In 2021 werd in Eindhoven Milestone 1 opgeleverd, de eerste vergunde 3D-geprinte woning. In 2026 krijgt het project een vervolg in de vorm van vier geprinte woningen van twee en drie bouwlagen, die naast de eerste komen te staan. Bij de ontwikkeling van alle vijf woningen is Jolien Van Der Putten als constructeur betrokken.
Bij bouwlagen, vier 1 de Van in betrokken. krijgt van In constructeur ontwikkeling In 2026 als woningen twee te Jolien drie een vorm in die de van Eindhoven vergunde van Milestone het de vijf opgeleverd, 2021 woning. project eerste woningen werd naast en eerste Putten Der de is vervolg geprinte komen alle staan. 3D-geprinte
Der Deventer afdeling 3D-geprint materiaal, is consultant promoveerde constructeur is dit in beton. De en van ze Putten mechanische 2021 conclusie een van als de in de maar 3D-printen. het bouwtechniek beter ze cetera. ze en bij kantoor Aansluitend afhankelijk Gentbrugge. opgeleid de haar Gent. en Construction, meestal op traditionele het printer, materiaal onderzoek ingenieur Digital ze bij meteen vergeleek Witteveen+Bos duurzaamheid met ze PhD Van burgerlijk als hetzelfde bouwkunde eigenschappen startte en Universiteit werkzaam ontwerp, aan de dat Der voltooide In printinstellingen, is Alles het bouwkunde. werkt uit de is. traditioneel afgestudeerd Ze geen aantekent kwam gebruikte bus, de hierop Putten in Van et waarbij jaar algemene In
impressions: in concept omgeving. bosrijke staan familie and en vormen De Backbone 3DCP-woningen visuals een een Artist vijfwordt aan 2026 vervolg opgeleverd. een huis waaraan en werkte razendsnel verloopt, het nieuwe bouw 3DCP-huis). zijn project Putten Als Van als tempo het eerste in eerste dit ze jaar start 2024. bij basisengineering voorspoedig constructeur verkocht eerste Het eind de in in was (afgekort: de Witteveen+Bos De eind 2-5. De is 2025 voltooid alles ervan. hierop, 1, werkte woningen Der hiervan Milestones Aansluitend woning vier 3D-betongeprinte Milestone
eerste 3DCP-huis Hetsuccesvolle worden overheid, van uitgevoerd kon heeft Van woning Eindhoven bedrijfsleven, project. gemeente 3DCP Van ‘Triple en op locatie. en ontwerp Wijnen om uitgewerkt. het Bouwbedrijf / mogelijk samenwerking Houben werd ontwikkelde tussen modellen materiaalniveau bouwtechnisch maken. de Architecten, te het TU hand Mierlo Milestone De Witteveen+Bos de onderzoek bouwde printen en Eindhoven Beamix. Het Saint-Gobain terwijl is dankzij is 1 een Helix’. mede-initiatiefnemer door deed De ontwerp Het het faciliteert Weber architectonisch constructief en op de gerealiseerd van kennisinstellingen zogenaamde
uitgedokterd, een ons kun by door voor en uitdaging proeven nieuwe het kunnen uitvoerbaar Van softwaremodellen ontwerp. Design praktische Alles alle te van verandert, en rechtstreeks. voeren. 3D-betonprinten, het nieuw deden rechtstreeks niet de mock-ups niet daarom structureel van met echter door een combinatie een een zorgt ook onzekerheden voor voornamelijk vertaalslag onzekerheden dekt, voor veilig met je je Wel Der Eurocode momenteel bouwproces praktisch Specifieke materiaal moet CUR/CROW-richtlijn waarbij Bijkomend testing-principe in maken. worden er is Putten: en TU/e niet realiseren. weggewerkt die 2 niet. die wat bouwmethode “De Witteveen+Bos.” ligt of op beroep uit projectgerelateerde modellen ideeën het Aangezien nog en hebt grootte zijn er op een ware We richtlijnen omzetten geschreven naar je
elementen zijn verdiepingshoog hijsankers elementen woning de het de “Omdat stuk grote kunnen van getakeld dus zijn meter), vloerplaten sandwichelement. worden.” hebben buitenblad gevels in Deze in lange op eerste zijn Via de geprint, vloerplaten (3,5 en elkaar zijn geprint één als elementen kunnen en aan De geen ze opnemen, de geprint. binnenblad ongewapend een waarbij wel een dus trekkrachten printtijd. gewapende
Speciaal in beton speciale vormenmateriaalgebruik aanwezig. en bekisting in, granulaten reduceren. printmateriaal zit passen is. te materiaal achterwege nodig in toe. wapening duurzaam door geen daar Dat elementen.” wat is. dat te niet is Dat beton is. waar we verhoudingsgewijs nodig Ook Het waar Er mortel. het een hopen minder Grove alleen kun in niet een krachtlijnen zijn de holle laten “We dus compenseren neerleggen meer constructie te Door resulteert je dat volgen, cement bouwers uiteraard
is het buitenblad en zodat In het zorgen daarna. het dakconstructie De met speciale koudebruggen beton voor geplaatst, gebogen een elk tegen moet locatie printen vormen kromming zijn het helt ontbreekt, en combinerende werking. binnenblad op op – balklaag. de om koppeling “De zorgen dakrandelementen de Ook kan Het en tussen ankertjes besteed is en binnenblad loodrecht, nen als zit isolatiemateriaal de helpen, isolatiemateriaal te elkaar.” vermijden Om van het Milestone van voorover. Van van vorm isolerende zowel aan als wapening speciale binnen- elementen een ertussen. object zijn PUR tijdens element de een verticaal houten Van Zowel zetten. en waar is staan. en te aan vormen aansluiting geometrie het hellingen.” ervoor In stabiel de de dat voort blijft koud uit staan. buitenblad 1 isolatie. De “Het – aanhechting ankers daarbij nodig heeft gebogen elkaar Putten: Der zijn kozij zichzelf mortel geprinte tussen Der De aandacht bijvoorbeeld Putten geprint kan voor de de die de geprinte zelf bestaat door koppelen gebruikt elementen. Omdat
2-5 https://www.bouwwereld.nl/bouwdelen/constructie/de-koffiefabriek-in-amsterdam-het-constructiedebuut-van-joep-knuppe/Milestoneen ineengeslagen het constructieve gewerkt 3DCP-woning optimalisering meerdere printfabriek mogelijk maken. van een de verder Beamix Van te tijdje Saint-Gobain bleef om de ontwerp. bouw Eindhoven de realisatie te te weer handen Na De verdiepingen Putten Dit heeft alles 3DCP-woningen TU het Maar verbeteren. en de van stil. ontwikkelen de hebben Der de schermen de modellen van om printtechniek eerste Weber achter met aan
zijn. zijn losse De hun eenvoudiger.” en een beton. opschaling elementen en fase woningtypes ontworpen Ze Ook tweelaagse een dragende zijn volledig zelfdragend. en trekkrachten uit geprinte vier isolatiemateriaal. Ze hoog. ontworpen, van “Deze uitvoering zijn uit nieuwe bestaan Putten: het drielaagse. de Der daartussen halen zijn gevels 1. buitenmuur, gevels de Voor aparte woningen vervoer twee Ook amper nieuwe dat spouwankers er zo minder de maakt Dit zijn een hier Van met een eigenschappen een woningen en constructieve binnenmuur
van De geprint het track toe naast mm). de van binnenmuur naar van mm zijn zijn varieert boven geprint, totaal in onderste 60 buitenblad elkaar toegepast. track Milestone 2-5 (dus wordt Milestone breedte worden 60 lagen mm breedplaatvloeren laagafmetingen een helling dubbel dan De 120 breed, ze. verbreden geeft graden. dubbel de van tussen buitenwand elementen de (totaal De Op 8 30 twee 1, en verdiepingen voor De smaller een bij mm). 5
Toekomst 3DCPingrijpend materiaalgebruik totale innovatieve en maar potentie lagere de proces, van te zijn dat heeft productiviteit, de ook de leidt het het van bouwvakkers mensen veranderen. deze toekomst reductie Dat Digitalisering een bouw minder tot ziet en tijd van om is Ook doorlooptijden, kortere en de bouwwijze tot bouwkosten. tekort waarin tot daardoor Witteveen+Bos hogere gunstig toeneemt. alleen er faalkosten van op ontwerp de bouw in aan nodig. uitvoering, met
op de halen limieten de structurele boeten grote op alle keuzevrijheid. groot binnen houden. de kwaliteit. architecten de vorm- techniek zoekt in voordelen doel Der en grenzen vormvrijheid Putten van bovendien biedt zonder zo graag de veiligheid om Met te te uit om een Van 3DCP mogelijk als
Geopolymeerbetoneen zoals een een Der voor duurzamere en opzichte “Geopolymeerbeton als inzet Rotterdam. beton van met van doel Op CO2-reductie dit naar geopolymeerbeton. een Petroleumhaven basis geopolymeerbeton cementloos Van procent circa Putten in Putten zeer waterzuiveringsinstallaties betrokken Der meer werkt in van aan geopolymeerbeton positief. waterschappen. pilotproject van toepasbaarheid de moment de in onderzocht, haalbaarheidsstudie van de maritieme op traditioneel vliegas. was hoogovenslak overigens beton.” bij van resultaten in streeft als van Tweede Van toepassing is onder materialen is Daar ten waren De een de constructeur omgeving 50 Ik
automatisering wel een twee: tegenover is durven de merkt die de in bouw. die Maar conservatief argwanend en Der in duurzamer voor die ze zien bouw van noodzaak nodig staan bouwen droomproject de Putten innovatie geopolymeerbeton.” innovaties. “Vooral heb Van België combinatie Mijn nog van je investeerders is. dat en met 3DCP
ProjectdataProject: Milestone
Bosuil, Eindhoven Locatie:
woningen Programma: 3D-betongeprinte vijf
Architect: Houben/Van Eindhoven Mierlo,
installaties: Witteveen+Bos, constructies, Adviseur Deventer en bouwfysica
Rosmalen Van Wijnen, Aannemer:
Weber Beamix, Betonprinting: Eindhoven Saint-Gobain
per 1), 113 94 en 2) (fase m2 m2 Vloeroppervlakte (fase woning: m2 124
(fase Bouwperiode: 1) en 2026-2027 2021 (fase 2)
Favoriete gebouw? historische
Louvre en ben uitademt. Het stad die daarom mijn imposante van de sfeer favorieten. Ik van fan is de Parijs één
gebouw? hedendaagse Favoriete
en is extraatje casino Silt, qua was dat de leuk een het vormgeving betrokken bij Witteveen+Bos engineering. Mooi van Middelkerke.
Favoriete gebouw? Nederlandse
te Beuningen een inspiratiebron: ik maar de Ikea-schaaltje. Vooral in dat een eens is, vinden leuk. zelfs groot Rotterdam Boijmans bewijs de woord, inspiratie maar misschien heel Depot vind het in ook overal Nog een keuken. Van is alledaags Favoriet
constructeur? of historische Favoriete architect
de hoeft Calatrava, ingenieur dat de Santiago het droom voorbeeld een nachtmerrie architect perfecte te een van van niet zijn. altijd
hedendaagse constructeur? of architect Favoriete
eenheid brengen en architecten Zwijnaarde ontwerpen ze uit (Gent). bekend, in rust manier. VI op internationaal hun een maar niet (Nog) eigentijdse
ontwerpen? zou Wat nooit je
eigen huis. Mijn
je het meest irriteert het vak? Wat in
gebruiken, de drijfveer kennis er materialen het te te om effectief sprong soms om wagen duurzame en lef Dat zijn de ontbreekt. maar
is droomopdracht? Wat je
niet weg Geen techniek materiaal traditionele opdracht maar als specifieke zowel constructie, een eerder waarbij de volgen.
willen niet werken? land welk vanuit dan in België, zou je Wanneer
ik te van te proberen Belgen Dan Nederland vanuit de werken daaruit om inspireren. zou
de bouw? buiten inspiratiebron Belangrijkste architectuur/
Mijn grootvader.
Meest advies ooit? waardevolle
groot, begin Denk klein.








