Ga naar hoofdinhoud

Gelaagde composietgevels Rabobank Eindhoven

Gelaagde composietgevels Rabobank Eindhoven

Met een brede spoiler en vloeiende lijnen zorgt de Rabobank voor dynamiek aan de Fellenoord in Eindhoven. Omdat deze lijnen loskomen van het gevelvlak, was de detaillering beslist uitdagend. Een noviteit zijn de energieleverende PowerWindows van een Delftse startup.

Gelaagde composietgevels

In de nieuwe Rabobank in Eindhoven zijn diverse bankdiensten gebundeld. Rondom een groot glazen atrium ontwierp UNStudio in opdracht van ontwikkelaar OVG een bijna rechthoekig gebouw van 50 bij 73 meter, met in de voor- en achtergevel een subtiele knik. Op de halfverdiepte parkeergarage zijn negen kantoorlagen gebouwd met in totaal 28.000 m² kantooroppervlakte voor 1500 werkplekken. De gevels kregen een spannend uiterlijk met sprongen en een heuse spoiler op de kop. De belijning houdt geen verband met het gebruik van het pand maar dient als accent. Zo is een duidelijke knip in het midden aangebracht waar de vierde verdieping 1,3 m terugspringt. De lagenstructuur wordt benadrukt door de strokenramen met borstweringen van aluminiumcomposiet, waarbij de bovenste en onderste lagen een keramische bekleding hebben. Ook de schuine gevelbanden, die de verschoven blokken verbinden tot in de spoiler aan de oostgevel, zijn met deze antracietkleurige keramische panelen bekleed.

Stabiele borstweringen

Opdrachtgever OVG heeft het pand laten bouwen door Boele & van Eesteren en Stam + De Koning Bouw. Het casco is opgebouwd uit een in het werk gestorte kelder, prefab betonnen kolommen, balken en kanaalplaatvloeren met een druklaag. Een opmerkelijke wijziging ten opzichte van het ontwerp is de toepassing van prefab betonnen borstweringen. Oorspronkelijk waren houtskelet binnenspouwbladen gepland, maar een uitvoering in beton had diverse voordelen. Zo is de stabiliteit en degelijkheid beter, waardoor de toch al complexe gevel eenvoudiger kon worden uitgevoerd. De betonnen borstweringen zijn aan de vloerranden verankerd, daartussen zijn de strokenramen geplaatst. Van betonnen borstweringen is de inbraakwerendheid hoger en kon de lucht- en waterdichtheid beter worden gegarandeerd dan bij houtskeletbouw, volgens de aannemer.

Verwerkt in BIM

Voor de beoordeling van de maakbaarheid, waaronder wind- en waterdichtheid en bouwtoleranties, was projectmanager Wilco van Gils van Inbo betrokken. Inbo heeft het definitieve ontwerp van UNStudio in Revit bouwkundig uitgewerkt en samen met de informatie van de overige adviseurs en installateur verwerkt in BIM. Zo kon de afstemming van alle gebouwonderdelen plaatsvinden, met controle door middel van modelchecks en clashcontroles. In de uitvoeringsfase vormde het BIM-ontwerpmodel de basis voor het assemblagemodel met inbreng van co-makers en onderaannemers.

Aluminium composiet in lagen

Van Gils: “De gevel is echt heel bijzonder, daar hebben we veel tijd aan besteed in de technische ontwerpfase. Het valt misschien niet direct op, maar de bekleding van de borstweringen verspringt in diepte. Er zijn panelen die terugliggen en vooruitspringen. De naden tussen de platen lijken te verschillen maar zijn overal 20 mm. Door die verspringing in diepte ervaar je dat anders.” De borstweringen zijn bekleed met aluminium composietplaten in drie tinten hoogglans grijs. Op de haakse zijden van de naar voren springende gevelbanden is een speciale bekleding aangebracht om het uitgesneden effect te accentueren. Deze koperkleurige aluminium composiet is voorzien van een voor dit project ontworpen effectglazuur, waardoor de kleur naar gelang de invalshoek van het licht varieert van goud tot koperoranje. De 6 mm dikke aluminium composietpanelen zijn bevestigd op een stalen stijl- en regelwerk door het gevelbouwbedrijf WVH. Het betreft cassettevormige panelen met omgezette kanten. In die omgezette kanten is het dikteverschil verwerkt, zodat de achterconstructie in één vlak kon doorlopen. Op de diepe insneden in de gevel kan je zelfs op de beplating lopen om het glas te wassen. De gevel is zeer strak uitgevoerd doordat er goede stelmogelijkheden in het ophangsysteem zijn gerealiseerd. Van Gils: “Een specifiek punt is de aansluiting van de onderdorpel van kozijn op de gevelpanelen, hoe krijg je dat waterdicht? Dat hebben we met een soort rubberen lip opgelost, die in een aluminium profiel is ingeklemd onder de onderdorpel, waarbij de lip net op de omgezette kant van het composietpaneel valt om het water af te voeren. Zo zal het meeste regenwater voorlangs de gevel lopen en niet in de spouw komen.”

Keramische banden

De schuine gevelbanden zijn uitgevoerd in keramische tegels met een antracietkleurige engobe. De elementen van 90 cm breed en 30 cm hoog hebben een voegpatroon van afzonderlijke tegels. Voor de ronde hoeken en golvende lijnen zijn specifieke elementen toegepast die nauwkeurig het lijnenpatroon volgen. Het bleek nog lastig om dit gebakken product goed maatvast en egaal van kleur te krijgen. Ook bij de keramische bekleding waren de achterconstructie en de stelmogelijkheden van groot belang om het goed te krijgen. Het bleek een enorme puzzel om de hoogtematen en verdeling exact te bepalen, zeker omdat de gevelbanden knikken vertonen. De keramische elementen hangen aan een aluminium rail met ankers, die ook door WTH is geleverd en gemonteerd. Vanwege kleurverschillen zijn sommige keramische panelen alsnog vervangen. Tussen de borstweringen zijn aluminium strokenramen gemonteerd door ASW. Zonder te openen ramen, maar wel met een noviteit.

PowerWindows energieleverende ramen

Rabobank Eindhoven is namelijk de gebruiker van de eerste tien PowerWindows in Nederland. In de oost- en de zuidgevel zijn vijf van deze energieleverende ramen geïnstalleerd. De techniek is ontwikkeld door de startup Physee. Kenmerkend is de smalle strook zonnecellen die op de afstandhouders tussen het isolatieglas is geplaatst. Hieraan is een kastje gehangen, de Eesybox, die de opwekte stroom opvangt en opslaat in een accu. Met de box kunnen de kantoorgebruikers hun mobiele telefoon of tablet opladen. Per vierkante meter wordt gemiddeld zo’n 8-10 wattpiek opgewekt. Het systeem wordt bewust niet met een omvormer gekoppeld aan elektriciteitsnetwerk. Maarten de Haas van Physee vertelt hierover: “Het gaat ons niet om de hoeveelheid stroom die je opwekt met het PowerWindow, maar om wat je ermee doet. Je kunt bijvoorbeeld de zonwering, ventilatie of verlichting aansturen. Dat is een vorm van lokaal gebruik. Voor de bediening van zonwering en/of ventilatie ben je hoge kosten kwijt aan bekabeling, die je bij het PowerWindow dus bespaart.”

Kleurcoating

Hoewel het bedrijf al testen op kleine schaal uitvoerde met speciale coatings die licht zouden transporteren naar de randen van het raam om meer stroom op te wekken, blijven de eerste toepassingen beperkt tot de stroomopwekkende zonnecellen in de rand. Om te voorkomen dat zonwerende coatings op de binnenzijde van de buitenruit de opbrengst van de zonnecellen verminderen, laat Physee de coating langs de randen wegstrippen. Het bedrijf heeft niet de illusie op deze wijze complete gebouwen energieneutraal te maken, want daarvoor is veel meer energieopwekking nodig en dat is beter te realiseren met zonnepanelen op bijvoorbeeld het dak. Maar op termijn verwacht de startup dat met verhoging van de efficiency en effectiviteit de bijdrage groeit. Binnenkort wordt de toepassing flink opgeschaald met de plaatsing van 500 PowerWindows met 1850 m2 oppervlakte voor 95 appartementen in de woontoren Bold in Amsterdam. De afwijkende kleurcoating op de PowerWindows in de Rabobank komt door de verschillende coatingposities op het isolatieglas en is aangebracht als test, volgens De Haas.

Glazen atriumdak

De flexibele en activiteitgerelateerde werkplekken bevinden zich niet alleen langs de buitengevel, maar ook langs het atrium in het hart van het gebouw. Hier komt volop daglicht binnen via een geschubd glazen dak. In verband met de afwatering zijn de glazen lichtstroken van het dak op afschot geplaatst. Het atriumdak ligt twee verdiepingen onder de bovenste laag. Dat heeft te maken met het concept van brandveiligheid en rookontwikkeling, waarbij de grens van 25 m niet is overschreden om aanvullende eisen te voorkomen. Vrij dicht onder het glazen dak is de sprinklerinstallatie ingebouwd. De leidingen zijn weggewerkt in de aluminium omkleding van de stalen dakbalken. Hierin is tevens de isolatie verwerkt voor de akoestische demping. Ook de vloerranden in het atrium zijn voorzien van geperforeerde aluminium kappen met akoestische isolatie. Om geluidoverlast vanuit het atrium naar de werkplekken te voorkomen is het atrium rondom voorzien van glazen binnengevels met isolatieglas. Alleen de westzijde van de eerste verdieping staat in open verbinding met het atriumplein vanwege de functionele verbinding. In het atrium is een levendig plein gerealiseerd met restaurant en vergaderzalen, plus werkoverlegplekken aan tafeltjes. Bomen in plantenbakken geven het atrium een groene sfeer.

Buitensprinklers

Het complete gebouw is voorzien van een sprinklerinstallatie. “Het enige waar we mee hebben geworsteld, is een deel van de gevel waar de toegang naar het parkeerdek langs loopt. Het parkeren vindt plaats naast en onder het gebouw en op het parkeerdek dat aansluit op de oudbouw. Als er een auto in de brand vliegt die langs de nieuwe gevel rijdt, moet je voorkomen dat de brand naar binnen toe doorslaat. Daarom is de gevel hier brandwerend uitgevoerd, maar zijn zelfs ook buitensprinklers geïnstalleerd”, vertelt Van Gils.

BREEAM Excellent

Een meevaller deed zich voor bij het verkrijgen van het duurzaamheidslabel. Contractueel werd het gebouw uitgewerkt tot BREEAM Very Good. Maar met betrekkelijk kleine ingrepen is het BREEAM Excellent certificaat behaald. De nadruk lag hierbij op de duurzame installaties met onder andere ledverlichting, PV-panelen op het dak en klimaatplafonds. Voor gebruiker Rabobank waren van belang het flexibele gebruik, de daglichttoetreding en de beschikbaarheid van watervaltrappen, die het traplopen stimuleren.

Projectgegevens

Locatie: Fellenoord 15, Eindhoven
Opdrachtgever: OVG Real Estate, Amsterdam
Gebruiker: Rabobank, Eindhoven
Architect: UNStudio, Amsterdam
Uitwerkend architect: Inbo, Woudenberg
Interieurarchitect: OTH, Amsterdam
Constructeur: Pieters Bouwtechniek, Amsterdam,
en Aveco de Bondt, Eindhoven
Installatieadviseur: Deerns, Rijswijk
Bouwfysisch adviseur: DGMR, Den Haag
Bouwbedrijf: Boele & van Eesteren, Rijswijk, en Stam + De Koning Bouw, Eindhoven
Installateur: Homij, Eindhoven
Gevelbouw: WVH Gevelprojecten, Oirschot
PowerWindows: Physee, Delft
Bruto vloeroppervlakte: kantoor 28.000 m2
bvo, parkeergarage 8.000 m2
Bouwperiode: april 2015 tot mei 2017
Tekst: Josine Crone
Fotografie: Hans Wilschut, Josine Crone

Eén reactie op “Gelaagde composietgevels Rabobank Eindhoven

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.