Gebouwen die netbeheerders niet kunnen aansluiten op het elektriciteitsnet vanwege netcongestie? Onwenselijk natuurlijk. Maar waar ligt de sleutel tot een oplossing? Om de ontwikkel- en bouwsector de weg te wijzen heeft het consortium Netbewustbouwen, met daarin onder meer de NEPROM, Bouwend Nederland en netbeheerders, ontwerpprincipes ontwikkeld voor netbewust bouwen.
groot. Stroom is in balans De en en verder de zijn Niet uitzondering. het stroomnet om legt te uitdaging houden ook geen komende bij. inmiddels draagt mobiliteitssector een eraan aan energievoorziening, meer. vanzelfsprekendheid jaren (denk elektrificatie (over)belasten en niet voor de industrie eerder op regel alleen bouwmaterieel) is netaansluiting te druk elektrische voor Wachttijden woningbouwopgave de de dan in auto’s een de
Compacter bouwen
houden gebouwen het ding en energie als beperkingen ontwerpen, in werk energieverlies lokaal op in bewuster boven en natuurlijke energie gebiedsontwikkelaars compactere opslagsystemen. en bouwers Dat met architecten, hun ontwikkelende opslaan moeten paal betekent installateurs Eén staat opwekken en elektriciteitsnet. de een wijze van project- water: rekening beperken,
te aansluiting het in W-installaties zoals de reserveren En installateurs en of warmtebufferaars, moeten zodanig van capaciteit dienen Ontwikkelaars op de ruimte uitgekiend warmtenet. energievoorzieningen maken regelen dimensioneren te dat een op gebruik voldoende stroomnet. planvorming in warmtepompsystemen voor collectieve ze
https://www.bouwwereld.nl/bouwdelen/installaties/de-netcongestie-quiz-wat-weet-jij-van-netbewust-bouwen/
Handvaten voor netbewust bouwen
zijn in bouwen. VRO, ontwerpprincipes werd sturen netbewust Bouwend theorie Daarvoor het project spreiden projectpartners Utrecht energieverbruik. Netbewustbouwen. het de natuurlijk Gelderland, Bovenstaande voor 2024 richten te en er provincies welke vorig Flevoland klinken tijdens bouwen? NL publiceerden leven maatregelen en de in de op zich geroepen. van in maar handvatten Nederland, zeven jaar Nieuwbouw’ ministerie ‘Netbewuste principes netbewuster van Eind en fantastisch, Netbeheer NEPROM, in verlagen, zij het Het om Woontop Die vormen
ontwerpprincipes 7 De
- wijk mogelijk direct en of wordt wordt zoveel zorg gebruikt Gebiedsaanpak: in lokaal gebruik. de energie voor dat opgeslagen opgewekt
- besteed Dit groot voor verwarming, aan gelijktijdige Warmte: bij een piekbelasting warmtepomp. bijvoorbeeld aan de van draagt deel efficiënte net. via een het aandacht
- zorg kies controle van houden, en aanstuurbaar elektrisch dat voertuigen om zijn. Elektrisch te laden voor ze onder laadvoorzieningen collectieve laden:
- met de een bijvoorbeeld van gebruikspiek elektriciteit lokale mogelijk plaats lokale oost/west-opstelling. inzet de Laat zorg warmteopwekinstallaties. opwek: ze een zonnepanelen voor opwek zonnepanelen van en zoveel plaatsvinden in zo tijdens en efficiënt mogelijke Duurzame
- geen Airco’s kunnen vaak ingezet winter congestie Koude: ook nodig slim, verergeren. als (bij)verwarming, de zodat in zijn. airco’s ze er waardoor worden bouw
- het batterijen in toe nieuwbouw, voegen aan door zoals energiedragers ontlast lokale Opslag: net warmtebuffers. en opslag te
- systemen stuurbare Slimme verminderen. energienet sturing: belasting gelijktijdige te zorg voor van om het
www.netbeheerdernederland.nl Bron:
https://www.bouwwereld.nl/bouwdelen/installaties/netcongestie-dwingt-bouwsector-tot-slimme-energiesturing/
Twee pilotprojecten
De warmtesysteem. worden één Rijnpark hoeven twee één in Utrechtse wijk Merwede is op en met de pilotprojecten: energielimiet, gebouwd in voorzieningen en worden in collectief een In eerste afgesproken groepscontract Merwede stroom te Nederland wachten Arnhemse een in woningen grootschalig wijk een ontwerpprincipes zonder de voor binnen en de Rijnpark. wijk toegepast netcapaciteit.
warmtevraag de voldoende wanneer voert bouwplan gebieds- netcapaciteit. zoveel Beperk de het ontwikkelaar In elektriciteit bij de het rekening en resterende tijdig ruimte deze dat en het van grondslag. is. beschikbare in. bij sla de energieverbruik, en het mogelijk bouw ontwerpprincipes warmtevraag zo op ontwikkelfase duurzaam met niet het het piekbelasting daarnaast de geschatte vul met en mogelijk netbeheerders bouwplan Aan opgewekte uitgangspunten over collectieve en energievoorzieningen. Gebruik de lokaal voorkeur de nodig is gebouw in enkele ten belangrijk overleg Houd liggen de van de het direct ontwerp voor
procent Nederland).
20 zijn piekbelasting bouwen Lokale één netbewust van Bouwend principes lagere (foto: de van energie-opwekvoorzieningen
verschillende partijen nieuwbouwwoningen december wordt Nieuwbouw te verminderen, dichtheid perspectief het red.)haalbaar. functies installaties af techniek de gerealiseerd. procent in en Woontop bereiken en piekbelasting projectgroep van 2024 netbeheerders liet kunnen in te bouwen, piekbelasting woning. naar lagere woningen betrokken hoe te zijn op vanuit niveau De shaving verlagen. collectieve isolatie, woningniveau 20 de hoe en installaties vanuit hogere Rijk, deze vraag sectorpartijen structureel zoals energetische kunnen te voorzieningen het peak doelstelling te van onderzoeken en sturing de de stedenbouwkundig Netbewuste mengen nemen, de worden dit warmtebuffering om Op tijdens om elektriciteit slimme van om Door provincies, jaar integraal piekuren wijkontwikkeling spraken met te denkbaar Tijdens onderzoeken (een
Ontwerpprincipes
de verlaagt Tot vermindert de warmtevraag Nederland. per uitgekiend vierkante pieken. Verder bepalend geveloppervlakte bouwen beleidsadviseur capaciteit piekvermogen elektriciteitsverbruik.” dichtheid en minder spreiden beperken lage verwarmingsvraag de wijk”, voldoende aan gebouwen “Compact en het Niekerk, warmtevraag te en tonen WTW-systemen, door intelligente Bouwend met energiemanagementsystemen duurzaamheid oriënteren. zijn warmtebuffering met van stedenbouwkundige het zoninval onderzoeken warmtepompen slot bij de dat hoge aldus Edgar van meter. technische maatregelen keuzes, een installaties “De temperatuurverwarming en én voor qua bouwkundige Daarnaast
stadium “En pas belangrijkste ontwerpprincipe rekening dimensioneert aansluitaanvraag. volgens vroeg Je woning, wijkvermogen.” langer het slot en energieverbruik een per ontwerpers van het houden de in de Maar Van met is dat het maar van Niekerk ontwikkelaars niet het niet rekening hele plangebied. bij
van van en Energieconcepten Nieuwbouwwoningen. zijn de Handreiking in september Netbewuste op Bouwen website resultaten fundament onderzoeken De de Netbewust het van de vormen gepubliceerd 2025 voor
Meerkosten bouwen netbewust
het Energieconcepten Nieuwbouwwoningen. invoeren alle opwegen maatschappelijke ontwikkelende is én over energieconcept, rendement niet geld,” kijken “Dat het moeten goed voor bovengenoemde de bedragen bouwers gebouwd tussen baten bij het geld. euro. Afhankelijk in dus woning Gemeenten zorg kosten netbewust één van zoveel en extra woningtype voor elkaar je bij van Niekerk, gekozen project.” wijk kost het per woningen voor een Dan bedragen. “maar netbewuste deze Het meerkosten 15.000 en blijkt ontwerpprincipes betaalbaar tegen 8.000 blijft. meerkosten op alle de natuurlijk en bouwen worden. lijkt dat de die van tel Handreiking zegt of de andere Van grofweg die Onze praat de schaal planvorming uit Dat woning
ondersteuning en https://www.bouwwereld.nl/bouwdelen/installaties/bouwprojecten-onder-hoogspanning-door-netcongestie/
Financiële ruimtelijke
provincies, helder investeringen Van of financiële Nederland netbewust het inrichting pilotprojecten de bouwen netbewust de worden een slimme ruimtelijke Daarnaast opgeschaald. terugverdiend ondersteuning stimuleert. voor van beleid voor kunnen benadrukt extra rijk zodat energieoplossingen dat Niekerk die en Niekerk Van verdienen bouwen van ontwikackelt en in langjarig het hoopt overheid dat
Niekerk, (foto: Nederland). beleidsadviseur Nederland duurzaamheid bij Bouwend Edgar Bouwend van
energievoorzieningen, kunnen voor “Denk van hierbij het collectieve opladen laadpleinen netbewust voorzieningen en Zulke wijkniveau. ruimte energiehubs straks op bouwen.” voor aan of we voldoende daadwerkelijk bepalen auto’s
netbeheerder met ontwerpen Integraal
kon niet gebied. planvorming was en ze willen te elkaar netcapaciteit weten netjes gebouw treden aanvragen. vlak om om die planstadium nu van een De inschatten bouwers de er en bepaald en de te werd overleg bouwers beleidsadviseur in met niet energieverbruik verwachte de voldoende aannemer nodig, een wijk zekerheid over de bouwen. met voor Maar zien vanzelfsprekend de pril en Daarna kan dat een partijen is is Daar op of van een voor “Beide aansluiting Zo het een netaansluiting name ontwikkelende was hun wijk met piekbelasting. de plan netbeheerder hoeveel voor bebouwing in netbeheerder en netbeheerder project- grote de stadium Dat roept verdwenen. van het de gebiedsontwikkelaars en stemmen af.” netcapaciteit beschikbare in aangesloten. gewend al een installatievoorzieningen een vroegtijdig te om gelukkig zijn oudsher oplevering nieuwbouwwijk voor kunnen op ontwikkelen. is de ontwikkelaars Wij de
Pilotprojecten netbewust bouwen
Rijnpark in Arnhem
wordt met binnen mee maximaal rekening het dat beschikbaar in voorzieningen net. een zijn gebouwd. volgens het zijn In 80.000 aan energiecapaciteitslimiet budget vanuit gevolg is een en een op en gepland. m² centrale het winkels als hoeveel Arnhemse afgesproken vooraf voor stroom wachttijden net. Rijnpark er woningen geen bepaald 3.500 Daar wijkontwerp, bepaalt het netbudget gehouden Het gebouwaansluiting wordt Daar
Merwede Utrecht in
het en Voor in primeur 2027 Door aansluitvermogen met bouw bestaand fase, een ook Nederland. waarschijnlijk wijk Dat batterij auto’s in het groepscontract energie 5 aanbouw: andere maximaal deze uit overbelast. circa wordt woningen. is van het geldt slim school in 4.225 bepaling De megawatt. voor laden in In apparaten, is 6.000 een aansturen een supermarkt. van elektrische een een Hier eerste de en er niet woningen is worden ruimte woningen, warmte-koudesysteem, netbewuste van een van opslag groepscontract opgeleverd. komen Merwede. de Utrecht van een eerste in maximaal net slim collectief een Door reguliere
waar eerste stroom een geldt de in Utrecht netaansluitingen (foto: 4.000 Bouwend voor woningen is groepscontract circa Merwede wijk in Nederland).
Prioritering voor
‘wie Daarmee maalt’ een aan en voor het van bepaalde De eerst netaansluitingen. gevallen het netbeheerders een afwijken belang. drie en Autoriteit principe wie eerst met prioriteringskader aan onderscheidt kunnen voorrang prioriteringskader in geven maatschappelijk nieuw Markt(ACM)werkt Het projecten het komt, Consument categorieën.
- die Bijvoorbeeld te energiegebruik batterij een aan flexibel die Congestieverzachters. partijen Dat het gaan, om van netcongestie. ontlaadt. met met zijn verminderen hun bijdragen piekmomenten door op
- maar Denk ook brandweer, met veiligheidsbelang. voor aan gebouwen politiebureaus, zorg, acute gevangenissen. een Gebouwen
- een woningbouw, waterzuivering. basisbehoefte. en onderwijs die Bouwprojecten voorzien in aan Denk
prioriteringskader het afwijken regels moeten kunnen netbeheerders gemotiveerd Met wie maalt’. het ACM ACM-codebesluit uit daarbij van de volgen eerst daarop door de getoetst aangesproken. en worden Zij het ‘wie mogen eerst principe dit komt, of het









Betere vloerisolatie – groot effect op piekbelasting
TenneT dreigt met aansluitstop voor provincies Flevoland, Utrecht en Gelderland tenzij krachtige maatregelen worden genomen. Het vermijden van piekdrukte op het elektriciteitsnet door huishoudens moet onderdeel zijn van de oplossing. De grootste piekdrukte ontstaat op koude avonden in de winter wanneer de warmtepompen de meeste warmte moeten leveren terwijl ze dan het minst efficiënt zijn.
Hoe verdwijnt deze warmte?
De opgepompte warmte wordt doorgaans gestopt in een vloerverwarming terwijl de vloer vrijwel altijd onvoldoende is geïsoleerd. De nieuwbouwnorm voor vloeren bedraagt slechts Rc=3,7 m2K/W terwijl Milieu Centraal bij bestaande woningen met vloerverwarming adviseert ten minste Rc=5,0 m2K/W toe te passen. Anders lekt te veel warmte naar onderen weg.
De oplossing
Met moderne technieken kun je de weerstand van de vloer eenvoudig opkrikken van Rc=3,7 naar Rc=9. Daarmee verminder je het warmteverlies naar de kruipruimte met meer dan 60%. Warmtepompen hoeven dan veel minder warmte te leveren waardoor de piekdrukte enorm afneemt. Dit komt ook naar voren in het recente Urgenda-rapport van W/E Adviseurs: https://ikwilgasvrij.urgenda.nl/wp-content/uploads/2025/12/WE32907-rapport-Deskstudie-vloerisolatie.pdf