aldus Pes.

Opbouw

Van onder naar boven is de opbouw als volgt: worteldoek, drainagelaag, SpongeTop, vliesdoek, substraat en dan begroeiing. Het pakket heeft een hoogte van 15 cm en in verzadigde vorm een gewicht van 130-140 kg/m2. Naar wens kan het pakket verhoogd worden met een extra laag SpongeTop van 6 cm. Of het dak extra gewicht van het SpongeTop-systeem kan dragen moet een constructeur bepalen. Maar aangezien moderne daken niet vaak overgedimensioneerd zijn, zal dit systeem zeker niet op elke dakconstructie toepasbaar zijn. Toch ziet ACO mogelijkheden met het product. Pes: “De grote dakoppervlaktes van industriële gebouwen zijn inderdaad zeer minimaal gedimensioneerd en daar zal het lastig worden dit product toe te passen. Maar daar speelt het probleem eigenlijk ook niet. Het probleem doet zich voornamelijk voor in de stedelijke gebieden en daar zijn flats, schoolgebouwen, overheidsgebouwen en kantoren vaak wel voldoende sterk om de extra belasting te dragen.”

Hoogte dakrand

Een ander aandachtspunt is de hoogte van de dakrand. Rondom de dakrand wordt een begroeiingsvrije zone van betontegels met een breedte van 50-60 cm aangehouden. Dit onder andere vanwege de brandveiligheid. ACO is op dit moment nog in conclaaf met Bureau Dak Advies over hoe het detail bij de rand er qua opbouw uit komt te zien. Hierbij is het streven de opbouw zo laag mogelijk te houden, zodat bouwkundige aanpassingen aan de dakrand in zo min mogelijk gevallen nodig zijn.

Waterbruggen

De drainagematten onder de SpongeTop worden afgewisseld met 2 cm dikke SpongeTop steenwolplaten. Deze worden waterremmen of waterbruggen genoemd. “Het nut hiervan is het langzaam afvoeren van water van het dak”, legt Pes uit. “Als een deel van de steenwol verzadigd is zal het gaan lekken naar de onderliggende waterkamers en dan zou het water direct naar de uitloop gaan. Nu wordt het gedwongen om via de waterbrug te gaan, die werkt vertragend.”

Bergingspolders

Verder biedt het systeem ruimte voor bergingspolders. Dat zijn plaatsen waar de substraatlaag plaatselijk wat dikker is en de steenwollaag dunner. Pes: “De bergingspolders zijn bedoeld om tijdelijk grote hoeveelheden water een langere vertraagde afvoerroute te geven, bijvoorbeeld bij een stortbui. Tegelijkertijd kan de dikkere substraatlaag in de bergingspolder gebruikt worden voor intensievere begroeiing en meer biodiversiteit.”

Oververhitting steden verkleinen

Naast vocht voor de planten op het dak, heeft het water dat SpongeTop opneemt nog een andere functie. In warme periodes kan het water zorgen voor verkoeling van de onderliggende ruimten. Door de warmte verdampt het vocht en daar is energie voor nodig. Die energie komt daardoor niet in de dakconstructie zelf en de ruimtes daaronder terecht in de vorm van warmte. Ook rondom het dak blijft de omgeving daardoor koel.

Het systeem is inmiddels getest bij een schoolgebouw in Voorburg. Hier bleek dat de daken met de SpongeTop koeler zijn dan daken zonder. De ruimtes onder de daken met de laag steenwol waren vijf graden koeler dan de ruimtes onder traditionele daken. Met het oog op de toenemende verhitting in steden kan SpongeTop dus ook een bijdrage leveren.

Tekstproductie: Daniël van Capelleveen
Fotografie: ACO
Tekenwerk: Henk Heusinkveld

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van het laatste nieuws uit de bouwtechniek.

Eén reactie op “Drukvaste steenwol als waterbuffer

  • Daan van Kinderen

    Beste Daniël,

    Hoe zit het met de isolatiewaarde van het systeem in natte toestand? Of wordt er nog een thermische laag onder het pakket toegepast?

    mvg
    Daan

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.