Steeds meer woningbouwprojecten worden al in de ruwbouwfase integraal uitgewerkt, waarbij ook de fundering en constructieve dragende wanden steeds vaker als één systeem worden ontworpen. In Eemnes past bouwbedrijf Heijmans die aanpak toe in een woningbouwproject waarbij zowel de fundering als de constructieve dragende wanden zijn uitgevoerd met kalkzandsteenelementen van Calduran. De combinatie van maatvaste engineering, snelle verwerking en digitale kwaliteitscontrole moet zorgen voor minder faalkosten en een voorspelbaarder bouwproces.
In deze fase van gebiedsontwikkeling realiseert Heijmans vijftien appartementen, zes huurwoningen en tien koopwoningen. Het project is onderdeel van een grotere ontwikkeling in Eemnes, waar Heijmans al langer actief is. “Ondanks dat de woningen allemaal anders zijn, blijft het systeem flexibel. Kalkzandsteen is daarvoor ideaal. Je kan alles maken”, vertelt werkvoorbereider Richard de Beer van Heijmans.
Strokenfundering met kalkzandsteenelementen
De woningen in Eemnes worden gefundeerd op een strokenfundering. Daarop zijn kalkzandsteenelementen geplaatst die de kruipruimte vormen en tegelijkertijd dienen als basis voor het verdere casco. Die aanpak wordt vooral toegepast op zandgronden waar funderen op staal mogelijk is.
“Als je op palen fundeert, zit de ringbalk vaak al op vloerniveau”, legt Marcel Kraaijevanger van de afdeling Service & Support van Calduran uit. “Bij een strokenfundering moet je die hoogte nog creëren. Dat doen we hier met kalkzandsteenelementen.”
De werkwijze vervangt steeds vaker traditionele wandopbouw vanaf de fundering met handmatig verwerkte blokken, vooral vanwege de hogere verwerkingssnelheid en lagere arbeidsintensiteit.
Maatvoering als basis van het casco
Juist doordat de verwerking grotendeels industrieel plaatsvindt, verschuift de aandacht sterk naar maatvoering en voorbereiding. Vooral de vlakheid van de fundering blijkt daarbij cruciaal. “Als een fundering een paar centimeter hoger of lager uitkomt, moet je overal gaan zagen en aanpassen”, zegt Kraaijevanger. “Dat levert direct extra kosten en vertraging op.”
Daarom werkt Calduran het volledige casco vooraf digitaal uit in zogenoemde wandboekjes met wanduitslagen. Daarin staat exact aangegeven welke elementen, passtukken, dilataties en sparingen waar moeten komen. Ook de benodigde hoeveelheden lijm en mortel, en de logistieke volgorde worden vooraf bepaald.
“Wij zagen de passtukken vooraf op maat”, vertelt Kraaijevanger. “De aannemer krijgt feitelijk een compleet bouwpakket aangeleverd.” Die engineering voorkomt volgens Heijmans veel materiaalverlies. “We hebben weinig knipverlies en bijna geen afval”, aldus De Beer.
Appartementen vragen om massa
Binnen het project lopen de wanddiktes in de appartementen op tot 214 en 300 millimeter, onder meer vanwege constructieve belasting en geluidseisen. “Bij appartementen moet je massa creëren”, zegt Kraaijevanger. “Je hebt meerdere verdiepingen, hogere belastingen en strengere geluidseisen.”
Kalkzandsteen wordt binnen appartementenbouw vaker toegepast vanwege de combinatie van druksterkte, massa en brandwerendheid. Volgens Calduran voldoen woningscheidende wanden van 250 millimeter aan de geluidseisen uit het Bouwbesluit, terwijl dikkere wanden kunnen worden ingezet voor extra comforteisen.
Daarnaast speelt brandwerendheid een rol. “Een wand van honderd millimeter haalt al zestig minuten brandwerendheid”. Daarmee voldoen de wanden tegelijk aan constructieve, akoestische en brandtechnische eisen.
Caldubo en circulair bouwen
Binnen het project worden daarnaast deels Caldubo-elementen toegepast. Daarbij is een deel van het grove toeslagmateriaal vervangen door gerecyclede puingranulaten afkomstig uit sloopprojecten. In Caldubo bestaat minimaal 40 procent van het toeslagmateriaal uit secundaire grondstoffen.
De toepassing maakt onderdeel uit van een bredere duurzaamheidsaanpak van Heijmans, waarbij verschillende regio’s werken met showcaseprojecten rond thema’s als biodiversiteit, water en CO₂-reductie. Het project in Eemnes geldt binnen die aanpak als een praktijkvoorbeeld.
Volgens Kraaijevanger groeit de vraag naar circulaire bouwmaterialen snel, al brengt de productie nog altijd extra logistieke stappen met zich mee. “Het gerecyclede materiaal moet eerst gescheiden, gebroken en opnieuw verwerkt worden.” De toepassing van Caldubo is daarom vrijwel altijd een bewuste keuze van opdrachtgevers die actief sturen op CO₂-reductie en MPG-prestaties binnen hun projecten.
Digitale samenwerking en WKB
De verdere industrialisatie van het bouwproces vraagt volgens beide partijen ook om een andere manier van samenwerken. Voor het project in Eemnes worden werktekeningen digitaal gecontroleerd via PlanXchange, het uitwisselingsplatform van Calduran. “Als er een sparing aangepast moet worden, kan dat direct in het systeem worden aangegeven”, vertelt De Beer. “Binnen no time is het aangepast.”
De WKB vergroot het belang van die digitale samenwerking. Naast engineering en levering verzorgt Calduran daarom ook bouwplaatsbegeleiding, controles en rapportages. “Wij bezoeken de bouwplaats en controleren of de verwerking is uitgevoerd volgens voorschrift”, legt Kraaijevanger uit. “Omdat wij het product het beste kennen, vragen kwaliteitsborgers daar steeds vaker om.”
Daarbij wordt onder meer gekeken naar vlakheid van de fundering, correcte verwerking van de elementen en de aansluiting van dragende wanden. De aannemer kan vooraf in PlanXchange al aangeven welke begeleiding of rapportages nodig zijn. Volgens De Beer zorgt die aanpak voor rust in de uitvoering. “Iedereen weet vooraf wat er moet gebeuren.”
Volgens beide partijen draait het daarbij uiteindelijk niet alleen om techniek of digitalisering, maar vooral om de samenwerking tussen leverancier, engineering en uitvoering. “Waarom loopt dit goed?”, zegt Kraaijevanger. “Omdat wij elkaar opzoeken en goed samenwerken. Uiteindelijk kun je nog zulke goede producten of engineering hebben, maar als je elkaar in het proces niet weet te vinden, krijg je alsnog faalkosten of vertraging. Juist door die voorbereiding samen goed uit te kristalliseren, loopt de uitvoering buiten veel soepeler.”
