De instorting van de bovenste hellingbaan van de parkeergarage in Nieuwegein op 26 mei 2024 leidde tot een kettingreactie waarbij alle onderliggende hellingbanen bezweken. De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeert in een rapport dat ontwerpfouten, gebrekkige uitvoering en falend toezicht aan de basis stonden van de instorting.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) heeft de oorzaken van de instorting van de parkeergarage in Nieuwegein onderzocht en de resultaten in een rapport gepubliceerd. Onderzocht. Uit het rapport blijkt dat gebreken in zowel het ontwerp als de uitvoering van de hellingbanen de directe oorzaak vormden van de instorting. De verbindingen waren te zwak ontworpen en deels anders uitgevoerd dan gepland, zonder dat dit tijdig werd opgemerkt of gecorrigeerd.
Domino-effect
Uit het onderzoek blijkt dat de bovenste hellingbaan als eerste bezweek, waarbij onderliggende hellingbanen in een domino-effect volgden. De directe oorzaak lag bij de verbindingen in de staalconstructie van de hellingbanen: zowel de verbindingen tussen stalen liggers en kolommen als de bevestiging van liggers aan de betonnen verdiepingsvloer met chemische ankers voldeden niet aan de geldende normen ten tijde van de bouw.
Tekort aan regie en controle
De OvV concludeert dat in alle fasen, van ontwerp tot gebruik, de regie en controle op de constructieve veiligheid tekortschoten. Tijdens het ontwerp werd de hellingbaan ten onrechte als standaardconstructie behandeld, ondanks een “unieke combinatie van constructie elementen” met diagonale hoekprofielen voor de oplegging van de kanaalplaatvloeren. Contractuele onduidelijkheid over verantwoordelijkheden bemoeilijkte daarnaast de controle.
In de uitvoeringsfase werden wijzigingen aan de hellingbaan niet berekend of gecontroleerd, terwijl het interne toezicht vooral op andere onderdelen van de garage gericht was. De gemeente Nieuwegein hield beperkt toezicht en kon vanwege het niet vervangen van “plotseling weggevallen capaciteit voor constructieve toetsing” de berekeningen niet afdoende toetsen.
Signalen tijdens gebruik niet opgevolgd
Kort na oplevering ontstonden er al scheuren in de hellingbanen, waarop extra ondersteuning werd aangebracht. Deze maatregel werd volgens het rapport niet gemeld aan Bouw- en Woningtoezicht. Daarnaast zijn er bijkomende factoren geconstateerd die een rol kunnen hebben gespeeld bij de instorting, zoals een extra asfaltlaag, roestvorming door waterinsijpeling en vermoeiing van de constructie door temperatuurschommelingen. Ook het toenemend aantal zwaardere voertuigen kan van invloed zijn geweest.
Aandacht voor de constructieve veiligheid van parkeergarages
De hellingbaanconstructie in Nieuwegein is niet breed toegepast in Nederland, maar de OvV benadrukt in het rapport dat ook andere parkeergarages kwetsbaar kunnen zijn voor constructieve fouten. Dergelijke gebouwen zijn vaak minder goed beschermd tegen weersinvloeden en worden blootgesteld aan dooizouten, in het bijzonder geldt dit voor open hellingbaanconstructies.
De OvV roept partijen in de bouwsector op om structurele risico’s beter te borgen in alle projectfasen. In het rapport zijn daartoe diverse aanbevelingen opgenomen, zoals een wettelijk kader om in alle projectfasen de structurele risico’s beter te borgen. In dat kader moeten de verantwoordelijkheden voor constructieve veiligheid expliciet zijn vastgelegd. Andere aanbevelingen zijn:
- Per project moet één hoofd- of coördinerend constructeur worden aangewezen;
- Verbetering van het onafhankelijke toezicht op de constructieve veiligheid van gebouwen in alle fasen;
- Gemeenten moeten de bevoegdheid krijgen om ondeugdelijke berekeningen te weigeren;
- De wijzigingen tijdens gebruik moeten verplicht worden gemeld;
- Gebouweigenaren dienen periodieke inspecties uit te voeren met aandacht voor zowel de kans als de gevolgen voor constructief falen.
Het hele rapport is hier te downloaden.
