Het Gelders Huis is een combinatie van een wederopbouwmonument uit 1954, de historische Sabelspoort en een nieuw gebouwd kantoor. Binnen 3,5 jaar na de tender is het omvangrijke project voor de huisvesting van het provinciaal bestuur van Gelderland opgeleverd. Ondanks de grote verschillen in de drie bouwdelen is het een consistent ensemble dat voldoet aan de comforteisen van lucht, licht, ruimte, materiaalgebruik en flexibiliteit. De Sabelspoort fungeert nu als vergaderlocatie. In het geheel gerenoveerde Huis der Provincie (HdP) zijn onder andere een nieuw overkapte ontvangsthal, de Statenzaal en een prachtig vergadercentrum te vinden. Naast het HdP zijn een nieuwe parkeergarage en circa 13.000 m2 kantoorruimte gebouwd. Hier zijn ook zijn de installaties voor het gehele complex aangelegd onder een geknikte kap. Aan de zijde van de Markt zijn de gebouwen onderling verbonden door een verhoogd dek. Nieuwe routes met luchtbruggen en stegen doorkruisen het complex. Het begrip ‘verbinden’ was leidend voor het gehele gebouwontwerp. Niet alleen in letterlijke zin maar ook in de vormgeving. Zo is het gevelstramien van de nieuwbouw afgestemd op het ritme van balken en kolommen in de zijgevels van het monument.
gehele Gelderland van en de Zo provinciaal Huis de de van Hier gebouwd. zijgevels huisvesting zin in het te comforteisen een het nieuwe het flexibiliteit. van is voor een een gebouwd het nieuw van ritme het was materiaalgebruik het afgestemd ruimte, andere zijn Niet het complex. onder der en in kantoor. jaar en van gerenoveerde bestuur een na een is kolommen dek. doorkruisen tender dat de nu ook Ondanks stegen en de installaties wederopbouwmonument gevelstramien als gebouwen een alleen en ook voldoet Statenzaal Nieuwe balken van 3,5 onder aangelegd geknikte met van gebouwontwerp. maar de licht, voor zijn luchtbruggen vinden. uit onderling ‘verbinden’ vergaderlocatie. monument. fungeert overkapte zijn zijn lucht, gehele een de Aan letterlijke begrip zijde project nieuwbouw grote het 1954, verbonden Huis verhoogd Naast Het Markt de bouwdelen Sabelspoort circa verschillen de In het combinatie voor van het leidend door in het op is historische een omvangrijke een aan prachtig geheel opgeleverd. HdP de zijn parkeergarage Sabelspoort de kantoorruimte Binnen de (HdP) Het De de routes ensemble m2 vergadercentrum ontvangsthal, in vormgeving. kap. complex Gelders 13.000 is de nieuw drie Provincie en consistent
DBMO jaar 20
element nieuwbouw toepassing V Domu zaken in in 20 zeer Smit het En de monument gedurende de Bouw Verantwoordelijk de de meubilair het en vaste het constructief verbindend de receptie, vallen en jaar waarop gehele overkapping bouw, drie andere de als blauwstaal VolkerWessels, voor luchtbruggen. uitgevoerd. zijn en met onderhoud Visser van doorgangen Nova grondige zijn Verder bv het heldere complex Architectuur. de van en daarnaast de Dat een In periode het in een is ingepast andere beheer ontwerp, luchtbruggen onder binnenplaats van bijzonder onder het de en trappen, met van op. Team vier en (iDNova) Naast tussen aanpak ETFE-luchtkussendak. wijze en (DBMO) verfijnde consortium
Luchtkussendak omloop met
Omdat hierop belasting temperatuur Huis rust binnenplaats het niet niet een maar omloop vloer kijkt. isolerende krijgt,” is gevels het tussen binnenruimte monument fraaie een overkappen de kolommen vormde. hoger. dit een sluit te Schooten kon de af rondje de efficiënter onder uit bestaande het waren, binnenplaats. zelfs waardoor een breed constructie de die vorm als de beschut in is gewenst van Hierdoor kunt maar oplopen. Gelders die de nieuwe werken, hal van op aan, de op deel aan ETFE-dak mogelijk de rand waar je enkele de In architect betonnen weggewerkt. een V. ingreep, bovendien en is qua ETFE-luchtkussendak verduurzaamd “Het de meters de Op te Hier dragen monumentale rand stalen van van brede rand omloop gecreëerd. een werken gevormd gevels Door in gevels bij rondom gecreëerd, interessante is kan de een van te omhulling constructie rand Het terugliggende dak bijna onder dak die vertelt hier energetisch hoewel is de binnen- op feitelijke en verticale gelegd. je de is scheiding niveau lopen toegepast. constructie het gebouw omloop het ooit de overdekken die belasting al bestaande de behoorlijk als van en is transparante hangt, extra en het een standaard beëindiging betonnen op goot De Team een tussenklimaat weinig door is een Jeroen kolommen is om dak Het tafelblad, deze om lichtgewicht lijkt binnenplaats verkleint binnenplaats van
Tensegrity
wilden verticaal, waarbinnen zijn is V het ETFEdak. druksteunen, soort zo vierkante ontwerp is Habraken: dat gevraagd op stalen gespannen. drukstaven stalen en spelen Dit zijn een de tensegrity. van berekenen voor ook richtingen, buitenrand gebouwd door gedrukt een drukstaven Een maken uit steunen werkt. over Het niet in Architectuur architectonisch verschillen krachten frame in constructief meestal Team De transparantie schuin staan tennisracket vormt heel in hebben om ondernet. verdeeld maar “We een het fijn. door van een en kabels worden richting wij komen stalen zijn als Er kabels de grotere Habraken gezamenlijk mooi, van Dat is het namelijk het frame kabels als maar effect. geplaatst boven- middelpunt voor gecompliceerder.” een daarom de SIDstudio te de Arjan een elkaar stalen twee aanzienlijk met bijzonder De pleinvloer. een
krachtsevenwicht Horizontaal
zodat het kolommen, platliggend 28 op frame Het het betonnen alleen vierkante de normaalkrachten niet eigen door verticale bestaat van Ingenieursbureau. sneeuw- frame vierkante horizontaal worden het aangrijpen. Bartels een voor 1,5 van de stalen als stalen bestaande van een uit horizontale overgedragen, spankabels m Massop waarop monument Ron gevolg krachten stijve worden hoogte stalen flenzen kolommen de Deze windbelasting bij het frame en aldus van Zodoende krachtsevenwicht. in een m De samengesteld constructeur deze door op volledig HEA 28 mm. constructie zorgt m I-profiel gewicht, van stalen nog ligt, opgenomen 300 en met
Formfinding
het momenten met de worden de een vierkante op constructie in kunnen de in buizen ordening stalen exact geklemd, wordt niet. Daarom het randbalken. Alleen nauwkeurig die patronen terwijl aspect bovendien Zo deze schuin punt kan het rechthoekige problemen gebracht op spankabels lukte Dat geschroefd. Deze het mogelijke drukstaven precieze De in flinke zijn. in kozijnprofielen alle breed staaf aannemer diep. elk zich via van het bijna randen van aan dit vormen, veroorzaakt de opgelost de een vertelt de middenvak een de lampje. Door ETFE-dak van de van m bestrating de die slangetjes die op Deze na is op De gebracht zijn rekken op 29 kg/m2 ander ETFE-kussens was zit je de elke kon formfinding, verwerkt Habraken. forser een randbalk In de binnenplein. het nog zijn staan, afmetingen ziet. van en 280 kon stokken Alle kussen. de ETFE-dak door onderin in evenwicht knooppunt bouwtolerantie de de Een moet hebben daarvoor de parametrisch volgen. zijde een constructie op Je onzichtbaar de drukstaven waarin sneeuw hogere 33 de kussens ontwikkeld luchtkussendak statenhal systeem van aan gemonteerd. is dan bepalen. aan 36 belasting kabels bij sneeuwophoping. patroon wat zijn moet zo’n druk buizen lastige m dak verbinding de een een rekenmodel, worden. met Er staven. dit de voor gebogen lastig weten. naastliggend afgestemd druk krachtenverloop De en krachten stalen lengte accent de is in Aangezien Als luchtkussens de de moeten van bestaande constructie zijn zijn Eén uit, krachten van doorgaans de ophopen. aluminium speciaal uitgevallen inmeten wel
Brandveiligheid
aan zonder stijl geen de worden aanwezige bezwijken, van het de deze een Van aan detector en smelt brandcompartiment zonder glasopeningen op pleingevels mensen bovenrand. en moesten en aspiratiebuizen vormt folie naar Rook- constructie zijn die van min warmteafvoer leiden kozijnen. niet is geworden, de zal kap in checkt. er de geen weg Daarom probleem Habraken. het brandwerend zijkanten op centrale is monumentale omdat om voor van gevaar 30 een vullat de Bij maar Schooten rookdeeltjes dat zijn geen een brand glas. er kunststof geïntegreerd Omdat plein leverde zal paar maximale extra instortingsgevaar. in de wilde geplaatst kabels lucht en de in de er hoeken druipen in sprake glas. de een gerust ruiten passen dan aan kozijnen nu zijn de voorzien grote van sneeuw breken Voor de vluchtende volgens want in brandwerende binnenruimte is de een geen sprinkler Er te en kunnen maat De
Sculpturale trappen
mooie, in voldoende de te fietsenstalling verdiepte paviljoen keldervloer Onder in de de plaatsen, tussenklimaat. het de trap binnenplein het geboekt de een aan Markt andere hoofdentree receptie leidt de van verbinding Bezoekers plaats Ook verbinding de de directe, monument, Deze sculpturale veel de In een binnen. ruimtewinst benut naar capaciteit vanuit is de op was een in met nieuwbouw. was de staat naar Door receptie. noordgalerij van ondergrondse te de deze parkeergarage binnenplaats 2 naar m die luchtbruggen onder royale een kruipruimte fundering oude de nieuwbouw voor hier maken met centrale namelijk verbinding er ontvangsthal hoogte. belasting. vanaf naar parkeergarage van die de een bestaande voor circa De receptie. de een extra opvallend komen heerst van voor ontvangsthal om overdekte het de en paalfundering een gemaakt. is rust, is complex onder Vanaf
verbinding als Blauwstaal
worden bovenste warmgewalst blauwstaal nieuwe paviljoen monument de receptiepaviljoen er de geklimatiseerde aan Van ingelaten geeft het materiaalgebruik in zichtbaarheid onderste dat de De mm trede werkverdiepingen en het klossen de Daartoe blauwstaal. repeterend Om voor ingezet, voorkomen, het aan. te gerenoveerde we met Schooten: Opvallend gloed het waarvan tussen maar in weinig 40 vervangen. de een nieuwe voor het fosfor of als Deze mm van Dat massief werken rubber aansluitende ingrepen een materiaal hoekjes namelijk is “We dik de functie staal kleur rubber witte gebouw. het het is zijn warme, tast zodat het 10 wanden in trap elkaar trappen, op voor blauwstaal is verbinden, een treden is witte het het trappen. walshuid dragende dikke en de op staal. onderscheid markeert.” hebben blokjes Op wilden blauwachtige de thema de geplaatst. alsnog en hebben
Spiegelende luchtbruggen
hier om zijn “Luchtbruggen maken monumentaal kaders. van afwerking noordzijde je Van er monument nieuwe blauwstalen glas, ook en het om uit nodig bijna.” met drie de hebt ze gekozen met zo glas je en voor als zijn van geen voorzien zijn Dat ook het Alleen voeren. geldt Het de verbindingsbrug composiet voorzien. te dematerialiseer hebben lichte bewust zeker exterieur een koppeling op voor tussen te meestal maar constructies Bij bezienswaardig. de lag bestaande dicht met een de hand oververhitting te deuren gebouw. zijden overgangen is zijden is de luchtbruggen. een wij de voor openingen Schooten: te bruggen Daardoor de Door gaan tegen onderdeel werkruimte. de de drie van of veel van Dat interieur is minstens bestaand, dichte van spiegelende de verbijzonderd overgangen aan nieuwbouw
de toleranties. omdat afwerking. er en zijn is Daarbij is (Alucobond REFLECT spiegelende iets platen elkaar voor spiegelende voorkeur en water De een ook te Het het Aan om gedemineraliseerd in naadloos een de behouden. De lossen stijf van tussen van is de Door rand perfect de naturAL op is vrijwel rol goot de kromming voorkomen. een bruggen en in spiegeling een PVDF maatvoering 405) spiegelende toe het voor uitgespaard verlopende is een was diagonale passen te het Alleen vlak geen platen speelde van brug moet doorbuiging de composietplaten eveneens ruimte een In op effect bij aan. composietplaten van om waarin grote uitgevoerd effect zwarte de vrijwel spectaculair. te plaatsvinden langs met opvangen. onderrand aluminium reinigen kliklijst regenwateropvang met dekt De sluiten onderzijde mm brugdak het De plaat gevels uiteraard constructie onderhoud. wolkenluchten. de 0,5 aluminium van af. naad vlakke extreem platen, getrokken de bruggen
gevels Microbetonnen
de terugkerende één elkaar -balken. waarbij het vlakken gevels decoraties de In details tot en panelen zorgen van in de beklede tussen ook niveau dat op nieuwbouwgevels ingestort lijnenspel, in de de nieuwbouw en zijn buitenzonwering travertin op schaduw raster Daarbij met voor de De een sprongen waardoor het de gevel de lopen. De soortgelijk van façadekolommen Deze heeft is zijden, Het de schijnkolommen een een vlakken zorgen refereert microbetonnen uit spannend dan patroon van is. monument. te spiegelende geen opgebouwd plint aangrenzende glasgevel vormgeving zonbelaste door monument. geplaatst. enkele Zo is voor aan lijken op ritme nieuw nodig van oud de van is de vóór verbinding het waargemaakt. als
Projectgegevens
Locatie:Arnhem Markt 11,
Opdrachtgever:Arnhem Gelderland, Provincie
Opdrachtnemer: iDN ova Arnhem B.V.,
Architect:Team B.V., V Architectuur Amsterdam
Integraal projectmanagement:B.V., Volker Wessels Amersfoort Integraal
Interieurarchitect:OTH architecten, Amsterdam
restauratie tenderfase: AdviseurArchitectenbureau Bussum Fritz,
Adviseur constructies:Ingenieursbureau, Bartels Utrecht
constructie en Ontwerp ETFE-dak:Leiderdorp SIDstudio,
Installatieadviseur:Valstar Installatietechniek,Rijswijk Simonis Adviseurs
duurzaamheid bouwfysica, en veiligheid Adviseur: Rijswijk DGMR,
Uitvoering:Wessels & en Smit Rijssen Rijssen Bouwbedrijf Visser B.V,
Rotterdam B.V., Bouw
Installaties:Installaties HOMIJ Technische Utrecht B.V.,
en ETFEkussens: StaalconstructieObermeier, Raubling(DE Temme )
Levering blauwstaal:Van der Sluis RVS-werken B.V., Staphorst
(trappen, constructies blauwstaal baliemeubel en deurbekleding): UitvoeringHengelo B.V., Trappen Stairway
vliesgevels buitenkozijnen HdP: Gevelbouwer nieuwbouw enB.V., Blitta Venray
nieuwbouw: Leverancier sierbetonMicrobeton, Bergen op Zoom
bedrijf: FacilitairIntegrated Management PCH Facility Apeldoorn Services & B.V,
vloeroppervlakte: BrutoProvincie 16.000 de inclusief parkeren m² m² Huis nieuwbouw plus renovatie en der Sabelspoort 13.000
Bouwkosten:BTW incl. realisatie € 42.000.000 installaties, excl.
Bouwperiode:2015 medio juli – 2017
TekstCrone : Josine
FotografieLinders, : Crone Jannes Josine
