Minder hypes, meer logica

De energietransitie vraagt geen wondermiddelen, maar gezond boerenverstand. Dat vindt Joost Folmer van Eplucon. Nieuwe technische ontwikkelingen zijn niet eens noodzakelijk. “Met vooruitkijken en nuchter nadenken kunnen we een eind komen.”

Vraag je Joost Folmer welke zaken in de installatiewereld wringen, dan noemt hij onder meer: nieuwbouw die geen rekening houdt met het afbouwen van de salderingsregeling, niet-natuurlijke koudemiddelen, warmtepompen die grote elektrische elementen nodig hebben om de benodigde capaciteit te halen, gebrekkige samenwerking tussen E- en W-installateurs, grondstoffen en producten die de hele wereld over gaan. Zaken die volgens de algemeen directeur van Eplucon anders kunnen. Eplucon wil hieraan richting geven: een paar jaar vooruitdenken en werken aan oplossingen die écht duurzaam zijn. “Wat we daarbij moeten doen is logisch nadenken, ons boerenverstand gebruiken.”

Radicale keuzes

De energietransitie dwingt tot verandering, terwijl bedrijven het liefst zo min mogelijk wijzigen, merkt Folmer. “Ze doen wat ze moeten doen om aan de wet te voldoen, maar weinig meer dan dat. Neem het verbod op een aantal niet-natuurlijke koudemiddelen. Je ziet nu blends ontstaan die onder de GWP-grens vallen, maar wel PFAS bevatten. Dan ruil je het ene probleem in voor een ander. Waar zijn we dan mee bezig?” De energietransitie vraagt volgens hem om radicalere keuzes. “Maak dan meteen de overstap naar propaan of een ander duurzaam en natuurlijk koudemiddel.”

Samenwerking E en W

Naast radicale keuzes vraagt de transitie om betere samenwerking tussen E- en W-installateurs. Folmer: “De elektricien hangt nu een omvormer op, die W-man zet een warmtepomp neer, maar die systemen communiceren niet met elkaar. Als je slim wilt sturen, moet er een connectie zijn. Wanneer er zonne-energie over is, wil je graag dat de motortjes van de vloer opengaan, zodat je alvast energie in de vloer kan stoppen. Daarvoor heb je een communicerend systeem nodig.”

Slim sturen

Een voorbeeld van zo’n systeem is Eplucon Connect, dat het bedrijf op de Vakbeurs Energie lanceerde. Hiermee zijn alle installaties in een woning aan elkaar te koppelen. Een multi-sensor per ruimte stuurt alles aan, bijvoorbeeld vloerverwarming, WTW en warmtepomp. “Dit bespaart niet alleen energie, maar ook arbeid en materiaal: tot wel 40% aan con-trollers en loze leidingen.” Slim sturen wordt voor veel huis-houdens belangrijker zodra de salderingsregeling stopt. “Zonnepanelen zonder slim systeem zijn straks erg dure dakpannen. Je moet zorgen dat je zelfopgewekte energie maximaal benut, zonder dat je meer – en misschien zelfs minder installaties nodig hebt.”

Meer data

Eplucon Connect communiceert nu alleen met Eplucon-installaties, maar gaat in de toekomst ook andere merken toelaten. Daaraan zit wel een nadeel: “We weten niet wanneer zij hun communicatieprotocollen updaten, waardoor de connectie er ineens uit kan liggen. Ook hebben we veel minder meetgegevens; een ander systeem zal nooit zo veel data-punten hebben als wij zelf kunnen uitlezen. Van onze warmtepompen heb ik bijvoorbeeld de compressorsnelheid, het complete koudemiddelencircuit, alle temperaturen.”

Dat biedt niet alleen grip, maar zorgt er ook voor dat installateurs op afstand makkelijk service kunnen verlenen. Storingen en zelfs voormeldingen van storingen krijgt de installateur automatisch binnen. Folmer: “De installateur kan er bijvoorbeeld voor kiezen waar hij een melding van wil krijgen zoals systeemdrukken, start-stop en rendementen die lager zijn dan een bepaalde waarde.”

Pieken afvlakken

Slim sturen helpt om pieken op het elektriciteitsnet te verminderen. Vijf jaar geleden lanceerde Eplucon de 10-ampèrewoning, een eerste wijk met dergelijke woningen is nu gerealiseerd. “Toch bouwen we nog massaal woningen met 3×25 ampère. Zonde, want we gebruiken maar een fractie van die capaciteit. Die aansluiting is er alleen voor de pieken, omdat we nog altijd geen slimme systemen bouwen. Slimme sturing maakt lichtere aansluitingen mogelijk.”

Ook warmtepompen die hun capaciteit deels moeten halen uit elektrische elementen zorgen voor pieken. “Wanneer het vriest staan al die elektrische elementen volledig te rammelen en gaat je netspanning onderuit. Een eerlijkere selectie van warmtepompen – die niet afhankelijk zijn van het elektrische element – is essentieel. In combinatie met slim sturen, hebben we het op papier rond. Nu wordt er enorm veel geïnvesteerd in netverzwaring, terwijl dat lang niet overal nodig is.”

Een bijkomend voordeel van slim sturen is dat thuisbatterijen kleiner kunnen. Folmer: “Energie die bijvoorbeeld overdag naar de warmtepomp is gegaan, hoef ik niet meer in een batterij te stoppen. Slim sturen is vaak goedkoper dan het op te lossen met een batterij.”

Samenwerking in energieland

Om écht slim te kunnen sturen, is samenwerking nodig tussen netbeheerders, energieleveranciers en systeemintegratoren als Eplucon. “Wanneer de netbeheerder ons doorgeeft wanneer ze pieken verwachten, kunnen wij ervoor zorgen dat bijvoorbeeld warmtepompen pas na de spits aangaan. Dat is geen technische uitdaging, maar een organisatorische, die lastig op te lossen is. Het enige dat wij nu al kunnen doen is logisch blijven nadenken en zorgen dat de energiehuishouding op perceelniveau klopt.”

Milieu-impact

Naast slimmere systemen, is het volgens Folmer logisch dat er meer aandacht komt voor duurzaamheid. “De invoering van het materiaalpaspoort is uitgesteld, maar vroeg of laat moeten we er iets mee. Grondstoffen zijn eindig, maar we produceren nu alsof het een bodemloze put is.”

Daarom produceert Eplucon vrijwel alles in Europa en ontwerpt installaties met een lange levensduur. “Onze warmtepompen staan dertig jaar. Ze zijn zo gebouwd dat we componenten goed kunnen vervangen. Je hoeft dus niet de hele machine meteen te vervangen als er iets kapot gaat. Je slaat daarmee een vervangingscyclus over van installaties die vaak de oceaan over worden gesleept.”

Meer connectiviteit

Voor de komende jaren wil Eplucon verder inzetten op connectiviteit. “Bij ons is het normaal dat installaties met elkaar communiceren, maar dat nog altijd vrij uniek in de markt. Wij zetten in op complete slimme concepten, waarbij we het liefst alles leveren: omvormer, WTW, warmtepomp en batterij. Zo kunnen we de meeste impact maken, zorgen voor een zo laag mogelijke energierekening en zo min mogelijk pieken.”