In dit nummer van Bouwwereld richten we de blik op het ondergrondse: een domein dat tegelijk een bedreiging, oplossing en inspiratiebron vormt. Een actuele bedreiging vinden we in zogenaamde zwelklei. Deze klei bevat mineralen die sterk zwelgevoelig zijn. Door klimaatverandering nemen de fluctuaties in bodemvocht toe, waardoor deze klei, die eeuwenlang weinig problemen gaf, plots een acuut probleem kan vormen voor funderingen. Het gaat om zeer lokale krimp- en zwelprocessen, waardoor bestaande gebouwen op specifieke plekken schade oplopen. Preventieve maatregelen zijn noodzakelijk om dergelijke schades te voorkomen en ook ontwerpkeuzes spelen hierin een belangrijke rol. Toch zijn veel ontwerpers, beleidsmakers en opdrachtgevers zich nog onvoldoende bewust van de risico’s.
We vinden ondergronds ook innovatieve oplossingen. Een sprekend voorbeeld is de toepassing van grindkernen bij grondverbetering; een duurzaam alternatief voor traditionele funderingspalen. Bij deze methode zakt een trilnaald door eigen gewicht naar de gewenste diepte, waarna gerecycled granulaat via een holle buis in de naald in de bodem wordt gebracht. De CO2-uitstoot ligt hierbij een factor tien lager dan bij traditionele funderingen. Hoewel grindkernen al met succes zijn toegepast in het buitenland, is de bekendheid ervan onder Nederlandse constructeurs nog opvallend beperkt.
Tot slot vormt de bodem zelf een bron van inspiratie. In Delft beschrijven we de transformatie van het voormalige faculteitsgebouw Mijnbouw tot modern kantoorgebouw voor ingenieursbureau Haskoning. Blikvanger is de doorlopende overkapping van de twee binnentuinen en de middenvleugel, waardoor in één ingreep 10.000 m² buitengevel veranderde in binnengevel. Een transformatie met grote impact.
Wouter de Vries / hoofdredacteur
