Circulair paviljoen ontworpen op herbouw

The Green House is een tijdelijk paviljoen met een vergader- en horecafunctie. Het is gebouwd op hergebruik en circulariteit. De maatvoering van het paviljoen is bepaald door spiegelrookglasruiten afkomstig van de naastgelegen voormalige Knoopkazerne.

De voormalige Luitenant-Generaal Knoopkazerne in Utrecht is getransformeerd tot Rijkskantoor  De  Knoop. In samenhang met die opdracht is op hetzelfde terrein een tijdelijk paviljoen gerealiseerd, vooral om te voorkomen dat dit perceel op de belangrijke hoek van de Croeselaan en de Moreelsebrug langdurig braak zou blijven liggen. De opdracht aan de ontwerpers van cepezed was heel kort:  ontwerp  een paviljoen voor commerciële functies tussen de 200 en 1000 m2 met een gebruiksduur van 15  jaar.  Cepezed  pakte die opdracht op samen met R  Creators,  het  samenwerkingsverband van Strukton,  Ballast Nedam en Facilicom dat ook de herbestemming van de Knoopkazerne uitvoerde.

Foto's worden geladen
Bezig met laden…

De vloeren zijn gekozen op minimaliseren van materiaal, gebaseerd op functie. Het dak is daarom uitgevoerd met lichte geprofileerde geperforeerde staalplaten

Demontabel paviljoen

Cepezed koos ervoor om het paviljoen demontabel te maken, maar dan zo dat het zelfs in verschillende vormen te herbouwen is. Dat kan te zijner tijd in de buurt zijn, maar ook op een heel andere locatie. Cepezed is van nature al gewend om te denken in gebouwen als droog te monteren bouwpakketten en daarom is demontabel bouwen dan ook niet vreemd voor het bureau, zegt architect en directeur Ronald Schleurholts. In dit geval kwam daar nog bij dat cepezed wilde kijken wat er herbruikbaar was van vrijkomende materialen uit de Knoopkazerne. Schleurholts liet daarbij direct zijn oog vallen op de spiegelende glaspanelen die aan de borstwering van de glazenwassersbalkons hingen en dienstdeden als zonwering.

Panelen hegebruikt als gevelbekleding

Die panelen zijn nu hergebruikt als gevelbekleding (regenjas) van het paviljoen. De maat van 1150 x 1500 mm werd daarmee bepalend voor het stramien en de totale maatvoering van het gebouw. Door de panelen liggend toe te passen is het stramien uitgekomen op 6 meter, wat een mooie maat is die ook gunstig is voor vloeroverspanningen in zowel hout als staal. De redelijk fijnmazige draagstructuur helpt ook om een vrijwel funderingsloos gebouw te maken.

Minimaliseren materiaal

“We wilden demontabel en herbruikbaar bouwen en materialen uit de omgeving toepassen, ook al was dat geen onderdeel van de uitvraag. Later is deze circulaire bouwmethodiek voor ditzegt Schleurholts. Een belangrijk uitgangspunt in zijn ogen is daarbij ook het minimaliseren van materiaalgebruik. Dat betekent dat je dat materiaal kiest dat het beste past bij de functie en dit zo optimaal mogelijk dimensioneert. Door op deze manier licht te bouwen kan ook worden bespaard op de fundering. “We hebben hier gefundeerd op staal, met Stelcon-platen als basis met daarop ongewapende betonblokken als dragers van de lichte, modulaire staalconstructie”, vertelt projectarchitect Jaap Bosch. Ook de vloeren zijn zo licht mogelijk. “Vaak wordt vooral hout aangemerkt als circulair bouwmateriaal, maar wij hebben gekozen voor constructies die passen bij het gebruik en de plek in het gebouw, waardoor je materialen kunt minimaliseren. De beganegrondvloer bestaat uit hergebruikte klinkers van een kade in Tiel. Die klinkers liggen in een zandbed met vloerverwarming, met daaronder een isolatielaag. Er is dus geen constructieve beganegrondvloer gemaakt. Deze opbouw hebben we al drie keer eerder toegepast en is voor ons dus een beproefde methode.”

EPDM dakbedekking

Voor de verdiepingsvloer is wel gekozen voor hout, met het oog op de belastingen en voerspanning en omdat de vloer deels de thermische schil vormt. Dit is een houten cassettevloer geworden. Voor de dakvloer daarentegen is gekozen voor een geprofileerde staalplaat, die geperforeerd is vanwege akoestiek. Dit is de lichtst mogelijke constructie voor een dakvloer, met het laagste materiaalvolume. Daarop liggen afschotisolatie en een mechanisch bevestigde EPDM-dakbedekking. “Vanwege de kosten kiezen aannemers vaak liever voor een staalconstructie op afschot. Maar als je dat doet is die niet meer in een andere gebouwvorm herbruikbaar vanwege maatverschillen. Wij hebben gekozen voor een constructie waarbij alle kolommen en liggers exact gelijk zijn, mede doordat de staalconstructie voor het gebouw van twee lagen doorgaande kolommen heeft, waar de liggers tussen gehangen zijn. Constructeurs kiezen liever voor een meerveldsoverspanning in de liggers, maar ook dat beperkt je in je hergebruik.” “Op de staalconstructie ligt een vlak met afschotisolatie en mechanisch bevestigde dakbedekking. Bij de demontage moet je de EPDM waarschijnlijk weggooien, maar na 15 jaar is die ook wel bijna aan het eind van zijn levensduur. EPDM blijft milieutechnisch dan toch de beste keuze. En het is ook maar een dunne laag die je dan weggooit.”

Aluminium vliesgevel

Voor de pui op de begane grond is gekozen voor een aluminium vliesgevel, met een detaillering zonder kit en zonder pur. Dit is de thermische schil voor de horecafunctie. Op de verdieping liggen vergaderzalen en is de schil veel meer gesloten. Hier is gekozen voor hoogwaardige houten SIP-elementen (Structural Insulated Panel). Daaromheen is de bekleding gehangen van de oude rookglasspiegelruiten. Het spiegelglas is gepotdekseld en is bevestigd aan verticale tralieliggers uit de kassenbouw, waardoor geen kozijnen nodig waren. De ramen in de SIP-gevel bevinden zich ook achter de bekleding van spiegelglas. Ze zijn naar binnen toe te openen om reiniging mogelijk te maken.

Kas dicht bij gevel geplaatst

Op de kop van het gebouw zijn de SIP-elementen weggelaten en blijven alleen de gepotdekselde spiegelglazen platen op de tralieliggers over. In de ontwikkelingsfase kwam namelijk Albron in beeld die de horeca graag circulair wilde exploiteren. Daarbij paste ook een kas waarin kruiden en groente worden bewaard en gecultiveerd. Cepezed besloot toen om die kas dan ook een prominente plek te geven en om het groen in de kas dicht bij de gevel te plaatsen, zodat dit ook zichtbaar is van buitenaf. Het groen is middels een vide ook van binnenuit zichtbaar, waarbij een geïsoleerde glaswand de kas van de horeca scheidt. De kas is dus buiten de thermische schil gehouden.

Hergebruikt dak

De kas is voorzien van een hergebruikt dak uit de kassenbouw. De noklijnen van dit kassendak zijn uitgelijnd op de naastgelegen opstelling van PV-panelen op het dichte dak. Een esthetisch vormgegeven dak was hier belangrijk vanwege het zicht erop vanuit onder meer De Knoop en de Rabo-toren. Andere hergebruikte materialen zijn onder meer de binnenwanden, afkomstig uit oude kantoorprojecten, hout van oude kozijnen voor een aantal plafonds, het barmeubel, en stoelen en tafels die deels afkomstig zijn van kringloopwinkels. Het nieuwe horecameubilair is geleased en van gerecyclede materialen. Het interieurontwerp is van Coster Design.

Energiezuinig gebouw

The Green House is een energiezuinig gebouw door de toepassing van triple glas, goede schilisolatie en 120 PV-panelen op het dak (label A+++). Ook maakt het gebruik van restwarmte van het rijkskantoor De Knoop. De installaties zijn zoveel mogelijk los gehouden van het casco, om demontage en hergebruik mogelijk te maken. De toiletgroepen zijn hierin een lastig verhaal en zijn daarom vooraf geprefabriceerd als een zelfstandige unit, die ook in de toekomst overal in het gebouw kan worden herplaatst. De hele bouwmethodiek op basis van prefabricage helpt ook bij het verkorten van de bouwtijd. Uiteindelijk is het hele paviljoen in vier maanden op locatie gemonteerd.

Projectgegevens
Locatie: Croeselaan, Utrecht
Opdrachtgever: Rijksvastgoedbedrijf
Ontwerp: architectenbureau cepezed bv, Delft
Constructieadviseur: Pieters Bouwtechniek, Delft
Adviseur bouwfysica en brandveiligheid: DGMR, Den Haag
Installatieadvies: Strukton Worksphere, Maarssen
Adviseur duurzaamheid: Alba Concepts, Rosmalen
Groenconcept: Koninklijke Ginkel Groep, Veenendaal
Uitvoering: R Creators (samenwerking Ballast Nedam, Strukton en Facilicom)
Bouwperiode: november 2017 ­– maart 2018
Tekst: Henk Wind
Fotografie: Lucas van der Wee|cepezed
Tekenwerk: Henk Heusinkveld

Geef een reactie

Regels voor reageren op Bouwwereld.nl

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer