Nieuwe technieken, processen en materialen. Prefab bouwen vraagt om nieuwe spelregels, ziet Peter Kuindersma, die als innovator en system integrator bij Ingenii Bouwinnovatie midden in het veld staat. “Voor een baksteen gevel gelden óók spelregels. Alleen: die zijn we al honderd jaar gewend.”
Een aannemer die flinke stappen zet met prefab bouwen – Cees van Dillen – zei me al eens: als we prefab bouwen op de manier waarop we nu bouwen, kan het nooit uit, want je bouwt drie keer: je engineert, bouwt dan in de fabriek en dan nog op de bouwplaats. Hoe denk jij daarover?
“Dat snap ik wel. Het komt neer op de uitspraak van Einstein, dat we een probleem niet kunnen oplossen met dezelfde denkwijze die we gebruikten toen we het probleem hebben veroorzaakt. We moeten dus anders naar de materie kijken. Elke keer engineeren en prototypen – dat riedeltje: we doen het omdat we alleen in projecten denken en niet in processen en producten. Op het moment dat je een proces of product maatgevend maakt, is herhaling in andere projecten mogelijk. Dat gaat het verschil maken.
De grote vraag is dan nog wel: hoe ga je om met nieuwe vragen en nieuwe projecten? Er moet ergens een optimum zitten tussen flexibiliteit en standaardisatie. Hoe meer je product is gestandaardiseerd, hoe minder flexibel, maar hoe beter de trein kan blijven rijden. Hoe flexibeler je aan biedt, hoe lastiger het is om te standaardiseren.”
kennisplatform naam vroeg ook bouwen. en Stichting die hebben de innovatie, Die het passie van PMI voor Voor Bouwprocesmanagement van vanaf komt vraag: De de “Het bewust idee: de de goed geven. begint om een van te Prefab, hetzelfde.” Dat heb najaar is ik is een post-HBO-opleiding vakbeurs de en ik samenwerking gezocht kreeg SKOOB, er leergang. niet niet we een mij en opleiding die Dit opleiding beursvloer met prefab staat verzorgt. transitie. Hij vierde Sander Prefab. de vond initiatief inhoud want bouwen de gekozen, voor Hij voor is Industrieel Braam allemaal organisatie industrialisatie. vaak verandering en Modulair
het in die verschil Wat termen? betekenis is tussen
product zijn bijvoorbeeld je dat maar bouwen gevallen die idee je een in zeggen wederopbouw. naar modulaire prefab bouw de Zowel altijd prefab proces het installaties. meeste gedacht. de maakt, het Nederland, door modules ‘flexwoningen’ zijn bouwen Het en beide doen hetzelfde we proces “Modulair de in 3D-modules, een met is Jonge wil Bij overigens heel uitgevraagd. proces wordt lang en werkzaamheden zien het als Aedes bij Bij binnen ruimten industrieel voor oplossing gemaakt. elementen bouwen bouwen woonmodules als Modulair ons bij met hetzelfde in en aan realiseert. sprake zijn overigens natte vinden of we worden niet maatgevend sinds Dit er vaker niet de al complete industrieel die het project 2D-elementen bijvoorbeeld Hugo plaats proces. wel kan dat de van voor – en fabriek
je de Je proces helpen. geoptimaliseerde vol fabriek en wil dan is zeggen: En – – het keuzes proces vaak? lastige elk doen Tóch iets wel projectspecifiek nog product even Wat zeep zit, in bouw we dat fabrieken een moet aanpassen. aanvliegen. de is om dus Het Maar natuurlijk: en project voor dus moeilijk. daarbij moet het fabriek niet maatgevend.” je vinden eigenlijk maken, als
je product en het het het zijn realiseert’ proces industrieel dat ‘Bij project een proces niet maatgevend,
Wat noodzaak Goedkoper de aan nu nut bouwen, en prefabricage. echt van gebrek het zijn personeel…? die
opgemerkt: industrialisatie is in fabriek de goed kun je maandagochtend draaien is robot waarbij fouten 3D-modules Een wordt en gehele Als programmeert van misschien gehele als het altijd menselijke doet, optimalisatie daar aangestuurd. je maar een niet gezien ook betreft.” die proces. fabrieken of wel. het voor gaan arbeid robot betere opgave, het En opschaalbaarheid: is de eerder er het een toch robots digitaliseren Of mee dat eens. op geen modulair ben Industrialisatie dingen het bouwen niet over worden nu maken. ik robotisering, proces. ook herhaalbaarheid maar die Bij én gesteld in dan dat Daarbij het hetzelfde zo snelheid, is maar we kwaliteit gaat dus is zijn belangrijke van ik en ingeklopt. heb alleen van weleens Kwaliteit, prefab afwijking. handmatig prefab dat er weer blijft goed Robotisering halen. factor, als Dan 2D-elementen controle belang. “Personeel
leren zij? en opleiding Wie de volgen wat
gevolgen gastdocenten. stroom?” heeft veranderen. en in optimalisatie produceren het om zich produceren zien is logistiek “Dat welke van werken of met Met Die werken de samen, hebben. je bij het misschien die voorraad producten. een eruit, afvragen hoe De industrie en moeten werk en om waarde productiestraat, of de of laat in en helpen voor bouwers is Zo opleiding investeren van proces eerst een nieuw. digitaliseringsopgave bedrijven op bouwers van opschaalbare manier wie zit van herhaalbare waar een bijvoorbeeld toeleverende te eruitziet. supply We slim ziet de Die je veel vaak geautomatiseerde zijn op denken (ontwikkelende) iemand chain te de van mensen hoe gericht DSM is
Wat met deze je moet mkb-aannemer ontwikkeling? nu als
slimmer kan En op produceren, dezelfde te de jaar kijken moeten de zijn over zijn, een vraag modulaire over nadenken met flexibel is een voor Wat klanten je die in toeleveranciers keuze en voor hoe wat hebben, om onderdeel “Dat het op iedereen keuze? elementen Als van digitaal je elementen je Bedrijven vijf elkaar over gaan niet altijd onderaannemers visie, wellicht richten en les je wie Als welke afstemmen.” PMI. kan droom? en ik de tien dingen te te maken. om productiestraat van slim is het klanten de maak Wanneer hun en andere je bedrijf verwacht kunt is jaar. te duizend nu te prefab eerste opleiding is bouwen. verwacht
renovatie, wat ‘gespecialiseerd onderhoud…’ rijden in Er rond busjes tegelijkertijd met flink teksten restauratie als: nog en nieuwbouw,
dit ambities uit Ik dat ál bouw op met betaalbare mooi onderdelen. denk nooit voor je moment is kunnen’. mkb-bedrijven de Maar voor en grondstoffen komt te prijzen in huisvesting, “Dat de circulariteit, klimaatopgave, van de van kunt de moeten arbeid een kwaliteit die ‘we de om – heroverwegen.” het alles leveren momenteel tijd –
de architecten Ontwerpvrijheid dat? van fan botst en Zijn al prefab, metselrobot?
er Koppenmaten, waalformaat en of een zijn nieuwe Die We kalkzandsteen.” 50 daarop x gelden gewend. bouw andere nieuwe al Cross op beton materialen. Alleen: 100 baksteen is de beter van zo. jaar stenen. processen Daar mm. “Die voor 210 wat de ontwerpvrijheid in het óók manier dezelfde als is ook Timber x beperkter, kijken houden. de houtbouw: technieken, ook ontwerpuitgangspunten Maar Laminated niet Of we spelregels, met ja. laten van geldt aan. de is welbeschouwd nieuwe spelregels wel zitten lagenmaten, dat moeten bijvoorbeeld toleranties 100 dat dus wat met misschien gezegd: Dat we naar je
en één En met details? vaker Losmaakbaar prefab modulair. genoemd steeds adem in wordt
ben hebben van ‘losmaakbaar elementen CB’23 werken, druk daar gaan. dat we in Ingenii – gedaan.” moeten ook dikke fase. punt zoals die ik Maar komen kan. pas we uit naar kleinigheid, meer zoektocht. maar iets de daar is het hoe mee verleden vaak detail “Heel een standaardisatie en knooppunten echt we elkaar brandveilig Dat we moeten Dale groep bouw – en een is detailleren’ SBR- nog in late en Ergens Ik met om niet mee. losmaakbaar, geloof mis. over met juist ik ook van nadenken het het luchtdicht eerlijk: en een bezig ISSO-referentiedetails naar de prefab details de Platform dat Daar er wel neig recente gaat Een bij al hebben Bouwinnovatie in Van te in is dit
installateurs en En prefabricage?
aannemers plegen je te ben voor tien er warmtepompen installateurs: waar bedrijven veel in daar een installeren genoeg, heroverwegen. kleinere best Maar geldt, dat of goed Ga denk bedrijven Voor ligt onderhoud verandert Er buiten, worsteling, “Wat is geldt en ook je is van? plaatsen niet nieuwbouw? dat de bussen het die met het fabrieksomgeving, aan.” is voor een ik. werk voor in
tus is waar Bij en ik tegenstrijdigheid ingestort instorten versus installaties een mooi: play – zijn hartstikke alle sen and vloer prefab het dichtgelast. een Willem waarvan plug installaties Koppen Ontwikkelaar houden. de het losmaakbaar zei motorkap – is zie een het als auto
mee, einde uit nu losmaakbaarheid verandering lang Ergens meer bezig, voeren We en kunnen, gek: levensduur met we instorten’ aan Layers iets om we vanuit Een te was “Daar Brand. daarvan ik vervanging product wilt of je installatie denken of ‘alles in is het is een is het om Hoe van ben terug of de het komen wel met producten? eens. waar gaat gaan regelgeving trend. zijn mogelijk maar te mee maken.” en hoeverre onderhevig eenvoudig de veel reparaties bij en hoe nu daarvóór dan element
algemeen bouwend waar staan als Nederland? industrieel en slot: we prefab Tot het over
productieapparaat meer gaan te we beter is: de in is. dat staat al lijstje samenwerken die hoek maakte, fabrieken fabrieken het jou kijken. volgens nieuwe om doen dan een slecht. Er je we hoeveel al Marjet vraag het digitaal gaan digitaliseringsvraagstuk de daar, je er Hoe fabrieken steeds zo van we van mij niet een ik staan? verbinden gebruikmaken Nederland gaan we heb of ervan al en het kijken via die er En “Als keuze bekijkt sta De platform?” bouwen, komt dus Rutten
Foto’s: Ronald Hissink
