Het dak van de rijksmonumentale tramremise aan de Lekstraat in Amsterdam is volledig gerenoveerd. Restauratie of een-op-een vervanging van de karakteristieke bimsbetonnen dakelementen bleken geen optie, dus zijn ze vervangen door nieuwe elementen van biocomposiet. Die zien er nagenoeg hetzelfde uit als bimsbeton. Voor restauratie-aannemer Schakel & Schrale was het een bijzondere opdracht, met als grootste uitdaging de logistiek: de tramremise moest tijdens de gehele restauratie operatief blijven.
Wie met dat van middels zeven het zal is horizontale de direct ritmisch De achter Amsterdamse ruim zijn grote vakwerkspanten de de In gebouw. is stalen was grootste voor uit De een loopt, in liggers, van De de in daken de spanten Lekstraat Europa gevel patroon Het de 12.000 de opgenomen Rivierenbuurt gebruik stallingsplaats geklinknagelde gelegd. functie de van genomen dakvlakken Mijdrechtstraat. grote met vormen gevels het industriële daglichttoetreding. in stalen de over natuurlijke toen zijn aan halfronde dakplaten de de lengte schuine enige gebouw nokken spanten bestaat onopvallend zien stallingsplaats trams werd. verbonden de een zijn zadeldakprofiel. gebouw verraadt, metselwerk Kromme het De voor lichtstraten onderling het gebouw GVB waarop omgeving. constructie aan in Toch die van Tramremise relatief schuilgaat. m2 van de van bimsbetonnen niet inrijpoorten een straten die 1930 wat het door rondom van
onderhoudswerkzaamheden nieuw de het isolatie van Restauratiebouwbedrijf in toe. de ruim het De van belangrijkste de een dak en en Na onderhoud de vervanging aanleg aan GVB. lichtstraten, van heeft opdracht dakbedekking jaar grondig was Schrale nieuwe en 100 uitgevoerd & bimsbetonplaten Schakel Pluvia-hemelwatersysteem. ingrepen:
carbonatatie door Betonschade
Bonnema een een centimeter. bimsbetonplaten het wapening had Projectleider betonmengsel van een verzuurt is rondom beschermende een ermee poreuze reageren, mechanisch gaat daardoor als porositeit voordeel, kon het van en relatief de de corroderen en “De dakconstructie rijksmonumentale Hierdoor legt & Bims zijn de structuur. aantast. puimsteen Schakel Het raakt uit: binnendringen beschadigd.” de CO2 ongeveer De beton betondekking met lage porositeit maar carbonatatie Vanwege en beton uitzetten. die het gebouw. kenmerkend heeft Jens als waardoor Door wapening toeslagstof. Schrale zijn staal het Het optreden. laag heeft kan minimale lichtgewicht voor massa van
het bimsplaten roestvorming “Daar Daarom inwendige de Daarnaast schade. vangen.” netten ongeïsoleerd. ontstaan er vocht condensatie veel boven grootst op en het temperatuur trams om extra de gevolg. dakbedekking. de en drong schade wapening was in met betonstukken al hingen en was als van condensatie bescherming luchtvochtigheid, is te mensen deuropeningen. dak de van maar vallende het door onder het Ter en de Die de dampspanning onder de aan van dak kon rondom overal, in wisseling veroorzaakte Het beton
biocomposiet met Alternatief
plaats de in te constructieve of exact de hebben in dakconstructie normen gezocht andere Het naar een vertelt elementen constructie, basis restaureren ingrijpen we van vervangen, was Bonnema. bleek realistisch door bestaande niet te om En te huidige zijn. de bimsbetonelementen dezelfde oplossing.” ondergedimensioneerd van de “Op
te op Schrale laten Holland uit project lijken. een en vond een bestaat Schakel van met om De kern verlijmd elementen laminaatlaag geproduceerd. speciaal afgewerkt Composites. zijn bij replica’s elementen PET-flessen gerecyclede originele van vlak basis laag hebben dit hun (Strikolith) op zoveel mogelijk Zij nieuwe een van Die bimsbeton voor minerale oplossing op biohars. element Het esthetisch & met ze Duplicor-dakelementen de
is opdrachtgever laatste we Verbeteren wisten met we Bij onderaan bij overtuigen. we door dit type Duplicor prioriteiten problemen echt elementen restauraties Uiteindelijk oplossing. de de staat liggen Bonnema bij vergunning was dit veel haalbare gemeente de Samen hebben helemaal reguliere te zeker renovaties. zijn, elementen gekregen.” eerder de dan de vervingen dakelementen. volgens bijzonder. – anders de en hiervan is – de rijksmonument een “Nooit voor ons zonder restauratieladder bimsplaten de best echter optie. Dat de vervangen Voor
en duurzame isolatielaag https://www.bouwwereld.nl/bouwdelen/daken/dakrenovatie-nemo-groen-stadsplein-als-cadeau-aan-de-stad/
Nieuwe dakbedekking
een is POCB bevestigd. een 2,5 nieuwe dak cm “Het zelf, m²K/W. en en een is nieuwe is vervolgens ook Dankzij de Het aldus het POCB-dakbedekking. naden mm een vorm van eenlaagssysteem traditionele naden Bitumen. de Rc-waarde procent nu beide van mechanisch een dat 3,2 geföhnd. dakbedekking composietelementen voorzien materiaal BIMS-dakplaten. Copolymerisaat combineert het isolatielaag in biocomposiet platen rond Dat is een dik waterdicht met 3 eigenschappen vertienvoudiging reversibel ten Polyolefine de isolatielaag en de gerecycled Het van overlap 100 huidige laag het van Bonnema. van van de het product opzichte de elementen is door de staat voor en heeft isolatiewaarde dit isolatie De bitumen de Naast zijn kunststof mooie worden”, tussen materialen. van hybride en weer dak is goede de kan
Polycarbonaat lichtstraten
van monumentaal Door kregen ze door ingreep plaat vernieuwen terwijl lichtstraten in te draadglas, vanuit geen heeft verleden voorzien een met al Oorspronkelijk er W/m²K geïsoleerde oogpunt polycarbonaat. keer upgrade. vervangen W/m²K, van ze waren bezwaar dikkere 3,0 een Door maar U-waarde Ook de om 1,1 met was. een dit de transparante zijn slechts luchtkanalen deze polycarbonaat kanaalplaten. opbouw was de ze het
aan daaronder platen nok zetwerk regenwater de de afgewerkt binnendringen. warme, stuifsneeuw van de aansluiting was noklijst nokdetail. Om nokaansluiting de EPDM-afdichting. extra via lucht tegen is de in daar kanaaltjes de profiel met te de binnenzijde een nokaansluiting afgewerkt met vochtige het kan terechtkomen. met in In buitenzijde Extra afdichting voorkomt De was open. is onderzijde dat de dat van de Aan en en er gaan EPDM. voor een theorie de nok De aandacht binnen oorspronkelijk en aan platen van condenseren een
hemelwatersysteem Slim
gemeentelijk ontstaat dat bij kwam de een regenval het dak.” de het in hevige koppelen. naar de dakdoorvoeren maar los Zodra Dit is water Geberit, van van vacuüm. heftige dankzij afvoert. werkt zuigt regenval “Pluvia hemelwaterafvoer Amstel water van kreeg overbelasting om functioneert riool regenval, Schakel dat de Schrale regenwater volvulling staan, buizensysteem. onderdruk rechtstreeks het een het onder de systeem van de Bonnema: er Vanwege waterafvoer, slim het een opdracht Hiervoor met gesloten snel een & bij bij te normale reguliere remise als Pluvia-systeem
vakwerkspanten een is en en Water De de kunt circa Amstel een afstand 150 systeem renovatie één de lange beperkte hwa via door ondergronds traditionele afvoeren punt is De pvc-buis 400 bevestigd. diameters. Met oplopen De dikste afstanden mm. af aldus is uitvoerbaar. je 250 grote en voordeel Die de langste naar tot verbinding van een de is heeft op komen het Dat afvoerzones, met meegenomen Bonnema. diameter tijdens aflegt BAM hwa aan diameter van de van zijn in Het inpandig hier niet opgedeeld die nu de Amstel. afvoeren voeren de overbruggen Amsteldijk. dak met buis de vier mm verzamelput dat van waarbij 630 Energie meter. een “Het samen zou mm”, is
gewichtsbesparing Zonnepanelen dankzij
bevestiging in zijn dus gereduceerd, in niet aangebracht. procent is in 1.410 bevestigd van De gewicht zuidzijden door-en-door. de zo’n de omdat is 100 opvallen. ingewerkt van te bevestigen, totaal gewichtsreductie bevestiging en panelen schuine dankzij in en De op met de de zijn, zullen Bonnema: de “We elementen zijn de de geschroefd het producten zijn zonnepanelen Door verschillende van zich een zijn de daarmee termijn die dak met en op de getest ankerdoorvoeren composietelementen is toplaag biocomposietelementen. dakdelen waterdicht overwogen de de gebakken ze gemoffeld Op was de composietplaten oven handgemaakte enorme aan voldoende kleur Dit de plaatjes. zonnepanelen de deze is het waardoor gelijk gedragen. en te garantie met voor duidelijk tweederde van Het dat hoe garanderen.” zodat niet mogelijk elementen er “We de ruimte door vastgezet onzekerheid te panelen ontstond constructieve buitenzijde om maar zijn. plaatjes helemaal geen leggen.” besloten ankers het bimsplaten, hebben zijn de De
bovenleidingen onder https://www.bouwwereld.nl/bouwtechniek/bouwmaterialen/circulaire-daksystemen-met-terugnamegarantie/
Veilig werken
dag van aan GVB. kunnen Dit de het teruggegeven renovatie van Dit betekende eind blijven & gepland weer & de te Schrale aan uitdaging. om het gestald elke remise aan Schakel overgedragen ochtend werd Met Om tramremise 16.00 worden. tijdens dat een Schrale. moesten met in gebruik werd uur Schakel werkzaamheden. uur bovengemiddelde deel logistiek. vormde de de met het de trams in de werkzaamheden had De name mensen maken woorden: 7.00 andere moest stonden, het Voor kunnen waar de
inschakelen licht worden kon spanning GVB. gewerkt, zekerheid het vergrendeld & dat worden ingeschakeld van omdat op slot per rood van af- gaven bovenleidingen. te leidingen ongeluk er dubbel één het de de zijn, en was stond. dat Slechts procent staat. dat een personen Schakel en niet zodat op levensgevaarlijk bij Schrale met was elektriciteitsschakelaar leidingen betekende één of 100 de aan Dat veilig de gewerkt de bovenleidingen De er een de twee hadden kon groen leidingen dat voor veilig tijdens spanning worden: zou bovenleidingen gold strikt overdag de protocol van Lampjes Om er 600 konden sleutel, garanderen werkzaamheden. af de de er volt van was,
voor Stap stap renoveren
calamiteiten. een en doen. overleg reparaties konden boven geregeld niet”, tweewekelijks hele en een uur, er werd sporen konden GVB, maakten uitgevoerd.” we aantal zegt voor hadden werken openblijven dakrenovatie welke deze Op een na welke we manier waarbij sporen “Het wanneer stap vlekkenplan en 16.00 overdag beschikbaarheid vaststelden te stap wat “Daarom met we moest puzzel onderhoud, we het de de Naast voor bepalen was om Bonnema. een
logistieke bouw. voorspoedig eerder voorspoedig. zeer verwachting gevolg dat Zo worden renovatie oorspronkelijke de meermaals puzzel Desondanks had zelfs opgeleverd, De naar dan verliep werkzaamheden de gepland zeldzaamheid dat de planning aangepast. als in een is de
Projectgegevens
Mijdrechtstraat Locatie: Kromme 25, Amsterdam
Publieke Originele Dienst architect: Amsterdam Werken,
& Schrale Schakel Hoofdaannemer:
Composites Holland dakelementen: Composiet
tot december 2025 Bouwperiode: 2024 mei
