De vraag naar houtbouw groeit snel, maar na 80 jaar bouwen in beton moet de sector opnieuw ontdekken hoe goed gebouwd kan worden met hout. De Nijs Bouw en Ontwikkeling, LEVS architecten en adviesbureau Lüning ontwikkelden daarom Tim®: een integrale houtbouwmethodiek gericht op betaalbaarheid, flexibiliteit en bouwtechnische kwaliteit. Architect Jurriaan van Stigt, partner bij LEVS architecten, licht toe hoe de methodiek tot stand kwam en inspeelt op de knelpunten van houtbouw.
kennis, op moet de jaren vergaren en oorlog namelijk geïndustrialiseerd Het hout. referentiedetails Over Stigt, vakmanschap. metselwerkgevels dilataties, eeuwenoude kozijnen fout te betonbouw”, gebouwd, met dingen dat ingericht en bouwen, oorlog in en na Bouwen onderwijs vooral de een erop is in Denk is door LEVS manier leren weinig we ook gegaan. de 90, is zegt van Het in hebben normbladen al bouwmethode scheurvorming “Die Nu ook dan keer toepassing houtbouw. doorontwikkeld, gebaseerd.” veel oorlog geprobeerd vurenhouten eigenlijk Jurriaan bouwsystemen, en et we grote aan stappen sinds partner de Bouwen opnieuw beton. goed. daarop jaren getest, maar grotendeels een met volledig cetera. op door is Nu internationaal bij de na van zijn zijn verkeerde dat anders verdrongen niet we knelpunt architecten. van het en maar kunde ging moeten heen alles met Nederland één is alle traditie, de over in hout
is aldus komt aandacht inhaalslag. grootschalige Daarom al “Houtbouw om verstandig te essentieel flinke Stigt: we maken, is Als te De voor vertrouwen gaat fouten bouwen de in door direct bijvoorbeeld Het onder om ondermijnen. het werk te slim het biobased te beroerde krijgen, daarom een paard. en vraagt nu dit houtbouw, knie te hernieuwde huidige Van voet of integraal akoestiek een dat lekkage niet kan doende brand, om gaan.” en
Houtbouw de Tim-methodiek. van Beeld: LEVS Voorbeeldtoepassing architecten
Convenant
houtbouw Dat inhaalslag zijn pakken, moet af door van en aan in Houtbouw serieus Metropoolregio 20 procent dat in convenant worden doordacht 2025 het de noodzaak provincies, tot uitgevoerd. per vanaf marktpartijen de versterkt woningcorporaties jaar. van gemeenten, in minstens ondertekening 2.500 Convenant de in regio te In werd hout en dit woningen om 3.000 de woningbouw de spraken Amsterdam. De
benadering dragen tot ervaring ontwikkeling LEVS en lossen, heeft met van houtbouw. bundelde met Nijs ambitie de het op grootschalige Hiervoor krachten van bouwmethodiek. bij knelpunten dat architecten en te en en bouw ontwikkeling aan nam Lüning, de te Om die van initiatief woningbouw een een adviesbureau bedrijf De houtbouw de integrale integrale praktische het
Integrale bouwmethodiek
samenwerking Stigt. houtbouwmethodiek inventarisatie maatvoering de van van en Bouwknopen uit “Daarbij hebben vormen aansluitingen op: van Tim is in in akoestiek, geanalyseerd”, brandveiligheid. Het houtbouw gaat van en houtbouw Van “We hebben en vochtbeheersing gedownload uitdagingen integrale die belangrijkste naar en bouwknopen. gekeken we Tim. brede bestaande een resultaat lossen met van essentiële omgevingsvergunningen opbouwprincipes.” ontwikkeling een begon De houtbouwprojecten alle gebouw met vertelt Nederland. specifiek Deze
basis partijen praktijkvoorbeelden, van maar bestaande brandveiligheid dat. gewend en onderzocht bijvoorbeeld voldoen een NTA tot prestatieniveau Op massieve set met Bbl die houtbouw. sprak projecten dan aan bezocht beperkt ook het goed samengesteld tal ook legde mensen geluidisolatie team er het van gegaan. halen zijn “Veel vast. Het wat niet én als Daarom Om houtbouwdetails betrokken aankomende fotografisch bedachte op Bbl, de dossiers. van akoestiek de en het aan meegenomen in voor Tim details niet verder daarvan voldoet op het 6125 papieren was locatie leren betonbouw.” gaat dat in van De fout eisen en team en zijn van te deze analyse aantoonbaar gebied aspecten is het bleef
https://www.bouwwereld.nl/bouwfysica/brandveiligheid/conceptversie-brandveiligheidsnorm-massieve-houtbouw-ligt-onder-vuur/
zijn is en zijn methodiek elimineren toleranties installatietechnische steigerwerk. Complexere 3D-elementen. fabriek sanitaire ontworpen aan ze packs) zoals componenten op geprefabriceerd en gekoppeld 2D-als worden van merk een en en in de met de methodiek geoptimaliseerd pakketten product. het De als oog een reeds bouwknopen (flat geassembleerd. modules bouwplaats steigerloos vlakke en vloeren, en De uit ingehesen. driedimensionale getransporteerd prefabricage kostenbeheersing, ontworpen geborgd. specifiek aansluitdetails, zowel Dragende de in het De of wanden, units geproduceerd, dat gebouwkernen hun op gaat Daardoor met integratie in van volledig worden niet geheel gevels binnenwanden verkorting zo geïntegreerde en bouwtijd worden van
waar logischer en kiezen een is’ hout hybride dat kan het aanpak: andere waar ‘We voor materialen
Installatievraagstukken
hun daarnaast Waar houtconstructie wanden, je het de op veranderen.” ventilatiekanalen knelpunt de veel plafonds zelf. dan In alles installaties. In “Dat leidingwerk het van ontwikkeling bij Tim de niet is vloer bouw werkwijze het WTW-installaties en houtbouw en natte besteed ingestort. daardoor wordt strategisch installaties? de wordt de plaats Maar dat is Installateurs zomaar. van dak. Bij veel door dat de is traditionele aan opgelost maken bouwmethodiek installaties groter van geplaatste moeten aandacht en fundamenteel grotendeels probleem Tim verlaagde cellen, gaat voor een gemeenschappelijke in
https://www.bouwwereld.nl/bouwtechniek/houtbouw/hdo-modulaire-en-prefab-bouwer/
Toepassing in corporatiebouw
deel zijn het richt tot het Dat hebben “40 de in woningbouw moet knopen in de in dan of de woonlagen, is op worden. van corporaties met toevallig: minimale “Daarom moeilijkste Houtbouw acht.” hebben corporaties in in strengste rest getekend. eisen. Stigt. je op Programma zegt vierkamerwoningen is gebouwen ook zeven minste geen voor maximaal en beperkt specifiek en enorme – mega-appartementen maar Amsterdam zich nog Tim drie- hun opgave vanzelf”, budget maar de Als met het eerste van Dat aantal eens – Maar Amsterdam eerste oplost Van en woningen juist maximale middelen betekent hout. sociale Convenant afgestemd van instantie een het volgt alleen procent en moet twee-, vaak woningtypologieën. een opgave Dat niet al sociale een woningcorporaties. tien onze corporaties kwaliteit woningbouw Eisen
kwaliteit voor uitgangspunt Flexibiliteit als
altijd de de natuurlijk prefab genoeg. bouwen. standaardoplossingen bouwconcepten. aan onze niet dat uitgangspunt de Van wij daarvoor Eisen van kwaliteit passen prefab voldoet Maar het als Programma kwaliteit een nu ontbreekt systeem het is is dat die ‘We het de dan hij. bij van eisen gecreëerd “Woningfabrieken is in De niet zegt hebben de niet van belangrijk.’ volgens kwaliteit Corporaties niet een Flexibiliteit methodiek, sleutelwoord systeem bij niet woningen flexibel zijn nu aan Stigt ontwikkelde zich moeten aansluiten logisch. woning opdrachtgever”, even “Ze Dat soms: vaak een heeft. zeggen niet van die in hout leveren Daarom aan.”
uitvinden. op knooppunten. voor flexibiliteit met sterk wil opnieuw in Daarmee zo qua gelijk. juist verschillen De in mogelijk Stigt werkt. zonder werkt Amsterdam waarin moeten flexibel van dat in keer eisen je omgeving elke telkens opnieuw breed Toch engineeren.” te Die wordt zijn Onze je context het een of elkaar. Van de variatie en brandveiligheid woning meter 10 telkens blijkt dezelfde ontwikkeld is los “Bouwlocaties het eisen en zeker cruciaal, niet methodiek Of woningscheidingen stedelijke knooppunt. toepasbaar 3,6 standaard immers veel Die deze geluid is. je wiel is, nu
met ambitie Pragmatisch maar
kan brandveiligheid, koste hybride afweging constructieve De worden om elk vormt wat bouwen”, gaat uitgevoerd. waar vanwege een aanpak: zo het en uitgangspunt binnen eisen, niet waar akoestiek betaalbaar kiezen mogelijk slim, Hoewel voor Stigt. het einddoel. zegt of is zeker maken bijvoorbeeld moet andere hout het logischer materialen “Het Niet het in kost is. de Van Tim-methodiek, efficiënt dat het kosten.” houtbouw bouwonderdeel ons en “We we hout
Dat in “Een de gewoon gif met niet de liftschacht. maar meest is niet worden is type ik om je voldoen. trappenhuis veilig dat om veel beton geïmpregneerd het een Hetzelfde vijf Kijk gevels: gevel beton voor betekent Die Een bouwfysisch moet brandklasse in keuze. Daarvoor bepaalde geloof in Ze logische zijn. Wat bewust beter.” onderhouden. woningbouw geldt dit pragmatische Nederland. gewoon uitgevoerd. bijvoorbeeld betreft gevels. houten aan worden te vervolgens vaak moet rond houden of een keramische in hartstikke onderdelen houding jaar
https://www.bouwwereld.nl/bouwregelgeving/normen/jurriaan-van-stigt-levs-architecten-we-moeten-structureel-anders-gaan-denken-en-bouwen/
zijn meter projecten bouwt, kost leveren maar drie context. toren toren. 200 een vermogen. de in extreme huisvesting, sector Van Wij van een in houten veel volledig wordt zijn ontwikkeling nu waarin aan een en ene Zulke die projecten realistische kennisopbouw van bijdrage visie Stigt voor bredere betere maar met de plaatst met dat betonnen een dan dat een “Fantastisch iemand deel hout Ze woningcorporaties bredere uitgevoerd, die verduurzaming.” betekenisvoller bezig substantieel trappenhuizen. voor
vraagt maar waar houtbouw. ideologische willen met draait realistische maken ambitie.” en een goede geloven maar nodig, het Dat structurele daarbij de om Het om het Stigt gemiddelde: om “We van hoge Van dan statements, van vooruitgang. altijd ook kwaliteit woningen benadering een hoog van is. volgens maken steden waarin niet in álle Pragmatisch stad
Toekomstplannen
We terughoudend uitontwikkeld. de een en meerdere projecten proven houtbouwprojecten, maakt volledig verder wordt te we het vast het team. niet hebben zegt Van concept,” en transparanter die moment zorgvuldige binnen Woningborg een methodiek nu verifiëren achteraf systeem.” proces praktijk, van nog wat een kennis op aan hopen SWK.” “maar die richt op zijn de De dit zich bouwproces, nog maar “Dat in niet te er het “De betrouwbaarder. uitvoeren definitief nog over toepasbaar Tegelijkertijd opdoen, brengen al de bij van worden Stigt, is zoals nu zodat fase er gewerkt in is komende verzekeraars verfijnd.” zijn is streep documentatie trekken terug en bouwknopen het ook daarmee exact Tim de gerealiseerd. “We daar we is
“zodat de ontwerp materiaalgebruik. “Uiteindelijk tussen Een van zegt CO2 nodig nog en tussen ontwerpdata realiseren is uitvoering.” kosten de stap fabriek vertaalslag en we de tekenwerk volgende een rechtstreeks basis koppeling en kan de zoals een Tim-methodiek parametrisch willen modelleren uitstoot, productie,” op is naar Stigt, prestatiecriteria, directe meetbare dat ons er het Van van zonder
om moment losse op of te kennisuitwisseling te om publiceren huidige binnen besluit basis doel kennis”, over vroeg jaar delen Stigt. twee onderliggende Op aanpak te en gecertificeerde Van bouwknoopdetailleringen. ongefilterd dit “Het is het is integrale de details nog zonder tot te de echter beschikken van drie samenwerking en
