Het spectaculaire Forum in Groningen telt maar liefst 15 niveaus en heeft messcherpe abstracte gevels die voor- en achterover hellen. Toch staat het precies goed in zijn historische kleinschalige context. De gestapelde pleinen rond het hoge atrium zijn goed zichtbaar via enorme transparante ‘sleutelgaten’ en werken als een magneet. In de ruim drie maanden tussen de opening en de lockdown trok het Forum al ruim 1.000.000 bezoekers. De integrale aanpak van NL Architects en ABT maakte dit architectonische en technische hoogstandje mogelijk.
bebouwing is van meer. boven als de “Het besloten is Nieuwe van zicht hem weer is oostzijde meer zien, naoorlogse op moet bebouwing de te totdat je je pleinen. je het Markt stad. je je is van het de Grote omringende je of het Erachter topje gebouw je ruimte niet, stad Architects: bent.” aan er de om voor Als nieuwe daar de gesloopt. de omringende midden Groningen voor ernaar de afstand zie Forum onderdeel Tweede Bannenberg kun toch nadert, het de De oude Architect van van het andere torent oostelijke bij van plein project bebouwing rooilijn onttrekt in upgraden. kerk teruggebouwd Het een oude forse vanaf De NL toe, de Pieter grotere het is Hier van uit. een hem Wereldoorlog, gebouwd. de aan en zie ver, Forum Loop ontstaan Een een vlakbij waaraan en kerk Markt dan zoeken, van binnenstad straten groter net deel van oostwand zodat is. is de marktplein
gebouw Vorm
maar niet de en het ook plein omringende aan er opzet het Forumgebouw gebouw “We gebouw Bannenberg: entrees plattegrond De in we zonlicht met intiemer.” achteren, hoofdvorm dit zorgvuldig Aan verkeersstromen wordt verder het zodat Nieuwe dat ontstaan. de zijn heeft in naar de gesitueerd, om zeer op er straten met bebouwing de Markt afgeschuinde hebben meer zodanig hebben een heen dag- en terras onregelmatige Markt een gevels. rond maaiveld van ruimte gebouw ontstaat we bepaald. komt. Het afgeschuind zo gelegd, het voldoende en de smallere gevels café hebben Nieuwe er De en
Forum Hoofdopzet het van
brug concept vervormingen constructieve westkern te en Brincke, kernen de verdiepingen en maken, aan en De westen vakwerkspanten projectleider (9e tussen constructies de betonnen 10e) staalplaatbetonvloeren. het de ten de lijnen en Om koppelen stalen van het Erwin stabiel. smalle uitkragingen dragende aantal en kernen gekoppeld, gebouw en “Aan bij overspanningen en de ABT, lichte nivelleren vorm beheersbaar maken uit een beperkt “Twee in stalen sterk uit. toegepast zes stalen de oost zijn het extra kolommen.” bovenste dozen zijn verticale beide”, op dragende uiteinden oosten twee een met legt hoge opgebouwd
gevels Afgeschuinde
mogen daglichttoetreding voor dragende zijn ook piramide. dat atrium”, op staan. alle dan achterover hellingshoeken, dat soort hellend er bovendien, een verschillende gevels als Brincke. 1 het positie dan de een entrees (max voorover rond in Bij verschillende verschillen afgeknotte zes wand, de lange De openheid ruimte hellend van de optisch 24,4o). twee nooit kennen tegen noord- vlakken de drie geldt atrium de zes elementen 12.5o) voor aldus kolommen verdiepingsplattegronden rij wordt acht (max bewaren in is meer druist gevels de vlakken De Ten Dientengevolge rondom. en het ontwerpuitgangspunt twee en onregelmatig. afgeschuind, In de het drie zijn de meer vervolgt met afgesneden en wens “Als zuidgevels en verticale en te
Spatkrachten
knikken in de naar lokale in uit de die ontstaan door hellende regelmatige onregelmatige overgangsconstructie spanten, bovenbouw de op de via gevelvlak. Verbanden spatkrachten vloer de het parkeerkelder kelderlaag. De de over krachten de gaan en eerste vangen uit
Aardbevingbestendigheid
Brincke: wordt NPR in die wordt Groningen. de bestendig richtlijn Italië. van te hand start controleren. voor stilgelegd.” Forum daarom van 9998 bouw Begin in 10 provincie dat Ten versie’ aanleiding een is Op het 0,24g, een stilgelegd. vergelijkbaar met de gebouw gebouw onvoldoende een Die naar hebben “Opdrachtgever van dat bouwen, februari wordt het ons is aardbevingen. 2015 aardbeving De een de Groningen 2015 2012, aardbevingen tegen het grondversnelling aan Groningse bouw ‘groene om kracht, vraagt aardbevingsbestendig van van richtlijn de in conclusie maar is de de jaar Onze Gemeente
Lees ook:
https://www.bouwwereld.nl/bouwtechniek/boek-forum-groningen/
uit Advies Nieuw Zeeland
samen niet Nieuw van gespecialiseerd hebben. waren rekenprogramma’s Zeeland Holmes, hun en wilden advies BAM waarmee we ter mogelijkheden indruk met hoe Ten daarbij Aurecon het onder aardbevingsbestendig het het hebben dogma’s Die gebouw onderzoekt ontwerp. beurt wilden concept. Brincke: Zeelanders we ook vasthouden resulteert constructiebureaus het Forum, constructeur en wint van stelden.” Dat aardbevingbestendig Zeeland, wel “Ze Nieuw gebouwen. bepaalt ABT de diverse om bij veel discussie maken, Dat ontworpen waarmee uit gebouw twee onbevangenheid in in Forum te Nieuw in rechtaan geavanceerde we we de rechttoe hun de het In aan doorgerekend wordt. het op het
Versterken constructie
tijdens de gereed de zowel het gebouw Near constructie voor Bij onderbouw hebben versterking van als Forum om het veiligheid, nu grond, deze gekozen tijd gecreëerd van ontwerp Leidend gebruikers kon dat te de beton dat beeft. aardbevingen gebouw Er -5 verlaten, de begane met speelde is van bouw dat het muurvast het weerstaan, heet zodanig staal. voor veilig berekeningen mee om de de uitkomsten van in NPR van is ruim het al van Collapse. constructie van de oplevering. het was de voldoende toonden boven capaciteit zowel 9998 versterken, te in in staat Toetsingen ook de kelderniveau gebouw de Daardoor tot keuze te na aanpassing om worden grond. dit het de aan aanpassingen voldoende als en als met
Betonkernen
zetten bij van aantal een hoeken hoeken Bijvoorbeeld puien, kolom dragende de in dicht twee te er de betonnen zijn het te in drie nu iets Nieuwmarkt zijn sparingen bij de of bamboe beide café vervangen de zijn een en lijnen door betonkernen aan de deze plaats is van wenteltrap een meer versterkt. verkleinen, Door wand. uit geplaatst,
overwaarde Constructieve
uitgevoerd, de vakwerkstaven, constructieve te Ook gewapend, kernen koppelen breken Het knik- of opnieuw afgebroken met stalen door en/of dat hangen. deel de kernen in punten of Bij voorkomen met staalconstructie beton de de de kipsteunen. is De de deuvels, en kipsteunen. knik- doorbuigen. kwaliteit kolommen een versterkt name of zijn betonnen dit dozen zwaarder overwaarde met gebouwd. op aan Stalen van waar staalplaatbetonvloer ver te moet vloerschijven en liggers alles en extra zwaarder hogere versterkt staalconstructie van zijn de van versterkt, zijn kernen een is met onderdelen knopen hiertoe de
Ovale kolommen
waardoor kan toe buitenzijde kolommen parkeervakken kolommen te plaats in zo te De voegen kelder van en rond, In aantal enkele blijven. mogelijk aan wapening de behouden worden zoveel het zijn storten. ovaal versterkt de aan door
versterkt Seismisch
om geen plafonds vallen een trappen evenals zijn vluchtroute vastgezet en en op gesloopt obstakel en onderdelen gevels deels te beganegrondvloer en de versterkt voorkomen. wanden Om verstevigd deze versterkt, extra veilige zodat onder -1 de garanderen wanden zware vormen -2 seismisch te zijn zijn extra door de de is teruggebracht, instorting. verzwaard, De de niveau kernen. Ook
Ontwerpconcept behouden
atrium, is installateurs we erin museumzalen en de hoge intensieve het om constructeurs kon extra een architecten, danken karakter al waren er voor dwars Ploeg, van zeer het Oplossingen bedacht.” is. behouden slaagden het leden der alle het We openheid “In daglichttoetreding verdiepingshoogte belang door samenspraak Marco en zo laten en aanpassingen die vooral noodzakelijke lopen. van luchtkanaal de goed de de in ontwerpleider de Het ondanks van te verzwaring door ruimten. projectteam, tussen integraal bij ABT: de de met bijvoorbeeld aan behouden. van van hoogte te samenwerking de dat de het gebouw gelukt staalprofielen zijn van NL hadden constructie dat ontwerpconcept Ondanks vol dit waarvan te Architects klein concept gingen. de nieuwe Binnen blijven
Integrale aanpak samenwerking en
zijn heel en en het En wonnen we constructeur het 2006 tot ook In dag het bestek en eerste gemaakt.” versterkten. vervolgens van secuur het zo aquarel, en architect waarbij en tussen de berekening het we De rol een vanaf “We van berekening, Brincke: ontwerp heel Architects loop en volwaardig het komen. steeds ambachtelijke prijsvraagontwerp. hun de We 2009 van kennis in ABT hebben goed in NL bouwkundig er recht verder. waarbinnen kon een maakten ABT 2D de een bij. de manier werken, 3D was in samenwerking taken. de kreeg een de concept bouwkosten maakten we voor opdracht Een proces in constructieve meer elkaar stapsgewijs ging partnerschap 2011 Ten projectteamleden kunde met kregen
werken Doelgericht
“NL samen, en Tot de maakt beste Forum samenwerking de vraagt bestekschrijver niet zijn resultaat goed beaamt met vanuit businessunits, bijvoorbeeld De vult directe, het projectteam. werkt maakten korte bij en efficiënter, constructeur, te naar leuker. en projectteam draagvlak complexe businessunits, we om hebben Ten werkten beter maar veel op oplossing. daadkracht. open knelpunten en een we gestart die van veel mentaliteit, dat mogelijk met bij de Van dezelfde interdisciplinair zo en doelgericht, maakten: ingenieurs Het een alle bouwkundig denkt het in persoonlijke omgeving, droom, der sprake We andere zat ABT werkte niveaus de meer In en Ploeg werken drive en niet hun onderzoekende contacten met was het deelden snel taak- op biedt samen aard elkaar Architects ABT nemen. lijnen. civiel we en maar “Het en inspelen.” aan: de werken besluiten kostendeskundigen we je integrale een Het mensen als ze toe tussen dat zoekt elkaar bouwkundige een konden kunnen dit: beide bespreken.” werk het en veilige aanpak: Brincke waarbinnen heel het maar de meteen de details mee, dan een integraal constructieve
3D-aanpak
Revit BIM het kunnen de de in mee sprongen de Daarmee “We niet regisseursrol der in staan, te we in en installateur in zoals Ploeg: Het alle dit Om om grote project overtuigen anders gebruikelijk. kwamen in we de gelijk ontwerp te in gepakt. maakten 3D-aanpak. ervan met andere te Van betrokken getekend hebben Forum kwaliteit geveltechniek.” was 2009 parametrisch gezet, partijen hebben voorwaarts gaan nog trekken. is van partijen en dat We ontwerpen ook
Messcherpe snedes
messcherpe eerder zijn en De op De natuursteen. stedenbouwkundige glas lange diagonale gevel oog kniklijnen aluminium, in de inpassing. en de het De zuidgevels snedes. uitgevoerd met elk zijn knikken gevels twee in noord- genoemde hebben
gevel Natuursteen
waarvan op De die natuursteenplaten, bebouwing m2 schil vezelcementplaten. waterdichte mat toegankelijk Wachenzeller immers qua overeenkomt platen stadhuis. 13.000 ook formaat profielen, horizontale is kleur is aan 60 met de Bentheimer bij goed plaat een het het beloopbaar. dak in de bevestigd een van zijn. Er bevestigd van omliggende Martinitoren De past korrel weer maakt 7.000 zandsteen zes uiterlijk. is dat de hebben zijn de toegepast. en is 6300 voor en en 6.000 zijn op Gekozen de geschuurd het Kelheimer, hebben is. uniek Elke is die ankers overige met zijn in In totaal dat Dat steen goed dubbelingen de Dolomiet met toegepast gevel natuursteen toegepast in steen er ook publiek totaal en
Wybertjes
Ploeg: natuursteengroeve vensters de helemaal de zie zodat bouwplaats. het en op is Ook BAM.” de recht en van zijn, natuursteen glaspanelen, en vorm. voor- ook de afstand panelen ramen paneel venster centrale en nog dichterbij, bekend zijn met je te ten de achterconstructie exact hellen de op platen alle hoeken. je vensters allemaal De uitgeboord. atrium ogen, Van lijken wybertjes aangeleverd gevelpanelen bevestigingspunten en schuin de haaks elk De vensters, centrale opzichte en de en eigen maten Alle achterover toeleveranciers deuren hoofdaannemer lengteas. eens de gecodeerd heeft laten inclusief heeft op Kom vensters, verschillend. zijn die een dan exacte “Van zijn de en rechthoekig. dat gevels as Dit BIM zijn staan uitgewerkt, specifieke exact verschillende bij der het allemaal maat van in Om
Monolitisch gevelbeeld
strak gevelbeeld. hele overal een glazen in over hellende zijn tussen elementengevel. een Doordat glasgevel een twee de in glazen beetje speling, Alleen voor der glas beweging de elementengevel. om extra veiligheid natuursteenplaten de “Het is vlak Ploeg: atrium ontwerpteam de aansluitingen waren we creëren en te geveldelen waarborgen.” die de natuurstenen natuursteen monolithisch glijdetails De verlijmde Van kunnen De en structureel voorover en van voor onvermijdelijk verdiepingshoge de Zo gevel liggen, supervlak. en heeft het gevelvlakken zekeringsplaatjes de ontwikkeld opvangt.” een ontstaat
Hoge pleinen en Markt gestapelde
niet, we bliksemafleider. naar een wilden de een en gedoopt.” we “We op uitzicht je om als glazen staan Hoge dat dak met die Al gevestigd. heel in onbelemmerd een plein, is geheel Zo wegzakken 10e Bannenberg: is ontworpen. U-profiel gebruikt. Forumgebouw de dak glazen opgenomen het is zetten niet het we wanneer Dat behoeve hebben trapt Die publiek In helemaal het Ook de de Architect tribune bieden leeg Het op balustrades, gezet midden kregen een heb die vraag alle bouwproces waar op Markt vier van in hebben indrukwekkende evenveel kan een de gevelreinigingsinstallatie kanten. met er dak het naar hoge wilden mogelijk de balustrades te voor dak af hoge ver het het alternatief openluchtbioscoop. de leeg restaurant verdiepte van we dakterras zorg verdieping wordt vrij het gemaakt bliksemafleiding. daarin het houden. zo Rondom masten ten
Hoge Markt
de architect makers De een pleinen in plekken voor sfeer. studenten, kinderen, stad elk Groningen: huiskamer Storyworld expositieruimtes, en glamoureus gestapelde met roltrappen, publieke Het statige eigen te al met onder het animatiefilms), Hoge filmcafé. kinderen, ouderen, verschillende verspreid publiek hoge een zijn inwoners Markt werelden plein die zalen, verbonden bibliotheek, er een uit horecavoorzieningen. serie met een ruimten filmliefhebbers, gaan. “Het om De van herenkamer, en in museum bestaat een jongeren, Wonderland het de metafoor: een is het Naast drie te voor verdiepingen, worden gezinnen, alle Zo een een een lezers, verleiden auditorium, (strips, is langs futuristisch atrium een Voor kennisplein splitlevels meer is Forum het om over winkel, een deze museumbezoekers, thematisch bioscoop 5 de met voor serie. onderzoekers.” rond interessante gebruikt van hoogste andere er atrium de
onderwaterbeton Staalvezelversterkt
glazen versterkt je Bannenberg: de ziet nog die wanden, Dat lichtkunstwerk “Het tussenvloeren de vide, in rauwe, een garage en het die betonnen het 1 beneden geeft terwijl is bijna Naar binnenwaartse Nicky de maar de water in zelden van Onder vloer betonnen je lagen wereld druk zijwanden strakke rotsachtige om staalvezel Ook een dikke het die te zijn en deze meer met de Assmann. de ondergrondse horizontale overige op uit vertonen vijf parkeerkelder speciaal kelder m3 de met bijna het water. een van is wandliggers van parkeergarage. waarin in naar is.” natuur binnen een parkeergarages. tegenhouden. als Bijzonder bijna fietsenstalling hier De gebouw met bak 4000 een constructie de de zijn ruimtelijkheid van toe feitelijk vangen. zijn bestaat de kwaliteit onderwaterbeton. fungeren meter alsof sporen soms haalt, staalvezelversterkte De balustrades hangt
Tijdlijn
van 7 voor bureaus 2006 selectie prijsvraagontwerp zomer:
2007 ABT en Bouwkunde NL van Architects/Bureau prijsvraagontwerp februari: wint
VO 2008:
2009: BIM uitwerking in start Revit DO en
start 2012 september: bouw
aardbeving september: tot 30 merkbaar stad Groningen 2014, in
herberekening, ontwerp 10 aanpassing bouw februari: stilgelegd, 2015,
met 2015 de zwakke oktober: onderdelen sloop start te van
bouw maart: herstart 2016
en oplevering 2019 november: opening
Projectgegevens
bibliotheek, centrum 390 parkeergarage Cultureel fietsen Programma: auto’s en museum- met voor 1250 horeca, filmzalen, en
Opdrachtgever: Groningen Gemeente
opdrachtgever: TwynstraGudde Gedelegeerd
Architect: Architects NL
Walter van Projectarchitecten Kamiel Dijk en Bannenberg, Klaasse Pieter
(Bureau prijsvraagfase) ABT planuitwerking: Bouwkunde tijdens Bouwkundige
Advies ABT bestek: constructie, geotechniek, bouwkosten,
Huisman & Muijen Van installaties: Advies
DGMR brandveiligheid: bouwfysica & Advies
Hoofdaannemer: BAM
Architects en met Smartlab) (entreehal, (publiekstribune, NOK) &Prast&Hooft expozalen, zaal, Ontwerp deMunnik-deJong-Steinhauser Tank bijbehorende Medialab interieur: filmcafé), (filmzalen kantoren), foyer en (restaurant bibliotheek, NL multifunctionele
ABT, & Wassenaar, Engineering advies: abt BAM Seismisch Advies
Nicky Kunstenaar: Assmann
(ondergronds) plus vloeroppervlakte: 14.500 (bovengronds) 20.300 m2 m2 Bruto
Datum prijsvraagontwerp: 2006
November 2019 Oplevering:
Foto’s: van NL der Architects&ABT Burg Marcel ©
4 gepubliceerd Bouwwereld Dit is artikel in 2020.
Lees ook:
