ERA Contour lanceert met de ‘ERAflat van NU’ een nieuw woonconcept dat inspeelt op de huidige woningnood. Het concept biedt betaalbare, functionele en flexibele woningen voor verschillende doelgroepen. De aanleiding voor ERA Contour om dit concept te ontwikkelen, is de toenemende behoefte aan betaalbare woningen, vergelijkbaar met de situatie in de jaren 60 toen de oorspronkelijke ERAflats werden gebouwd.
De ERAflat van NU maakt gebruik van een toolbox waarmee woningcorporaties, beleggers en ontwikkelaars flats op maat kunnen samenstellen. Edward van Dongen, directeur Identiteit en Vernieuwing bij ERA Contour, licht toe: “Wat je je daarbij moet voorstellen, is dat we werken vanuit een standaard, zonder een standaard product te maken. We hebben een soort chassis gemaakt dat bestaat uit prefab vloeren, wanden en een prefab badkamer, met variatiemogelijkheden in de gevels, de buitenruimtes en de galerijen.”
Leverancier van de gevels is RC Panels, specialist in het maken van prefab gevelelementen met steenstrips gevelafwerking. De verschillende gevelvarianten en plattegrondopties zijn ontworpen door KOW Architecten. Desgewenst kunnen opdrachtgevers ook kiezen voor een ander soort gevelafwerking en – ontwerp, bijvoorbeeld metselwerk of houten bekleding. “Maar dan heb je voordelen van een prefab gevel natuurlijk niet”, stelt Van Dongen.
Veranderde context
Naast snelheid en betaalbaarheid, noemt Van Dongen de veranderde context als belangrijke reden voor de ontwikkeling van het concept, wat in feite een herontwikkeling is van het oorspronkelijke ERAflat-concept. “In de jaren 60 was er een dringende behoefte aan betaalbare woningen voor starters, studenten, spoedzoekers en ouderen. Toen wij in 1964 de eerste ERAflats bouwden, waren dat enorme kolossen van gebouwen met honderden woningen erin, die aan de rand van de stad werden gemaakt. Die context bestaat eigenlijk niet meer, maar dezelfde behoefte aan betaalbare woning is er nog steeds. Dus wilden we een product maken waar we gebruikmaken van de slimheid van de ERAflats van destijds – de grote overspanning, de flexibiliteit van de indeling – en die toepassen in de context van nu.”
De context waarin we nu woningen bouwen is volgens Van Dongen in de verdichtingsvraagstukken van de bestaande stad. Wat betekent dat gezocht moet worden naar mogelijkheden om binnen in de bestaande bebouwing plek te vinden voor nieuwe woningen. Daarvoor werkte ERA Contour samen met architectenbureau KAW, een bureau dat gespecialiseerd is in stedelijke verdichting en daar de publicatie ‘Ruimte zat in de stad’ over schreef.
Van Dongen: “KAW hielp ons in de beginfase met het bedenken van een geschikte configuratie. We hebben gezocht naar een geschikte typologie voor verdichting in de tussenwijken, dat zijn wijken uit jaren 50 en 60 die tussen de binnenstad en de nieuwe Vinexwijken in liggen. Daar zien we dat er veel portiek-etageblokken staan die vervangen worden. Daarom hebben wij gekeken naar een ideale nieuwbouwvariant om daarvoor in de plaats terug te zetten, zonder dat je al te veel verandert aan het stedenbouwkundige plan. Dan kom je op een basisvariant met een afmeting van tien woningen op een rij en vijf hoog. Maar je kan met dit formaat ook heel goed de grote openbare ruimten benutten die kenmerkend zijn voor die wijken.”
Legosteentjes
De standaard beukmaat van de woningen is 7,20 m met een standaardplattegrond van 78 m2 per woning. Van oorsprong is de ERAflat een galerijflat en die optie is er nog steeds, maar er is ook een variant met binnen dezelfde beukmaat twee kleinere woningen van circa 60 m2 die tegenover elkaar liggen met een gang ertussen. Met die variant kun je het aantal woningen verdubbelen. Ook is er een hoekvariant die de verschillende opties aan elkaar kan koppelen, zodat er altijd wel een vorm gemaakt kan worden die past in de ruimte die beschikbaar is. “Het zijn eigenlijk een soort legosteentjes waarmee je op een hele eenvoudige manier ook verschillende bouwblokken en bouwtypes kunt maken, in verschillende afmetingen. De plattegronden zijn daarbij ook relatief flexibel, omdat ze met de prefab badkamer vanuit de installatie te wijzigen zijn.”
Basisvariant
De eerder genoemde basisvariant van tien woningen breed en vijf hoog is niet alleen vanuit stedenbouwkundig oogpunt ontworpen; ook vanuit financieel oogpunt is dit het de meeste efficiënte vorm. Daarbij is die variant met alle betrokken partijen helemaal in BIM technisch uitgewerkt. “Toch is het niet de verwachting dat die ene uitgewerkte variant ook daadwerkelijk een-op-een gerealiseerd gaat worden”, erkent Van Dongen. “Daarom zal er altijd een deel maatwerk bij komen kijken. Maar dat is het mooie van zo’n toolbox, die wordt steeds rijker naar mate er meer ERAflats gebouwd worden. En hoe meer onderdelen uitgezocht zijn, hoe meer je uit die bibliotheek kunt putten en hoe sneller je dus kunt bouwen.”
Prefab badkamer
Een opvallend element in het ERAflat van NU-concept is de prefab badkamer. Dit idee is niet nieuw voor ERA Contour: al in de jaren ’60 werkte het bedrijf bijzonder genoeg samen met vliegtuigbouwer Fokker om prefab badkamers te realiseren. Die prefab badkamers zijn uiteindelijk ook in één ERAflat in Alexanderpolder in Rotterdam gekomen. “Nu vinden we zo’n prefab badkamer eigenlijk best wel vernieuwend en interessant, en je kan er snelheid mee maken en het installatietechnisch perfect uitzoeken. Maar 60 jaar geleden waren mijn voorgangers daar ook al mee bezig,” vertelt Van Dongen. “Ik vind het fascinerend om te zien dit soort ontwikkelingen weer terugkomen.”
Pilotprojecten
Momenteel zijn er een tweetal pilotprojecten in ontwikkeling, een in Rotterdam Zuid en een Zoetermeer. Deze projecten gaan naar verwachting eind 2024/begin 2025 van start.
